Het taaljaar 2002
Meningen van taalgebruikers
Redactie Onze Taal
De belangrijkste gebeurtenis, het beste boek, het mooiste en het ergste woord - de redactie vroeg een aantal niet geheel willekeurig gekozen taalgebruikers wat hun opviel in het taaljaar 2002.
|
1. Wat viel u in 2002 op als het gaat om taal in de ruimste zin van het woord? |
Bart Chabot dichter |
1. De razendsnelle ontmanteling van het paars idioom. |
Paul Van Grembergen Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken |
1. Nog nooit waren er zo veel communicatiemiddelen, nog nooit waren er zo veel misverstanden. |
Maria van der Hoeven demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen |
1. De roep om ‘Jip-en-Janneke-taal’. Die is tekenend voor de strijd tussen oude en nieuwe politiek. |
Hans Hulshof hoogleraar didactiek van het Nederlands, in het bijzonder in het voortgezet onderwijs, aan de Universiteit Leiden |
1. De verdere voortschrijding van Poldernederlands (Jan Stroop had dus toch gelijk), grof taalgebruik, en verhaspeling van spreekwoorden en uitdrukkingen in de media (zoals de neus op het lid krijgen). |
Francisco van Jole internetjournalist van de Volkskrant en de TROS |
1. De armoede in het politieke taalgebruik. Het parlement was altijd een reservaat voor de taal, en hopelijk wordt het dat opnieuw. |
Siemon Reker streektaalfunctionaris en bijzonder hoogleraar Gronings aan de Rijksuniversiteit Groningen |
1. De onzegbaarheid van het volgende: ‘De verkiezingen van 15 mei waren na die afschuwelijke zesde mei vals en de uitslag was daarom wederrechtelijk.’ |
Johan Taeldeman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Rijksuniversiteit Gent |
1. Helaas dringt de Vlaamse tussentaal steeds verder door in domeinen waar tot voor kort de standaardtaal nog gebruikelijk was. |
Fred Weerman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit van Amsterdam |
1. Het voornemen van de overheid om het onderwijs in de ‘allochtone talen’ af te schaffen. |
Frans Weisglas voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal |
1. Er zijn een aantal zeer negatieve woorden bij gekomen die onvrede in de samenleving en een gebrek aan vertrouwen in de politiek uitdrukken - zoals demoniseren. |
|
2. Wat vindt u de belangrijkste taalgebeurtenis van dit jaar? |
Bart Chabot dichter |
2. De opmars van LPF-taal. |
Paul Van Grembergen Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken |
2. De festiviteiten rond het afscheid van Jozef Deleu van de Stichting Ons Erfdeel. Een halve eeuw heeft Deleu zich ingezet voor het Nederlands. |
Maria van der Hoeven demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen |
2. De Nijhoff-prijs voor Herbert de Roy van Zuydewijn voor zijn vertalingen van de Ilias en de Odyssee van Homerus. |
Hans Hulshof hoogleraar didactiek van het Nederlands, in het bijzonder in het voortgezet onderwijs, aan de Universiteit Leiden |
2. Het initiatief van de Landelijke Vereniging voor Neerlandici (LVVN) om tot een herbezinning van de inhoud van het vak Nederlands in het voortgezet onderwijs te komen. |
Francisco van Jole internetjournalist van de Volkskrant en de TROS |
2. Dat een Nederlandse politicus - Fortuyn - zich bedient van de Engelse taal (‘At your service’) om de Nederlandse cultuur te verdedigen en later de Engelse taal helemaal niet machtig blijkt. |
Siemon Reker streektaalfunctionaris en bijzonder hoogleraar Gronings aan de Rijksuniversiteit Groningen |
2. Het verschijnen van Taalpost (3 april). |
Johan Taeldeman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Rijksuniversiteit Gent |
2. De Vlaamse minister van Cultuur Van Grembergen stelde de nieuwe spellingregeling weer ter discussie. Tot een herziening zal het wel niet komen, maar het is goed dat erover nagedacht blijft worden. |
Fred Weerman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit van Amsterdam |
2. Het bekend worden van de informatie over het FOXP2-gen (het ‘taalgen’). |
Frans Weisglas voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal |
2. Het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Verder de troonrede van dit jaar, waar meer lijn, meer eenheid in zat dan in voorgaande jaren. |
|
3. Wat is het beste boek (of artikel, of bericht of iets dergelijks) over taal dat u dit jaar las of gebruikte? |
Bart Chabot dichter |
3. Het ingetogen en toch glasheldere NIOD-rapport over Srebrenica, dat leidde tot de val van Paars II. |
Paul Van Grembergen Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken |
3. Tongkat van Pieter Verhelst. In die verhalenbundel, maar ook in Verhelsts ‘Sprookjesbordeel’, ontdek je hoe mooi en onuitputtelijk rijk taal is. |
Maria van der Hoeven demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen |
3. De dit jaar verschenen vierde editie van de Schrijfwijzer van Jan Renkema. |
Hans Hulshof hoogleraar didactiek van het Nederlands, in het bijzonder in het voortgezet onderwijs, aan de Universiteit Leiden |
3. Opperlans! Taal- & letterkunde van Battus en Verzamelde gedichten van Lucebert. Het spelelement van taal als broodnodige compensatie voor het nuttigheidsdenken in het taalonderwijs. |
Francisco van Jole internetjournalist van de Volkskrant en de TROS |
3. Het werk van Godfried Bomans. |
Siemon Reker streektaalfunctionaris en bijzonder hoogleraar Gronings aan de Rijksuniversiteit Groningen |
3. De dtv-Atlas Englische Sprache van Viereck, Viereck en Ramisch (2002). Er was al lang zo'n mooi geïllustreerd boekje over het Duits; ik zou zoiets graag over het Nederlands en onze dialecten hebben. |
Johan Taeldeman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Rijksuniversiteit Gent |
3. De inaugurele rede van Hans Bennis, Tegengestelde krachten in taal. Een mooie en toegankelijke tekst, waarin hij ook duidelijk fascinerende onderzoeksperspectieven verwoordt. |
Fred Weerman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit van Amsterdam |
3. Ray Jackendoff, Foundations of language: brain, meaning, grammar, evolution. |
Frans Weisglas voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal |
3. De Volkskrant-columns van Jan Mulder over de Nederlandse taal. |
| |
|
4. Wat is het ergste woord van 2002? |
Bart Chabot dichter |
4. Nieuwe politiek. |
Paul Van Grembergen Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken |
4. Net als vorige en volgende jaren: oorlog. |
Maria van der Hoeven demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen |
4. Terugroleffect. |
Hans Hulshof hoogleraar didactiek van het Nederlands, in het bijzonder in het voortgezet onderwijs, aan de Universiteit Leiden |
4. Multiculti. Boven een recensie van de film Bend it like Beckham (NRC Handelsblad, 30-10-2002) stond ‘Gezellige multiculti’. Valt nog mee dat er niet ‘Gezelli multiculti’ stond. |
Francisco van Jole internetjournalist van de Volkskrant en de TROS |
4. Ama, de afkorting van ‘alleenstaande minderjarige asielzoeker’, louter bedoeld om iedere associatie met Alleen op de wereld van Hector Malot tegen te gaan. |
Siemon Reker streektaalfunctionaris en bijzonder hoogleraar Gronings aan de Rijksuniversiteit Groningen |
4. Gedachtegoed. Volgens de huidige spellingregels moet met dit gedachte- wel bedoeld zijn ‘snelle geestelijke flits’, want alleen in die betekenis is het meervoud gedachtes, wat dus gedachtegoed oplevert. |
Johan Taeldeman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Rijksuniversiteit Gent |
4. Verzuring (van de samenleving) - in Nederland zou men spreken van ‘verkilling’. |
Fred Weerman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit van Amsterdam |
4. ‘Daar heb ik geen zin an.’ |
Frans Weisglas voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal |
4. ...-Marokkanen. |
|
5. Wat is het mooiste woord van 2002? |
Bart Chabot dichter |
5. Claus. |
Paul Van Grembergen Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken |
5. Pandenkoek, ‘slechte architectuur, tot stand gekomen zonder duidelijk urbanistisch plan’. |
Maria van der Hoeven demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen |
5. Dagobert Duck-kluis (voor euromunten). |
Hans Hulshof hoogleraar didactiek van het Nederlands, in het bijzonder in het voortgezet onderwijs, aan de Universiteit Leiden |
5. Wat mij betreft gebarencafé, café voor doven én horenden, waar gebarentaal als een volwaardige taal wordt ‘gesproken’. |
Francisco van Jole internetjournalist van de Volkskrant en de TROS |
5. Stekker, omdat het in de uitdrukking de stekker eruit trekken de aandacht afleidt van de bron: de contactdoos. |
Siemon Reker streektaalfunctionaris en bijzonder hoogleraar Gronings aan de Rijksuniversiteit Groningen |
5. Affixoïde. Misschien bestaat het langer, maar ik heb het dit jaar geleerd. Het definieert de status van bere- in beregoed en van -toerisme in afvaltoerisme. |
Johan Taeldeman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Rijksuniversiteit Gent |
5. Taalkamer. Het Museum voor Volkskunde in Gent heeft sinds kort zo'n kamer, waarin je audiovisueel met taal en dialect bezig kunt zijn. |
Fred Weerman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit van Amsterdam |
5. De wederopstanding van galalijkkoets. |
Frans Weisglas voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal |
5. Erasmusbrug. |
|
6. Wie was dit jaar de beste taalgebruiker? |
|
Bart Chabot dichter |
6. Pim Fortuyn. |
![illustratie](_taa014200201ill0243.gif)
|
Paul Van Grembergen Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken |
6. De dichter. Nog nooit was er zo veel geruis en geroezemoes, nog nooit was hij zo noodzakelijk. |
![illustratie](_taa014200201ill0349.gif)
|
Maria van der Hoeven demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen |
6. Huub Oosterhuis. Wat sprak hij prachtige, troostende woorden bij de begrafenis van prins Claus. |
![illustratie](_taa014200201ill0350.gif)
|
Hans Hulshof hoogleraar didactiek van het Nederlands, in het bijzonder in het voortgezet onderwijs, aan de Universiteit Leiden |
6. Pim Fortuyn: letterlijk spráákmakend, met zeggingskracht, eigen stijl, en in ieder geval helder: ‘Keb er zin an!’ |
![illustratie](_taa014200201ill0351.gif)
|
Francisco van Jole internetjournalist van de Volkskrant en de TROS |
6. Zoals altijd paus Johannes Paulus II bij het uitspreken van de paasboodschap in zestig talen. |
![illustratie](_taa014200201ill0352.gif)
|
Siemon Reker streektaalfunctionaris en bijzonder hoogleraar Gronings aan de Rijksuniversiteit Groningen |
6. Aan Jan Mulder als MU in de Volkskrant geef ik graag de prijs voor zijn attente omgang met het Nederlands (later schrijft hij hopelijk nog eens in het Gronings). |
![illustratie](_taa014200201ill0353.gif)
|
Johan Taeldeman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Rijksuniversiteit Gent |
6. Radioverslaggever Urbaan De Becker. Nu met pensioen; zijn bijdragen over politiek en actualiteit onderscheid(d)en zich door hun eenvoudige, heldere bewoordingen. |
![illustratie](_taa014200201ill0354.gif)
|
Fred Weerman hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit van Amsterdam |
6. Gerrit Kouwenaar. |
![illustratie](_taa014200201ill0355.gif)
|
Frans Weisglas voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal |
6. Martin Bril. Zijn columns in de Volkskrant zijn altijd mooi en virtuoos geschreven. |
![illustratie](_taa014200201ill0356.gif)
|
|
|