Hekeldichten
(ca. 1920)–Joost van den Vondel–Met de aantekeningen der ‘Amersfoortsche’ uitgave
[pagina 64]
| |
Haec Libertatis Ergo.Het jaergetijdig
aant. feest
Ga naar voetnootb, in Wijnmaent, by den
Rijn,
Vernieut die burgery, hoe groot die vreught most zijn,
Toen Godt ter harte nam het uitgemergelt Leiden,
En met den Noordwint joeg een' springvloet
aant. op de
weiden:
Zijn schanssen gaf ten buit den Amirael Boisot.
Toen was 't: matroozen roeit, en vreest geen Spaensche fuiken
aant.:
Vaert rustigh
aant. in den mont der
hongerige buiken;
Smakt broot en haring toe, en wat tot voetzel strekt!
10[regelnummer]
't Scherminkels
aant. heir viel uit, 't geraemt met vel gedekt;
Het dor gebeent, zoo lang met ratten, katten, honden,
En paardevleesch gespijst, verwoet en ongebonden,
Inslikte zonder maet het geen de hemel gaf,
En al de stadt verrees, als uit een open graf.
15[regelnummer]
De glori van 't ontzet zy Gode toegezongen,
En eeuwigh niettemin leef, op der vromen tongen,
De prijs van Van der Werf, die bey de Catoos
aant. tart:
Een Burgermeester
aant., die den moedt van Burgerhart
Ga naar voetnootc,
(Die Hollant geen slaevin wou laeten van den Tiber),
20[regelnummer]
Geërft heeft, en gestuit de stormen van den Iber
aant.,
| |
[pagina 65]
| |
Van pest en oproer, en gestrenge hongersnoot,
En voor stadts Vrijheit zich geoffert aen de Doot.
Hoe sprak hy tegens hen, die door 't lang vasten kreeten,
En toonden 't mager lijk
aant., al raezende
en bezeten:
25[regelnummer]
Mijn eedt verplicht mijn trou. 'k Ontzeg u dezen eisch;
Indien u honger perst, slaght my, en eet mijn vleisch!
Zoo kaetst een rots
aant. te rug 'tgewelt der woeste golven;
Zoo vrijdt
aant. een harders hart zijn kudde voor de
wolven.
Verwerf, o Van der Werf!
aant. dien wel verdienden krans,
30[regelnummer]
Verleenme dichtens stof, en geef mijn vaerzen glans.
Het lustme nu den naem der helden te ververschen,
In 't aengezicht van die op hunne tanden knerssen,
Te maeken schandelijk een' tienmael snooder
aant. slaef
Ga naar voetnoota.
35[regelnummer]
O Heldt! die met uw bloet den burgerbrant
aant. wout blusschen,
Vervloekt, vervolght, en van verradery betight,
En op ons vry autaer
aant. de tiranny
gesticht;
Gy zout uwe oogen noch uwe ooren nau gelooven.
40[regelnummer]
Wy klaegen 't Godt, en u, en roepen 't voor den dooven
aant.:
Wat uiterlijk gewelt niet winnen kon op 't lant,
Wort onder dekzel van een zuiver' Predikant.
Behendigh ingevoert met ongestuimigh
aant.
woelen.
45[regelnummer]
Met maght gewapent: en het Trentische
aant. besluit
Wort op den titel van hervorming ingekruit.
De spiegels van de deught zijn martelaers t'Athenen
aant.
Ga naar voetnootc!
| |
[pagina 66]
| |
Men hoort op 's Gravestein
Ga naar voetnoota de Kristezielen steenen.
Griffioenen
aant.
slaen hun' klaeu in 't eerlijk burgers goedt,
50[regelnummer]
Men plaegtze om 's Heeren Woort met ballingschap en boet
aant.:
Men dwingtze, tegens recht, zich zelleve te grieven
Met eedt, en leitze voort, als knevelaers en dieven
aant..
Men geeft ze om een sermoen den plondergeus
aant.
ten roof,
En krijghsliên. Dit 's de vrucht van 't Gommarist
aant. geloof!
55[regelnummer]
Vergeefs hebt gy gestreên met Welhem
aant. van
Oranje,
En voor de borst
aant. gehad de Monarchy van Spanje:
Een lichte Monnik, die zijn kap hing op den tuin
Ga naar voetnootb,
Stelt Leiden nu de wet, en maekt zich 's volx Tribuin
aant.,
En trekt 't gezagh aen zich met eenen Burgermeester
aant.
60[regelnummer]
Zoo boos als onbeschaemt. Elk ziddert
aant. 'er, elk
vreest 'er.
Heeft uwe stadt nu voor Kalvin de speer gevelt?
Heel anders spreekt 't geschrift van 't stom pappieren gelt.
Z' ontfang' haer eige munt in deughdige betaeling:
Die tuight van Vrijheit, en verlochent de bepaling
65[regelnummer]
Des langen mantels, en der breet gerande hoên
aant.
Die onder de gemeent zoo grove logens voên
Ga naar voetnootc;
En zulk een logentael betreet den stoel der Waerheit
aant.,
En schept erfduisternis
aant. uit middaghs heldre
klaerheit.
Gy blaffers, schuurt uw poort
aant.: geen' logen heeft
hier kans.
| |
[pagina 67]
| |
70[regelnummer]
De Leeu die voert 't blazoen der Vryheit op zijn
lans
Ga naar voetnoota.
Hij pronkt hier niet, vermomt met Schriftgeleerde grijnzen
aant..
Om Vryheit geeft hy schot en lot, en pacht en chijnzen
aant.,
En zweet van al den last: dus verght hem niet te veel.
't Is noch het zelve
aant.
dier, dat Flips greep by de keel
Ga naar voetnootb,
75[regelnummer]
Dat Albaes aenval schutte op zijn bebloede tanden.
Men ringeloor' het niet met Synodaele
aant. banden.
Men nijp' het in geen' kou
aant. van Loeve- of Gravestein;
't Wil ruimschoots weien: zulke koten
aant. zijn te klein.
Zijn munt roept dat hy heeft voor 't Vaderlant gevochten,
Voor Wael of Vlaming, die 's lants ingeboren
aant. tergt
Ga naar voetnootc,
Van wien hij, in zijn noot, is zacht geherrebergt.
Ondankbre vreemdeling, die om uw oproerstukken
Korts
aant. naekt
verbannen, tracht uw' huisheer te verdrukken,
85[regelnummer]
En trappelt op het hart uw voestervrouw
aant., die elk
Gebaekert heeft, en opgekoestert met haer melk.
O bittre spruiten van dien alssembittren stamme,
Die naulijx 't vier ontvloôn, Serveet
aant. verwees ter
vlamme
Ga naar voetnootd,
Hoe aerdge naer den struik, daerge uit gesproten zijt,
90[regelnummer]
Wanneer ge galle braekt, en in de glazen smijt,
En spookt, als Duivels, langs de straeten op en neder!
Schout Bont die grazelt
aant. vast, en blinkt in 't gouden
leder
Ga naar voetnoote,
En, als een tiger, op d' onnoozelheit
aant. verwoet,
Parst wijn uit tranen, en laedt smeer by zweet en bloet
95[regelnummer]
Der schaemle burgren, die zoo mannelijk zich queten;
| |
[pagina 68]
| |
Die liever eenen arm op schiltwacht wilden eeten,
En met den and'ren noch verdadigen hun zaek,
Als vallen in 't gewelt des vyants, zoet op wraek.
Wat zijnze vryer nu als Indiaensche slaeven?
100[regelnummer]
Hen pikt geen Spaensche kraey, maer Gommers
aant. felle raeven
Ga naar voetnoota
Nu krassen om het aes
aant. van Hollants mellekkoe,
Die boter karnt, en krijght de huit vol slagen toe.
Haer huit, haer gras, haer smeer, haer' horens pacht betalen:
Noch deedze 't willig
aant., mogt haer ziel
slechts adem haelen
105[regelnummer]
In d' algemeene lucht, vrypostigh
aant., ongemoeit.
Maer och! zy zucht vergeefs: vergeefs is 't, datze loeit.
Men heeft het veel te drok met Sisyfs
aant. steen te rollen.
110[regelnummer]
Daer Amsterdam om lacht, die wel bestierde stadt:
Wiens Vryheit gaet ten Rey op pijpspel, trom en snaeren,
Wiens nieuwe tempel
aant. rijst, met pijlers op pijlaeren.
Dat lokt uitheemschen, die verbaest staen stijf en sterk,
En breien gunstigh uit hun' zegen over 't werk.
115[regelnummer]
Godt, Godt, zeidt d'Amstelheer, zal elx geweten peilen
Ga naar voetnootb:
| |
[pagina 69]
| |
De vrijdom
aant.
ga zijn' gang, en vliegh met volle zeilen
Den Ystroom uit en in: zoo wort ons vest gebout:
Zoo tast de koopman tot den elleboogh in 't gout.
120[regelnummer]
De toghtschuit
aant. leit gereet, voor all' die oproer kraeien,
Als Smout
aant., en
Kloppenburgh, wien nu het harte breekt,
Zoo dik
aant. hy in den Briel voor zes paer ooren preekt
Ga naar voetnoota;
Gemunt in Vrijstadt, met oude Leidsche stempelen.
mdcxxx.
|
|