Nederlants treur-spel
(1616)–Jan Sijwertsz Kolm–Vijfde Handeling.
M. Elck Een vertreckt in't heymlijck.
Nu leyde schrick verhuyst 't is haest ghenoech gheproeft
De uytgheputte gheest waer langher nae vertoeft.
De Sent vloet is op't hoogst 't schoon Brabant overslonden,
Den wreeden Nicanor Jerusalem ghesonden
Wraecks tocht vliet voor de bal de bout is u op't hooft,
Eer ghy u selfs versint, niet meer van staet ghelooft
De Olyphanten heyr comt uyt der poorten nader
Een Phrotlomeus vooght gheleecken of veel quader
Ay liefdeloos gheslacht beweeght u moet int slot
Gheen arm verdruckte bandt soo claghen wy aen Godt,
| |
[Folio G iij r]
| |
Die d'Hemelen beweeght 't recht dus te helpen stichten
Des opghesonden knel der swaerheden verlichten
Vant slaefs bestreden volck in een te swaren strijt,
Doch 't comt hier alles om met dees ellenden tijdt,
Vaert wel dan prats verwaent, bloetgierich Hof vol tranen
Gheoffert, nae soo veel bloetschanden om bestaen.
Den Hemel diet als weet wil ons den weghe banen
G'elijck die oyt zijn gheleyt deurt drooghe der Jordaen,
Vaert wel lief Vaderlandt vol rijck-bewoonde steden
Ghescheurt, ghetercht, bestrickt in doodelicke haet,
O Vader alles doens, stuert op den padt der vreden
Voort arm en vreemt gheslacht 't gheent al om u verlaet
Vaert wegh mijn bloetverwant gheteelt uyt soo veel braven
Verlaten, elcx onciert ghebroocken vrienden bant
Ws opghesteghen quaets, die deurt eersuchtich draven
Nu kiest met Babel eens, O sondigh misverstant!
Haest suldy als het caf voort goede saet verdwijnen,
Dat inden grooten dagh des oordeels wert verleyt
Wanneer 't geloovigh volck sal als de sterren schijnen
Aen s'Hemels firmament staen in meer heerlijckheyt:
Vaert wel ick laet de buyt de vaste erven varen
Met Gode in ghedult dees Tyranny ontvlien.
Ick treck met vrou en kint al heymlick op de baren
Onlijdlijck mijns ghemoets dijn gruwlen meer t'aensien,
En kus d'ontspronghen aert, met jamren vol medooghen
Onschuldigh overheert O vruchtbaer voester milt
Die laet voor goet en quaet gheen volle borst verdrooghen,
Als deur des Hemels stuer, dats als ghy Gode wilt
d'Hoogh heylich teughel vant aensichtigh reyn ghestart
Verwaent, misbruyckt verkeert opt voorborght dijner hart
Ghy onversade ziels 't vyer voor u eyghen rijcken
Wel dien by tijdts gheluck, gheluckigh van u wijcken.
D. D'alba. met al den Spaenschen Staet, stellende in eenen nieuwen Bloet-Raet.
ISt mog'lijck als men seght ent blijckt by claer bescheyt?
Dats Criminel en roof van s'Conincks heerlijckheyt,
Best liet ick deur dees stadt ontbieden diet beduchte
En roep op lijf en goet weer binnen dees ghevluchte.
Saechhaftich E'eldom hoe maeckt dit u vayle borst
Reyn van 't verwoede pant, u Siel soo eedloos torst
Dies nacht by nae deurt vars van diep ghevoede reden
Heeft nae vereyscht ontsagh te weynich rust gheleden
Haest steegh ick vant ghepluymt, en sachte sluym gheschaeckt,
O Nederlandt u dient een hart, dat onvervaeckt
Gheport tot enckel wraeck set alle liefd ter sijden,
| |
[Folio G iij v]
| |
Den tijdt is overstuur can gheen vertoeven lijden,
Noch t'overmacklijck van een cleyn-ghemoede vrou,
Welcks slapheyt is de vonck, dats u vervallen rouw
Ist van u aen bestelt Romero in te daghen
Wiens Rif soo schelms bevreest gheen coude aert cost draghen
Huns vry vergunt ghebiet noch eerlijck gheboord
Plaets, heerlijckheen, soo comt de vruchten van u woort
Op offren heylloos rot, en rechtet voor dees scharen
Waer meed ghy meucht volstaen uws ampts van achte jaren
Den Coninck veur voldaen, neen hiers u schoon voldient
Dien ghy met brief of post te Vyand'lijcke vrient
Die Croone tot vertreck soudt smeeckend doen versachten,
Hier werdt u inghestelt een raet met volle crachten,
Welckx overwoort en wil tot opsicht hoet vergaet
Sal heerschen over u en al de gantsche staet
Vant reedeloos ghedrocht: Noycarmes cloecke strijder
V recht vergelde wraeck maeckt menich stout belijder
Te buyghen onder t'spits gheslepen van u stael
Alt trouweloose volck t'gheen nae de Spaensche strael
Der Sonnen hooghste graet leep-oogich siet verbeten
En t'heeft de eenge deuchts bedaerde gunst vergheten,
Daer wordt opt voor Hof geblasen.
Ghy deed haer in waerdy tot Camerick recht loon
Die met een gantsche sterckt afvielen van de Croon:
T'sal andersints vergaen wat salt gherucht ons leeren.
Egmont en Hoorn uyt.
Barlaymont.
K'acht dattet eenich zijn van d'opgheroepen Heeren.
D. d'Alba.
Siet daer den ketter, der rebellen over hooft:
Hier is Toledo dien ghy nauwer noot ghelooft,
V wit ghebaent t'onken soud nummer binnen spooren
Noch langhs de water cust de reyse voor verlooren
T'van noot dreef t'woest ghewelt hier opt vergheten rijck
Aen d'eer onwaerdich volck tot grooter onghelijck.
Egmont kust den Alva d'handen.
G. Egmont.
Veel heyls beruchte Vorst ick doe my t'eer ghebieden.
D. Alba.
Ja Egmont t'waer gewenscht so t'nummer anders schieden,
Ick kom ick over yl, en schrede op de baen
Hiers Ferdinando Duc de Alba, d'Albiaen,
Die selfs t'roer monster dier salt spitse voorhooft bieden
Daers veel te langh ghetuylt met hier te doen ontrieden
Een waerder vooghd tot stant ghescheurde Neerlant: siet
By last zijns Majesteyts volcomen dat ghebiet
Heeft in ghenaed den staet Toledo als ghegheven,
Om straffen naer verdienst die hier meyneedich leven,
Niet langher gilt u krop ghebeckte spartel vlucht
Hier menghelt doort ghewelt, de aerde tot de lucht:
| |
[Folio G iiij r]
| |
Eer sal de wijde plas der noorder zee ghelaten,
Diet Belgi deel omarmt ons drooghe veyle straten
Eer dat een spaensch ghemoet van uytghenomen cracht
Ghedooghen sal den trots, dien thaerder glorie acht,
Daers langh ghenoegh ghedraelt ten leyter meer aen spreecken
Den Hartoogh comt en is dees dartelheen te wreecken
Op't hooghst dats overleen, braveert gheen opper heyl
De Etna van u wensch was veel te glibber steyl
Veyl was u vrijheyts slof, tot speeltuygh, soo aenminnigh,
Daer veur onheyssche danck, ghy tercht de klauwen vinnich
Eens noodigh grim ghemoet, soo denckend' waer te wis
Dees roest o Parma door u swackt verresen is
Breeckt dant voornemen ist so gruwlijck voorghenomen
Ghevreest den blixem daelt en is u overcomen
Wien dat zijn over Heer soo schelms in dienst verlaet
En voor bewesen gunst sent vruchten van zijn haet.
Waer dees Baroenen niet zijns loon de geessel schuldich?
Of straf waerom ghy tart en lockt dees onverduldich:
Siet van dees daghe dat den Alba heeft betreen
Dit langh ghedreychde rijck te brenghen over een
Den Coninck tot vergoen de afghestreecken eeren
Met vol vernoech betaelt nae t'grootste Spaengien keeren
Wiens kroon my heeft ghegrift in volle last dit Landt
Van doen en laet, vergheef en wraecke in de handt,
Nu sal dees Ziel u selfs t'weeld Neerlants Paert beschreden
Dat aen den Teughel parst een knel van grover leden
Alst Vrouwelijck ghebiet, t'ghebit was veel te sacht
Op glinstert klaere Son verhuyst ghy swarte nacht
Treckt neven d'Horizont den Ocean ter sijden
Wanneert deur stralent hooft comt op zijn waghen rijden
't Sacht soet en stil vergeet des sluymer-lusts verteert
Deur d'alderclaersten dagh die ons soo hoogh vereert
Wt Gode wert belast, in recht, ampt, dienst ghebruycken
Aensiend dan groots ghemoed de worm-roof vant ontluycken
Een Keyserlicke bloem, verstaen 't recht in ghedult
Soo wert de vluchters dan beticht met dese schult
Die'ck roep voor 't groote Hof tot Brussels voorste raden
V schijn recht onverwacht, soo comt en wilt verdaden
En set de voet by't steck, u doen noyt Prince past
Laet alles voort gheschien wat datter is belast
Hy gheeft Barlemont een winck.
't Verwondert my, waer by lagh u gherechte saecken
De reden daer wy noch van heden t'samen spraecken
Me Vrou dient by u mont noch eenmael opghehaelt
Soo doet dan Barlemont g'lijck als u is vertaelt.
Barlaymont.
Een meerder heeft 't gebodt soo doent starckt zijn verlanghen
Gaveere sult ghy zijn van s'Conincks naem ghevanghen,
| |
[Folio G iiij v]
| |
Romero slaet dan aen den Grave die ghevaen
En ghy voorst Admirael moet in ghedulden gaen
Vant overheersch ghebodt
G. van Hoorn.
Verheert soo moetmen lijen.
G. van Egmont.
Hier stuyt ons op de borst o Prins u prophecijen
't Sijt-gheweer werdt de Graven afgehaeckt.
Alba was dit vertreck soo nijdich starck belast
Dus int besloten Hof dit Prinslijck bloet aentast
Van 's Coninckx naem, wiens croon noyt van dees ziels aenbinden
Gheraen sy, 't gheen hier nae noch Spaengen sult bevinden.
Ha welt van schant en spijt t'onrecht te volle bee
Mijn opghesteghen bloet tot in de wijde Zee!
Gavere hiers nu proef vant mannelijck bestrijden
Nochtans te onverdient: fy eerelooe tijden!
Soo veel met groot verlies van goedren opghewaecht
Dit Belgi tot een Croon zijn Majesteyt gheclaecht
Tot onderhoudt vant goet Barlaymont u verschenen
Cier-star, die u gheboodt dat eer de harde steenen
Opbarsten souden t'vast bedolven nae den top,
En deurt ghewelde Sant ons vlieghen veurde cop
O wijse Raetsman van Nassouwen, waerde Heer.
G. van Ho.
Dit scharp tweesnijdich swaert, en sult ghy nummermeer
Hels onberoerich hart weerwaerdich doen besteden
De grootste uyt alt Spaensch, alst oyt dees Zielen deden
Welck dijn verwoede crop met anghst en schrick bevaen
G'lijck een verrader vast becinghelt meed te gaen
Ghesneden van een groots, berucht ghe-edelt leven
Doch nummer van der deucht.
G. van Eg.
Was u te last ghegheven
Ghy rechters van de tijdt? met ooghen half vervaeckt
Ghy't Prinslijck blancke stael bloets schandelijck onthaeckt
Romero, wat ghy doet, bewaert doet vry u heeten,
En dit my strijdtbaer Ziel by Gode onvergheten:
Ha! Belgi schreyt nu vry, dees rimpel was ons niet
Als t'woest onweder t'gheen ghy herwaerts over siet
Sal dy der weemoen Pars tijdts sufferingh balstuurich
Indrucken vol ghevaers gheteelt en teghen uurich.
Weercaetster die uyt diepst der grijsse golven sproot
Van swarte rijck de Post, ghesuster van de doodt
Hoe vlieght u kille strenght deur Aders ende Leden
Ghy nerghens nut bericht o schaeckster van de vrede,
Nu met ghedult treedt aen Gavere: Barlaymont
Volbrenght u last, ick volgh ghewillich deser stont.
| |
[Folio H i r]
| |
Barl.
T'is d'Hartochs starck bevel, uyt Koninckx woord' geboden
Ter wil ghevolght,
G. van Eg.
Soo doet, en denckt u swaerder nooden:
Dees Graven zijn ghedweegh in handt zijns Majesteyt,
Ghevancklijck ront beset der gaerden meed gheleyt,
Ghesloten soo bewaert, noch voor de dienst ghehouwen
Mijns Konincx die'ck gheen quaet derhalf en sal vertrouwen.
Iuliaen en Romero leyden de Graven ghevanghen.
Barlaymont.
Haes op! vuyl is de gront, O Egmont gaet vry heen
De Vlaemsche Gent opt Slot met sachte sin betreen
Voor wijlge daghen lanck, u barsse moet ontladen,
Daer is voor u gherecht, t'sacht stil en soet vergeet,
Ten hoof voor u gherecht vergeldinx, wreetste wreet
De wijser u ghercht, beperckt deur s'Hemels teycken
Tot aen Madriel, den staets vergeldingh om't bereycken
Dijns hoogher Sonnen vlerck, opt afgheschaduwt waen
Der sichteloose coers, daer punt noch teyckens staen,
Daer gheen gheley des Jaers vry Heeren konden wissen
Daer t'noordlicht eerst verhuyst de seven sullen missen
Daer Sol en Luna eerst becrychden d'Oceaen,
Omt voorich Monster van der Manen boven gaen
Eer dat ghy Voerman hadt u glimmich hooft verstreecken,
Of eerment Lover tal van tintel Starren keecken,
Verwisselster die met een groot gheley ghepraelt
Te boven domineert van wien ghy eerstmael haelt
T'licht dijns vermoghen, t'gheen voor Phelegon verdwijnen
Verliest de glorie, alst u glans sal overschijnen.
Even alsoo ghelijckt dit woelich volck ghewis
Wiens schijn vermoghen streckt in wilde duysternis:
T'weerstrijdich, soo verkeert, vervreemt der rechte luyster,
Den throon des werelts oogh, ghy mist en sweeft int duyster,
T'deurstralent morghenlicht is dy door noot ghevaer
Eerst letter wijs gheplant, nu dan wy latent daer
En sal u volghen na beroemde van Gaveere
Spoor sacht met lijdtsaemheen wat ons den tijdt sal leeren.
Lantman.
WEl daer souder meer als ien me speulen, seg ic noch manne Broeders
Salter dus toegaen, schat ick, en sien dat de hoeders
Niet min als diet verraen in groote Muytery
Werden gheschoncken roof, al aes der Tieranny
De Spaengiarts int ghedruys van duysenden of meer
Quamen my juyst int pat ontmoeten met den Heer,
Die opt Casteel te Gent sal knaghend legghen droomen
| |
[Folio H i v]
| |
'T ontroerich volck in stadt soo by de troep ghecomen
Wert sonderlingh ghemort en dapper nae vertelt
Nou gaf ick een paertje om Broer Pieter, die doch weynich tijt te velt
Dat ick hem hier had, hy mostme dees saecken wat beduyen
V. Hippo.
Sie ghy wel dat ghy boven u verstant wilt
Lantm.
Ghy meucht een reys jou Peetje cruyen
Wat nou, hey, seght wel hoe, wats u van dees gheschiet?
Broer Pieter daer by gort waerje mijn ouwer niet
En soojer raet en daet in minst by soeckt te stijven
By gut
V. Hip.
Wat wouje doen?
Lantm.
jou veurje ooren drijven!
'k Gaffer nu weynich om daers al te bierighen moet ghemaeckt
De Graef byget! 't is wel, en dat gyt bloet verwaeckt
Des vryheyts reyne gunst.
V. Hip.
Nou dus niet buyten maten
't Is duyster Heeren schrift, daers met u niet te praten
Ist met Heeren, quaet verkeeren // die dicht't net // setten
D'rijpste Peeren // eerst begeeren // voor die haer wet // letten.
't Is met u al boeren werck, ghy en weet van dees slaghen niet.
Lantm.
Loof ghy dat Munnick? 't salder so bijster daghen niet,
Ghy liecht, ghy bedriecht.
V. Hip.
Al hooch ghenoech dus wachtje.
Lantm.
Geensints, 'k heb over reen, hoort Domine ick achtje
Siet dat niet: by gantsch macht ist al de papen buyt?
Ist al ten roof ghestelt? het blijckt by klaer beduyt
Ist al u, dat is mijn.
V. Hip.
Wel hoe, het volle vat ontsteecken?
Hoe dus, siet watje seght, men mach zijn wil niet spreecken
V doen loopt oppet endt, dus mijdt u van't gevaer.
Gaet t'huys, stelt daer int werck u veyle beck te waer
Dit dolle hooft daer't staet.
Lant-M.
Vant selve Bier, wat meugje snappen,
Daer ghy laest af benevelt waert, dat most icker in lappen,
Dats Bierje Babbaert, wilje wel? so laet ick ons eens scheppen,
Wilje qualijck? Adieu broer Pieter, maer ghy mosje wat reppen.
| |
[Folio H ij r]
| |
V. Hyp.
Quaet worden neemt vry aen voor 't heylichst van mijn gheest
Weet je wel watje schelt, en benje niet bevreest
Segt nesch, wien, oft van waer ist u dus voorghemeten?
Ghedenckt de woorden recht.
Lantm.
Al langh, h spits vergheten
Wel kenne wy men caer niet Heeroom, meughe buyre niet wat kallen?
V. Hip.
Ghy en zijt wel de sneechste niet, dogh, verlaet ons soo te mallen,
V naeckten, quaemt eens uyt, veel wonders onvermoet.
Lantm.
't Schaet niet, leven en sterven, 't kost ick doet
Set ick op met de Graef, roert ghy hem aen te schanden.
V. Hyp.
Voort heen, na huys te kooy, dees domme misverstanden,
En als ghy droncken zijt soo roert my niet meer aen,
Godloose schelder die thien dubbelt hebt misdaen,
Slecht ruw dorp houder dus in volle sadt behouwen,
Vraecht meer als seven wijs gheleerder antwoort souwen
Voldoen dijn sot behaegh, wilt ghy u in een saeck
Der Landen moeyen wat loopt henen aende kaeck?
Ghy eervergheten die te veel hebt laten stroyen
Lantm.
Harde Vorst schie noot, S. Mathijs salt wel ontdoyen
Ande kaec broer Pieter? dat weet ic vast datge mijn noch niet en gunt,
Ghy neemt de penningh avereghs, kier om daer is ander munt,
Sachtsinnighe Padre H. Vader hoe isset
V. Hyp.
V 't werdigh noyt vertrout voor anders doen so slisset
Dus onder deck van plomp te vinnigh my ghenaeckt
Ghy zijt van langh ghemerckt een hart dat onvervaeckt
By volle last vermocht sal dy in waen verstoren
O dubbel vals, siet toe:
Vals Hypo. in.
Lantm.
Niet al te wel gheschoren,
Gantsch lijden! soot my speet te sien der poorten uyt,
Veel graven ront beset, dijn godloos spaensch te buyt.
Als Lamren heeft meedooght veel ingheset'nen druckich
Dan hoe nu best ghekalt, en maeck dat weer gheluckich
De eendracht sy in fleur en swijghert hout de kaers,
Deur ken van sonden my de schult al gout en waers,
Ick volgh hem wel by tijts eer quader wert ons deel,
Men can een goet man soms afverghen al te veel
Dan Domine en ick zijn twee dat elck verwondert
Ghy voorste Heer deurtrapt, zijt een wat gheltet hondert.
| |
[Folio H ij v]
| |
S. van Beyeren.
WIe sou gelooven? Ach mijn Heer en Prins, de vloet
Der voorghebaende deucht sou uyt de grove baren
Opvlieghen teghen roem vant edel groots ghemoet
In trouwde, 't recht te waerd, gheoeffent soo veel jaren.
De glorie overleen, vertreen jae gantsch ontbloot
Vws g'nots, balstuurich, schent, dus met gheslote wanden
Den Lamorael, dogh deur toeseggingh alsoo groot
Soo levert my in fleur, de man weer inde handen.
Mijn lief, mijn waerde voocht uyt Vorstelijcke saet
Sabina ongherust deur onvermoede tijdingh
Heeft nae te weynich rusts ghevolcht, en op die staet
Ghestrickt de teedre borst in duysterleije strijdingh.
Belgica, zijnse dit wiens trouw bevrijt de schaen
Ghesocht uyt siel-sorgh voort Laurieren van de kroone
Sijn Majesteyt ten best hoe dickmael ist gheraen
O Egmont rechter dienst sal Spaengien onrecht loonen.
Hoe heb ick u mijn Heer ghebeden tot verdragh
De hevich hooghmoets ernst te dalen van de ghedachten!
Hoe heb ick langh ghevreest voor een te swaren slagh!
Godt gheef deur ware troost de woorden als becrachten
Dat ghy sult onghemoeyt vry zijn, dogh nu bewaert
Tot breeder vande rest, die voor 't ghenoode streven
Ach schrickel fantasy beroeren weeck gheaert
Vliet henen en verhuyst van hier met angst en beven.
Als nae een ydel waens voorsicht, deur schrick beroert
Een nacht-ghedreych des drooms dees saeck my deet beweghen
In snelle tocht ontwaeckt, werdt voor u wegh ghevoert
Lichtaerdich sonder merck Gaveere u versweghen.
't Ghewilde leven lust verselschapt met de prael
Des overvooghts ghebiedt ghegheven doen en laten
O schant-vleck sonder reen in een te droef verhael
Vws trouwe diensts berooft der eer-verachte Staten.
De Raden meed-ghevaen: O Parma wat beticht
Deur noodeloose last en al te dwaes vermoeden
Beschuldight ghy de gheen, wats van u aenghericht
Wt enckel vrees wiens Sielsocht Neerlandts lot te hoeden.
Maer dus deur storm ghedruys eens weynigh nu ghewelt
Verjaecht soo groot ghetal, die met Orangien vloden
G'lijckt den Toledo vars ons al in roeren stelt,
En tercht des g'rechtheyts Son, die hebt in meerder nooden.
Ga naar margenoot+Het kleyne kint soo jonck ghenomen en gherooft
Tot Leuven, die ghy schickt nae Spaengien om wat saecken
Van Buren jonghe Graef, wat hanght ons over 't hooft,
Waer sal de flis drancks sae der uytghespaende kaecken.
| |
[Folio H iij r]
| |
Ophouden in volnoech eens Goddeloose lust
Min dees versturven eelt, deur schennis als vergheten
Ontroer, o strijdigh woest, hart dat te selden rust
Verdruckte Vrou Princes waer hebdy ingheseten.
De angst beknelt de gheest de kleyne moet verstuyft
Egmont waer troost tot baet in mijn versufte sinnen.
Wat damp, de leyde tijt beroert opt harte schuyft,
En kanckert 't swacke rif der Beyersche Vorstinne.
Ach Hemel stuert my raet, de siele is belast,
Om u, die opt Casteel tot Gent zijt droef ghevanghen
Wat ongheval des Eeuws, my aende zeeren tast
Deurvlijmt de banghe borst o lijdeloose dranghen.
Grave van Hooghstaten uyt, gelaerst en gespoort.
G. van Hooghstraten.
Van Beyeren me Vrouw, grootmoghende Princes
Liefd-daedster, die u prick noch kille doot vervreesde
Min als gelijckt beswaer, zijt hartich trouw vooghdes,
Ick com dus metter ijl, wat Hels gherucht vereesde:
Schoon Belgicaensche maecht, juyst werdt mijn Heer ghevaen
Als ick rechts tot aent Hof op weghe was te gaen,
Quam my vant drangich volck de leyde maer bet leeren,
So tijt vereyscht om selfs ras buyten weeghs te keeren,
k'Vertoefd' de laetste uyr deur hoop van grooter loon,
Grijpt moet Ay Vrouwlick licht ontset de sware noon,
Liefd dreef my metter haest tot u en zijt te vreden
Soo haest 't ghehoorent licht comt prachtigh aenghetreden
En dat de swarte nacht haer schuyf behangsel spreet,
Soo vlied ick uyttet Lant t'is alles sins ghereet
Stilt u weedmoets gheschrey, hoe sou den Coninck haten
Die eer soo vroom, hoe wel veel tonghen looghen praten
Gaveere zijt te leet, vertroutet nummermeer.
Sabyna.
God gheeft, en zy u spoet, Hooghstraten Graef en Heer
Tot g'luckich wedercomst ons beyder vreuchts beclijven.
G. van Hoogh.
Een anderheuschten danck, Princes soo wilt verdrijven
Dees sorghen ingheaert, t'recht heeft dan Hemels cracht
Wiens Al bewaer mijn Vrouw, mijn tijdt dient op gheacht.
Hooghstraten in.
Sabyna.
De Aert die eer verweent trock leven van de eelt
Eens Vlaemsch wethouders, vooghd van soo veel eyghen rijcken
Spalckt op heur weecke huyt, en voor gheschaeckte weelt
Sal eer u Cruyvich hooft, de schraele Oever lijcken.
De water Cust deur gaens vol crimmelt by de vaert
Soo heerlijck als ghedient de Steden tot behouwen:
Verwisselt dorre Bos, deucht is doch van gheen waert
V Liefd is overheert, wien sal men meer vertrouwen?
| |
[Folio H iij v]
| |
Hier stae ick in een strijdt soo swaerlijck nu alleen
O waerde Heer mijn Prins t'sal hoogher hooven tarten
Tot recht ghy Gode tuyght t'gheheym en anders gheen
Welck oyt verciert t'vermoogh ons menschelijcke harten.
Voorsaghen met beken opt alderwijst verhoen
Bewarens heylich hof, de Croon van alle Croonen
Soo gheeft almachtich Heer, die menschlijck huns voldoen
De Crans des waere vreeds, wilt alle smaet verschoonen
Des lants gheluckich lot voor tijts gedreychde loonen
Eens wreede Alba, diet Godts lasterlijck verteert
Int vier zijns dol ghemoet hoovaerdich en verkeert.
Ducq Dalba wandelende met d'Heer Barlaymont na buyten, op den dagh so de achthien Edel-lien onthalst werden, waer onder bey de Batenborgers gestelt waren.
Ga naar margenoot+HA wroeters! wast u dit? u soone sal erkennen
De soete Spaensche aert, en van u afghewennen,
Tot onderhout des quaets by d'inghequeecte spijs,
Leert daer een hoogher les, die naulijcx letter-wijs
Moet van de Vader, die met opgheworpen boeven
Soo eerloos dat noch veel derhalven sal bedroeven:
Becrijcht en heeft ghevelt, soo ons t'gherucht verbreyt
Van Arenbergh een vrient u hooghe Majesteyt,
In Vrieslant deurt beleyt Lod'wijck dy bedreven
Sal hier noch zijn versoent met veel der Princen leven
Sijt ghy opt vlacke Lant verressen tot de slach.
Ghenoodicht dijns verderf ick com: doch eer ick mach
Vertrecken uyt de Vloer: soo offert voor de schaden
Dat den Toledo lust een heete moet te braden,
Aen die als heden zijn van 't leven tot de doodt
Verwesen, dus ick gae van alle Liefd ontbloot
Wijt uyt gheschrey des volckx, t'versoeck is gantsch verloren.
Barlaymont.
De Jonghe Baenderheers van Batenborch geboren,
Heeft dus 't Gemeent bedruckt te sien in doodes last.
Doch d'uyr is nu verleen,
D. d'Alba.
Haer schalckt is overrast,
Tot achtien in 'tgetal sal 'tEdel Swaert ontleden,
En eens beginnen wraeck, op d'afghschafte eeden
Vergeten, huns behaegh: de Velt-tocht sal u smarten
Opt ongewaer, comt siet waer u vertroude harten
'tLichaem geoffert wert, voor Brussel tot een smaet
Aen een gerechte staeck, dicht langs de buyten straet
| |
[Folio H iiij r]
| |
En wegh der poorten op: Hoe? waer toe wint de schromen
Mijn Coninck sy de eer, waer over is gecomen
Den Hertogh, die op't Kiel t'Antwerpen heeft begost
'tCasteel met groot getal van werck-lien, dees verlost
De vrees der nooden, aen u weyffel lichte volcken,
Welckx donder-blas sal ons een breeder Maer vertolcken.
Ras dient rontom, gelijck vermeestert 'theerscheloos
Om toonen en te zijn gerecht de Vooght altoos.
Wilt ghy onwillich volck dijn haper list belegghen
Daer voor heeft dan u Prins niet weynich in te segghen.
Gheoorloft ist met een t'huys Culenborgh, dat moet
Geruwineert te gront sal puynen onder voet
Tot een vervloeckt ghedenck daer op ter eeren stichten
Een Piramijd des lofs, t'beelt datter sal belichten
Dees welbereyde Oost met lettren tot beken
Vereyscht dees waerd, dats last, daerom ick herwaerts ben
Ghecomen over Zee, den Coninck te vergoeden
Dit half vervreemt berooft in meerder overvloeden
Treet van den Etna heen die even vierich brant,
Ick hoor de koude slach snerckt deur de rechters hant
G'lijck den Tarquino velt de hooghste koppen neder
Hebt ghij't verbont ghescheurt, t'verbont vernielt u weder
Ghy zijt int veynsen soo licht g'loovich volck onteert
O Neerlant trouws vergeet onsalich omghekeert
Ghedronghen deur den dreygh der vrouwelijcke strijen
t'Gheblaes op weghe.
Dus meer ghecanckert in Vyantsche muyterijen,
V sorgh beteyckens vrees is dan te licht besteet
Bloetdorstig gewelt uyt.
B. Ghewelt.
Haer namen zijn nu voort een tijdeloos vergeet,
Treet Brussel uyt de poort, 't bloetoffer vyerich smoocken
Veur onghedienden dienst de lieffelijcke roocken,
Sijn hoogheyt zy te lof eer langh, besiet de gaerd
By dick gheleerder Krijchs-lants-knechten, om bewaerd
Ghevolght naet s'Heers bevel.
D. d'Alba.
De seghel des ghemoets, bedaerde plicht verduldigh
Door toegheloofde trouw, ons groote Coninck schuldigh
By een vruchtbaer behou, van voorbestemt bestel,
Sal by 't voorcomen wraecks verminderen 't ghequel
Nu dits voor vroet begin, wel rijpelijck besloten
Vyt welck de Laura u ghetrouwe tijtghenooten
Met glorie 't hooft omringht, soo sal dan nae verdienst
Aentucken 't vierghemoet wanneer u onghesienst
't Licht waenen roem ghebeckt eens tijdeloos ontdringhen
Nu met ghewilde ernst, soo sult ghy onderlinghen.
Verselschapt met een spaensch ghereet hier voor de poort
| |
[Folio H iiij v]
| |
Nieu regiment, en brenght de Graven ons wiens woort
Beriep tot breeder proef, soo laetse 't stuck verdaeden
Vrouw Belgi trots gemoet van d'eersucht overlaeden
Vervreemt een goet geneych deur al te hooghe weelt
Waer by misgaen vermaeckt u doen van cleyner eelt.
G. van Megem met eenighe knechten voort Hof.
Dat vant gheloovert cleet een vonckjen wert vermindert
Dat van een rechte saeck de voortganck wert verhindert,
Dat van een goeden boom de tierge weeldt gheschaeckt;
Blijft in onloon verdelcht, soo ghy de vruchten laeckt
Eens welbedeelden oogst, van 's Hemels milde gaven
Soo vruchteloos versuymt en ydel zijn begraven
Waer alt onwaerdigh aen de Croone voorgheeert
Wiens gulden Scepter 't groot Hispania beheert.
Als u int naerst des nachts Gavere wert ghesonden
Een onverwacht bescheyt, en u ghedulde monden
Besturven bloos corael deurt mercken watter gaens
De Hertoogh heeft bereyt u trouwe onderdaens
V grootse moet verhuyst van Hoorne sagh verslaghen,
Dat een bestemde uyr nu aen den derden daghe
Met een benaut adieu treet in een meerder noot
En scheyden vande tijdt, deur u ghy kille doot
Scheurt dijn verbintenis by stemmen overgheven
Wel onbedacht ghemoet int slijten van u leven
Weer alle dienst besteet, voor eereloos vergheet
Dan hout de sorch bewaeckt ghedachtens roeringh breecken.
Mijn dienaer dat ghy gaet den Bisschop selver spreken
Van Yper die so strack spoet met u op de ganck
Dienaer in.
Aen 't huys van Culenborch, vertoeftme niet soo langh,
Ick sal inder yl daer op de sael verbeyden.
G'lijck een beroerens hert van grootsheen t'onderscheyden
Voor al te swaren saeck beweecht ons meerder pijn
Dat 't lants ontroerich volck mocht inde stilt zijn
En werden nau ghewaer den dagh daer toe beschreven
Die d'laeste zijn sal van der Graven beyder leven.
V. Hipocrysie.
HOe wonder staet de schrick der tijden afghemaelt
Waer haestich wert by nacht de Bisschop om ghehaelt,
't Is alles om en om vol vrees dit sal u buyghen
De moeden afgheslooft, jae anders doen betuyghen:
V huysen siet ghesloopt // die met de Prins verloopt
Als ballingh voor u Coninck // en schijnt met veel verschooningh
Vergheet u eer gewilt // dat vruchteloos verspilt,
Soo dat ghy uyt de clau eens wijse Vorst verwaerde
De geessel uw's berucht, hy die u erf beaerde
| |
[Folio I i r]
| |
Deur Vaderlijcke sorgh, ons Kercke tot behouw
Ghescheurt soo woest ghy socht, de teyckens vande rouw
Op d'gheestlijcken staet de drucken boos en quaet,
Valt anders als u winschen // d'Voorst uyt u grootste Princen
Die endelingh 't gheween // sal brenghen over een,
Het borgher volck verbaest onkenbaer 'teyghen vande
't Strafnoodigh is u Crans, de naeburighe Landen,
Te stroyen 't ingheslorpt ghesopen ketter sop,
En royen tot verderf veel duysent sielen op
O neen: Elck Prins voorsiet te weren van u palen
Wiens inghecanckert quaet de moederlijcke salen
Noyt saghen met medoogh int myden liefdigh aen
Nu best ick voort de wegh cort zijnde overlaen
In daghelijckse last ontmoet ick vol bestrijen
Der nijdelicke pats, om valsche ketterijen,
Hoe langh salt ongheleert volck blijven even steyl,
Dat daeghlijcks wert verhart, 't verghelden maeckt de heyl.
|