Nederlandse gedichten 1614-1625. Deel 2. Apparaat en commentaar
(2001)–Constantijn Huygens–[111] Mijne antwoordCommentaarBegin november 1624 ontvangt Huygens een rijmbrief uit Leiden van zijn vriend Jacob vander Burgh. Dit kunstige gedicht [111A] is zeer complimenteus voor de ontvanger. Vander Burgh spreekt Huygens meteen al in de eerste regel aan als ‘Pronck der wenschelijcker menschen’ (Pronkstuk onder de meer verkieslijke mensen) en wenst hem meer heil en zegen uit de hemel toe dan ooit enig ander mens gekregen heeft. Hij verontschuldigt zich voor een mogelijk ongelegen komen van dit vers, door erop te wijzen dat Huygens' eigen poëzie er de schuld van is. Vander Burgh stuurt zijn versregels naar Den Haag; ze moeten daar de dichter gaan opzoeken die het bestaan heeft de linden van het Voorhout voor verdorren te vrijwaren en die door de kracht van zijn poëzie de winter tot de terugtocht dwong. Zelf kan Vander Burgh niet weg uit het door de pest | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 709]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
geteisterde Leiden, waar op dat moment alleen straten vol lijken te zien zijn en vreugdeloze mensen (r. 18-30). ‘Maar’, vervolgt de dichter, ‘wat een totaal andere tijd zal het zijn, als ik weer deelgenoot zal mogen zijn van het goddelijke geluid dat voor mij bijna de hemel opent met de ‘smeeckelijcke (aandringende, met succes vragende) toonen, dieder in sijn (= Huygens') vingers woonen’. Alles zal zijn vergeten, niemand heeft nog weet van droefheid, als ‘dat zielvervoerend trecken’ (zijn in extase brengende luitspel) ons blijdschap brengt en ‘die dommelende spraeck, Opgepronckt met gulde woorden, 'T leven geeft aen doode coorden, dat het rotsen schier vermaeck’ (die zacht ineenvloeiende luitmuziek, versierd met prachtige woorden, dode snaren tot leven brengt, zodat zelfs rotsen er bijna door vermaakt worden (r. 31-42)). Hierna vraagt Vander Burgh aan Huygens (‘Vast-hart’) of hij hen in Leiden misschien eerder wil verblijden door hen te voorzien van ‘dat wonder geurich roosjen Dat Lycoor' gaf sulcken bloosjen’ (r. 51-52). Volgens Huygens' eigen aantekening bij de kopij van dit gedicht doelt Vander Burgh hiermee op ‘een Italiaensch madrigal (...) beginnende, Donò Licori à Batto’ [una rosa] (Licoris gaf aan Batto een roos). Tot slot wenst Vander Burgh hem, mede namens Johan Brosterhuizen, als zijn wens tenminste de hemel daartoe zou kunnen bewegen, opnieuw meer heil en zegen toe dan Huygens zelf wensen kon.
In een gedicht met hetzelfde metrum en dezelfde rijmwoorden antwoordt Huygens op 12 november 1624. Hij wil op deze manier graag gestoord worden. Als zijn gedichten zulke klinkende verzen helpen voortbrengen, dan mogen zij van hem ‘half gehackelt, half gehouwen, Uijt den ruijgen, uijt den rouwen’ (dat wil zeggen half af, in hun ruwe vorm) van zijn aambeeld afspringen. ‘En’, zegt Huygens aan de ronde linden op het Rapenburg, ‘kon ik maar de oogjes bereiken waarnaar uw buurman en burger vrijt, dan zouden die gedichten alles wat ik deze winter heb gemaakt (zijn Characteres naar hij in de marge aangeeft) in de schaduw stellen (r. 1-24). Maar, als het slap getokkel van mijn vingers op de snaren, vermengd met mijn woorden u kunnen boeien, wacht dan, hier zijn de ‘Roose-woorden Die ick op mijn voose koorden Hebb gewijdt tot uw vermaeck’. Huygens zendt dus het gevraagde madrigaal dat hij op zijn nietswaardige snaren voor hun vermaak op muziek heeft gezet. Als ze er genoeg van hebben, mogen ze om nieuwe komen. Zijn luit houdt niet op. (r. 37-45) Aan het slot van zijn antwoord brengt Huygens hen de beste wensen van de vrienden over en herhaalt hij zijn uitnodiging: ‘Kom met zijn tweeën, als jullie komen’.
Blijkens de hierboven besproken inhoud van deze gedichten moet Huygens met de marginale aantekening bij de regels 52-53 van Vander Burghs gedicht [111A] doelen op zijn muzikale activiteit. Hij heeft bij het Italiaanse madrigaal Donò Licori à Batto muziek gecomponeerd,Ga naar eindnoot1 vandaar: ‘mijn macxel’. Het is niet strikt noodzakelijk om hier te denken aan een vertaling in het Nederlands van dit | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 710]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
madrigaal van Guarino.Ga naar eindnoot2 Huygens bleef voor deze tekst overigens wel een zwak houden. Hij vertaalde hem minstens drie maal in het Nederlands (in 1654, 1657 en 1687). Elisabeth Keesing heeft de vertaling van 1657 overtuigend in verband gebracht met Dorothée van Dorp, die toen overleed. Zij vraagt zich af of Huygens deze regels van Guarino misschien ook op Dorothée toepaste, toen hij ze voor het eerst gebruikte. Huygens' bewerking zou dan kunnen stammen uit de tijd dat hij op haar verliefd werd: oktober 1614.Ga naar eindnoot3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
UitgavenWorp Gedichten ii, p. 85-88. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
LiteratuurVerkuyl 1961; Smit 1980, p. 124; Keesing 1987a, p. 121-122; Keesing 1987b, p. 24 en 145. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Overlevering
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
DateringH is gedateerd: 2.a 9bris 24 (= 2 november 1624). | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 711]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Varianten![]()
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 712]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]()
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 713]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]()
|
|