Vaderlandsche historie. Deel 5
(1842-1866)–Jan Baptist David–
[pagina 320]
| |
1283-1287.Volgorde der keizers.
Rodolf van Habsburg.
Hertog Jan van Brabant mogt vrienden en voorstanders gevonden hebben om hem zyne krygsplannen te helpen uitvoeren: de bondgenooten ontbraken ook niet aen Reinout van Gelder. Onder de yverigsten telde men graef Hendrik IV van Luxemburg, diens broeder den heer van Ligny, en Walraven van Valkenberg, welke aldra ook den aertsbisschop van Keulen, Zegefried van WesterburgGa naar voetnoot(1), op Reinouts hand bragtenGa naar voetnoot(2), gelyk mede | |
[pagina 321]
| |
de graef van Kleef aen zyn' zwager van GelderGa naar voetnoot(1) plegtig beloofde hem te zullen op zyde staen tegen zyne vyandenGa naar voetnoot(2). Het spel begon, in het najaer van 1283, met over- en weêrgeloop in de beide landen, vergezeld naer gewoonte van roof- en brandstichting, zonder welke men meende geenen kryg te kunnen voeren. Aldra overrompelden de Brabanders het kasteel van Limale in het ValkenbergscheGa naar voetnoot(3) en haelden het op den grond; doch nu kwam op eens graef Reinout van Gelder met al zyne bondgenootenGa naar voetnoot(4) af om het pleit haestig te beslissen door | |
[pagina 322]
| |
een grooten veldslag. Hertog Jan was daer niet tegen: neen, ofschoon enkelyk bygestaen door den bisschop van Luik, en door zyn' oom den landgraef van HessenGa naar voetnoot(1), aerzelde hy niet vooruit te trekken tot by GulpenGa naar voetnoot(2), alwaer het zeker tot een bloedig treffen zou gekomen zyn, hadden niet eenige Minderbroeders, uit een bygelegen klooster, met de tranen in de oogen en het kruis in de hand, de twistende partyen tegengehouden, hen door alles wat heilig was bezwerende om hun geschil in der minne te laten vereffenen door eenen scheidsman, namelyk graef Wyt van VlaenderenGa naar voetnoot(3), die | |
[pagina 323]
| |
na verwant zynde metGa naar voetnoot(1) hertog Jan en bevriend met Reinout van Gelder, uit dezen hoofde zelf als geroepen scheen om een billyk oordeel te stryken. Het kostte byzonder veel moeiteGa naar voetnoot(2) om het krygsvuer dat in de Brabanders gloeide gebluscht te krygen; doch hun meester stemde toe, en de legers scheidden zonder gevochten te hebbenGa naar voetnoot(3). Ja, maer de wapens hadden den tyd niet van te verroesten, want het bleek aenstonds dat de vlaemsche graef, naer gewoonteGa naar voetnoot(4), zyn eigen voordeel zochtGa naar voetnoot(5) met te bespreken dat, middelerwyl hy uitspraek deed, het slot van Limburg hem in handen geleverd wierde om het door vier zyner leen- | |
[pagina 324]
| |
mannen bezet te houdenGa naar voetnoot(1). Daer wou de Gelderschman niet van hooren, zoo min, naer 't schynt, als de hertog van Brabant, weshalve er geen zoen getroffen werd, zelfs, mag men zeggen geen opregt bestand, dewyl kort daerna Koenraet Snabbe, de Seneschalk van Limburg, te vuer en te zweerd in het land van Daelhem viel, aldus de vyandlykheden met drift hernemende. Men liet hem er echter niet uitwoeden: in tegendeel, de kastelein van Daelhem, Renier van Visé, leidde zyn volk den plonderaer te gemoet naer den kant van WarsageGa naar voetnoot(2), en havende hem zoo geducht, dat Snabbe met veel anderen in 's vyands handen bleef. Hy werd vervoerd naer de burgt van GenappeGa naar voetnoot(3), en mogt daer op sta zyne schatten overtellen, om by later gelegenheid het noodige losgeld byeen te krygen. Min gunstig voor den hertog liep het af in een | |
[pagina 325]
| |
gevecht naby Maestricht, alwaer, bykans aen de poort der stad, Walraven van Valkenberg een huis was komen neêrblaken, om de inwoonders te tergen. Deze vlogen werkelyk in de wapens, en trokken, onder het bevel van hunnen meijer heer Jan van MillenGa naar voetnoot(1), den vyand tegen; maer al te roekeloos den stryd aengevangen hebbende, kregen zy ten laetste de nederlaeg, zoodanig ja dat hun opleider met een vry groot getal burgers krygsgevangen gemaekt en naer Valkenberg meêgenomen werden, om daer, even als de Limburgsche Seneschalk te Genappe, tot onderpand te dienenGa naar voetnoot(2). Maestricht zelf bleef voor het oogenblik onaengeroerd, maer had thans meer dan ooit te vreezen; en dewyl er aen het behoud dier stad byzonder veel gelegen was, stelde hertog Jan daer eene sterke bezetting in. Hetzelfde deed hy te AkenGa naar voetnoot(3), | |
[pagina 326]
| |
dat van geen minder belang was in dezen kryg; want zoo lang de hertog van die twee steunpunten meester bleef, had hy wederzyds eenen voet in de lenden van Limburg. De heer van Hoogstraten, Wennemaer van Gimmenich, voerde het bevel te Maestricht, van waer hy, in 't hart van den winter, Valkenberg overviel, en er wyd en zyd alles aen de verwoesting prys gaf. Vervolgens leidde hy zyne benden naer het slot van Rolduc, meenende dat te verrassen; maer hy vond er sterken tegenstand, en werd ongelukkiglyk na eenige dagen van beleg, door een pylschot tot der dood getroffen, waerdoor zyn volk, thans zonder hoofd zynde, uiteen liepGa naar voetnoot(1). Terwyl dit gebeurde, waren de Geldersche bondgenooten, op uitnoodiging van aertsbisschop Zegefried, te NeussGa naar voetnoot(2) vergaderd. Daer besloten zy | |
[pagina 327]
| |
met al hunne magt Maestricht aen te tasten, eensdeels om wraek te nemen van den laetsten inval der Brabanders in de bygelegen heerlykheid, en tevens om, door het veroveren dier stad, hertog Jan zyn gereedsten weg naer Limburg af te snyden. Zulks was inderdaed het beste dat zy doen konden; maer hun voornemen kwam Jan ter ooren, die aenstonds versche manschap zond naer de bedreigde stad, dit mael toevertrouwd aen Hendrik van Leuven, heer van GaesbekeGa naar voetnoot(1), en aen Arnout van Diest. Welhaest waren de bondgenooten te Valkenberg, en kwamen onder het geleide van heer Walraven de voorstad WyckGa naar voetnoot(2) bestormen met eene buitengewoone razerny, doch welke niet te min voor den moed der Brabanders zwichten moest: zoodat de vyand, na veel volk verloren te hebben, onverrigter zake aftrok, met het hart vol van spyt en van wraekzuchtGa naar voetnoot(3). Het arme land van Daelhem, dat korten tyd te voren reeds zoo veel geleden had, moest hier de | |
[pagina 328]
| |
verydelde pooging der bondgenooten nog eens misgelden. De heer van Valkenberg liep het af, zonder ergens beletsel te vinden, en spaerde er noch dorpen noch veldhutten. Zelfs, toen alles daer plat getreden of verbrand was, zette hy de Maes over en viel in de Brabantsche Kempen, alwaer hy onder anderen LommelGa naar voetnoot(1) in kolen legde, zonder mededoogen voor de ongelukkige boeren, die niet eens de reden wisten waerom zy uitgeschud en hunne schamele wooningen vernield werden. Maer zoo ging het in de woeste middeleeuwen, en de Brabanders waren geen hair menschlievender dan hunne tegenstanders. Zy trokken naer HerveGa naar voetnoot(2), van waer de Geldersche bezetting insgelyks stroop- en plondertogten in het Daelhemsche ondernomen had, en maekten zich meester van het kasteel; doch niet te vrede met daer hunne woede op uitgewerkt te hebben, staken zy nog, | |
[pagina 329]
| |
barbaersch genoeg, heel de stad in brand, naest eene menigte van omliggende dorpenGa naar voetnoot(1). Met zulke oefeningen van wraek en wederwraek bragt men den winter door, vooral aen gene zyde der Maes. Aen de kanten van Aken hadden de Gelderschen geene mindere verwoesting gepleegd, en thans hielden zy de stad van alle kanten ingesloten, ten einde de burgery door den hongersnood te dwingen hare brabantsche bezetting met geweld uit te dryven. Dit opzet werd verydeld door Hendrik van Gaesbeke en andere baronnen, die uit Maestricht een overgroot konvooi van levensmiddelen, begeleid van twaelf honderd ruitersGa naar voetnoot(2), naer Aken voerden en in de stad kregen, tot spyt van de belegeraers onder wier oogen dit gebeurde. Deze hadden echter veel vrienden van binnen, onder anderen den Schoutet, die de burgers heimelyk opstookte tegen den hertog en zyne krygslieden, tot zoo verre dat een eedgespan zich bereid maekte om, op gestelden dag en uer, de Brabanders te overvallen en gelykelyk om te brengen. Daer lekte | |
[pagina 330]
| |
niets van uit onder de bezetting; maer ziet, op het oogenblik dat de slagting aen moest vangen, werden de samenzweerders verbysterd door de kloeke daed van heer Leonys van BautershemGa naar voetnoot(1), die Tielman van Lenke, den voornaemsten opleider der eedgenooten, met zynen degen doorboorde, en diens bysnellenden schoonzoon met een tweeden steek insgelyks nedervelde. Op dit onverwacht toeval stoof de kwaedwillige menigte uiteen; de belhamels zelf, de Schoutet en anderen, zochten hun behoud in de vlugt of ruimden Aken by de eerste gelegenheid, en de brabantsche ridderschap hield de stad in 's hertogs gehoorzaemheidGa naar voetnoot(2). Jan was trotsch op zyne baronnen, toen hem dit heldenfeit ter kennis kwam; maer hy had omtrent denzelfden tyd het verlies te betreuren van het slot van KerpenGa naar voetnoot(3) onlangs door hem aengekochtGa naar voetnoot(4), | |
[pagina 331]
| |
en hetwelk thans door het krygsvolk van den keulschen kerkvoogd overweldigd zynde, tot den grond toe geslecht was gewordenGa naar voetnoot(1). Allengskens naderde de zomer van 1284, en het was te voorzien dat aldra de worsteling in 't groot zou hernomen worden. Inderdaed, de Geldersche bondgenooten verzamelden eerlang hunne ruiterbenden, en trokken naer Aken om de stad te belegeren. Zoo hiet het ten minste; maer zy wilden eigentlyk den hertog van Brabant dwingen om met zyn krygsvolk in het open veld te verschynen, wetende dat zy veel sterker waren in getal, en derhalve de meeste kansen voor hen hadden. De brabantsche vorst liet zich niet pramen: neen; maer in tyds zyne fransche vrienden en bondgenooten herwaert geroepen hebbendeGa naar voetnoot(2), leidde hy moedig zyne scharen te Tricht de Maes over, met het voornemen van de stad Aken te gaen ontzetten. Hy had | |
[pagina 332]
| |
daer echter geen moeite meê, dewyl de bondgenooten zelf hem reeds te gemoet kwamen aen de kanten van Gulpen, juist daer, waer het jaer te voren de beide legers op het punt hadden gestaen van handgemeen te worden; doch, even als toen, zag men iemand tusschen beide treden die het gevecht tegen hield. Dit mael was het Roel van NyelleGa naar voetnoot(1), die van wege koning Philip van Frankryk woorden van vrede kwam spreken, om de twee belang hebbende vorsten over te halen tot een vergelyk, en hun geschil door scheidsmannen te laten uitwyzen. De fransche koning, uit enkel genegenheid voór zyn' zwager, wenschte dat diens twist met Reinout van Gelder mogt bygelegd worden. Philip zelf was in dit oogenblik gereedschap aen 't maken om het koningryk van Arragon te veroverenGa naar voetnoot(2): hy ver- | |
[pagina 333]
| |
zocht dan hertog Jan hem in die onderneming behulpzaem te wezen, en dus eerst een eind te stellen aen den kryg in zyn eigen land, hetwelk hy anders niet verlaten kon. De koning van Engeland, Eduard I, scheen er geenen minderen prys aen te hechten dat het tot een' zoen kwame tusschen Gelder en Brabant, misschien ook uit voorliefde voor dit laetste land, alwaer zyne dochter, aen Jans oudsten zoon verloofd, eens later den titel van hertogin voeren moest. Wat hier van zy, Eduard zond den bisschop van Durham, vergezeld van twee engelsche ridders, met brieven aen hertog Jan, om dezen tot den vrede aen te manenGa naar voetnoot(1). Zulk eene dubbele tusschenkomst van twee gekroonde hoofden kon of mogt de Brabantsche vorst niet afwyzen. Daerby had hy, omtrent dien zelfden tyd, de droefheid van zyne gemalin te verliezen, Margreet van Vlaenderen, welke den 3 July 1284 overleedGa naar voetnoot(2). Dit alles deed zoo veel, dat hertog | |
[pagina 334]
| |
Jan voor eerst toestemde in een' wapenstilstand, en vervolgens den 17 July brieven teekende, waerby hy zyne geschillen met Reinout onderwierp aen de uitspraek der graven van Vlaenderen en van HenegauGa naar voetnoot(1). Van zynen kant gaf de Gelderschman, denzelfden dag, eene dergelyke verklaringGa naar voetnoot(2), en de scheidsmannen konden aenstonds hun werk beginnen, - of laet ik zeggen voltooijen; want meer dan hun zegel drukken op het beschreven perkament kunnen zy niet gedaen hebben, dewyl zy den naestvolgenden dag met hunne uitspraek reeds te voorschyn kwamenGa naar voetnoot(3). Jammer maer, die uitspraek was zoo partydig, dat hertog Jan er zich niet kon | |
[pagina 335]
| |
aen onderwerpen. Inderdaed, de scheidsmannen wezen aen Reinout van Gelder het bezit van Limburg toe, zyn leven gedurende, zoo gelyk hy het in handen had op den sterfdag zyner vrouw, gezamentlyk met al de leenen welke van het hertogdom afhingen, en zonder dat iemand, geestelyk of wereldlyk, hem in die bezitting zou mogen stooren, belovende overigens de beide graven dat zy, noch hunne kinderen, eenige hulp zouden geven aen wie het ook zyn mogt, die tegen dit hun vonnis zou durven opkomenGa naar voetnoot(1). Men ziet, zy spreken noch van de regten welke graef Adolf van Berg had op de Limburgsche erfenis, noch van de aenspraek die hertog Jan deed gelden krachtens zynen koop van Adolfs regten; zy zeggen zelfs niet wat er van Limburg worden zal na de dood van Reinout: kortom het werk van graef Wyt en zyn Henegauwschen nabuer was louter willekeur, geen regtmatig vergelyk tusschen de uiteenloopende eischen der twee mededingers. Aen zulke beslissing kon derhalve hertog Jan | |
[pagina 336]
| |
zich niet houden: het eenigste waer hy in toestemde was dat de zaek op nieuw onderzocht wierde door de koningen van Frankryk en van Engeland, dewyl deze er zich dan toch meê bemoeid hadden; en dat men in den tusschentyd wederzyds zich zou onthouden van vyandlykheden, mits ook de stad Aken in het bestand opgenomen en door de bondgenooten niet meer zou aengerand wordenGa naar voetnoot(1). Dit laetste besprek werd door brieven gewaerborgdGa naar voetnoot(2). De legers, welke te Gulpen voor de tweede reis vechtensgereed hadden gestaen, scheidden wel op verzoek der fransche en engelsche middelaers, en keerden naer huis, doch zoo ontevreden, dat het minste genoeg bleek te zullen zyn om de twistende partyen op nieuw in het harnas te jagenGa naar voetnoot(3). Inderdaed het jaer was nog niet uit, of het krygsvolk | |
[pagina 337]
| |
van hertog Jan zat in Gelderland, en maekte het daer zoo grof, dat er benoorden Venloo tot zoo verre als het grondgebied van Reinout aen dien kant zich uitstrekte, bykans geen huis overeind bleefGa naar voetnoot(1). Niet minder erg ging het in het Keulsche, waer de Brabanders vervolgens indrongen, en daer ook tusschen Friesheim en BlaestheimGa naar voetnoot(2) alles leeg plonderden of in brand stakenGa naar voetnoot(3), om de vroegere verwoesting van Kerpen op den bisschop te wrekenGa naar voetnoot(4). Dit alles, gelyk men ziet, was niet geschikt dan om den twist over Limburg te vereeuwigen, en van dag tot dag heviger te maken. Nogtans moet er in den uitgang van 1284, of kort daerna, een nieuw bestand zyn gesloten geworden, of het oude vernieuwd, tusschen graef Reinout en hertog Jan van | |
[pagina 338]
| |
BrabantGa naar voetnoot(1); want het volgend jaer, tegen het einde van MeertGa naar voetnoot(2), vertrok onze vorst naer Parys, om met zyn' zwager koning Philip deel te nemen aen diens krygstogt ter verovering van het koningryk ArragonGa naar voetnoot(3). Het bewind van Brabant bleef toevertrouwd aen Wouter Berthout, heer van Mechelen, terwyl onderscheidene andere baronnen, als Godevaert van Aerschot, 's hertogs broeder, Hendrik van Gaesbeke, Willem van Hemricourt, Vrank van Wesemale, Raes van Gaveren en zelfs Geert van Luxemburg heer van DurbuyGa naar voetnoot(4), ieder met een aental ridders of onderhoorige leenmannen, den hertog vergezeldenGa naar voetnoot(5). Terwyl ginds in het Zuiden de vorst der Brabanders nieuwe lauweren aen 't plukken was, spookte het hier te lande, even zoo fel alsof er | |
[pagina 339]
| |
nimmer van wapenschorsing gerept was geworden. De graef van Luxemburg schynt de eerste geweest te zyn die het bestand brak, met het slot van FraipontGa naar voetnoot(1) te overrompelenGa naar voetnoot(2). Hierover verontweerdigd, voer de heer van Hoogstraten en van CuickGa naar voetnoot(3), een van 's hertogs trouwste bondgenooten, de Maes over om in het Geldersche te vrybuiten; maer graef Reinout, op zyne beurt, rukte volk byeen en trok naer GraveGa naar voetnoot(4), met het opzet van die stad in asch te leggen. Zulks gelukte hem | |
[pagina 340]
| |
echter niet; want behalve dat Grave goed versterkt was, had de Ruwaert van Brabant den tyd om by te springen, en dwong den Gelderschman tot den aftogt, nadat hy reeds een' zyner voornaemste ridders, heer Tielman van SchinneGa naar voetnoot(1) verloren hadGa naar voetnoot(2). De veldtogt van Arragon, in zyn geheel genomen, liep vry ongunstig af: koning Philip stierf er van de pest; vele brabantsche edelliedenGa naar voetnoot(3) lieten mede hun gebeente aen gene zyde der Pyreneën, en ja hertog Jan zelf kwam er zoo ziek van weder, dat hy te Parys moest blyven liggen, en dat men zeer beducht was voor zyn levenGa naar voetnoot(4). Hy genas nogtans, en haestte zich om naer zyn land terug te keerenGa naar voetnoot(5), alwaer de kryg, gedu- | |
[pagina 341]
| |
rende zyne afwezigheid, nauwelyks onderbroken was geweest, doch nu vooral met nieuwen drift stond voortgezet te worden. De zoon van Koenraet Snabbe, die nog altyd te Genappe gevangen zat, geen middel wetende hoe anders zyn' vader los te krygen, trad met den hertog in geheime onderhandeling, en leverde hem de vier kasteelen welke aen zyn stamhuis toebehoordenGa naar voetnoot(1), namelyk LonzenGa naar voetnoot(2), SpremontGa naar voetnoot(3), HerveGa naar voetnoot(4) en LyboisGa naar voetnoot(5). Zulks was eene groote aenwinst voor de Brabanders, welke reeds dry | |
[pagina 342]
| |
andere sloten in handen hadden, HeinenburgGa naar voetnoot(1), RingelberghGa naar voetnoot(2) en WithemGa naar voetnoot(3), zoo dat zy thans niet alleen in het hart van Limburg genesteld, maer zelfs meester waren van bykans al de sterkste punten. Thans begon het er voor Reinout van Gelder erg uit te zien. Vergeefs zocht hy steun by graef Wyt van Vlaenderen, met diens dochter Margareet ten huwelyk te vragenGa naar voetnoot(4): het baette niet; hertog Jan wilde naer den raed zyns voormaligen schoonvaders niet meer luisterenGa naar voetnoot(5), te min, daer hy een nieuw verbond had aengegaen met graef Floris van HollandGa naar voetnoot(6), en op het punt stond van zich ook te verbinden met Dirk van KleefGa naar voetnoot(7), zoodat hy voor- | |
[pagina 343]
| |
taen meer kans had dan ooit om zyne groote onderneming tot een goed eind te brengen. Heel het jaer 1286 verliep in vyandlykheden, grootendeels gepleegd op de Beneden-Maes, waer Gelderland en Cuick aen elkander paelden, en die wy, om kort te zyn, als van geringer belang wezende onaengeroerd latenGa naar voetnoot(1). In den nazomer echter ging Reinout met zyne bondgenooten het slot van Lonzen belegeren, maer deed daer gedurende zes weken verloren arbeid, tot dat hertog Jan, met een talryk leger de Maes overgekomen zynde, het kasteel ontzette, want de Gelderschen hadden het hart niet om tegen hem de krygskans te wagen. Verre van daer, de aertsbisschop van Keulen week naer de burgt van Wassenberg, de graef van Vlaenderen betrok NamenGa naar voetnoot(2), Reinout zelf zocht zyne zekerheid in het kasteel van Neustadt by Sittart, | |
[pagina 344]
| |
terwyl de graef van Luxemburg met zyn' broeder zich schuil stelden in het sterke Limburg, de hoofdstad van het hertogdom, alwaer de jonge gravin van Gelder zich op dat oogenblik ook bevondGa naar voetnoot(1). Hertog Jan had derhalve niets te verrigten; doch willende nogtans zynen tyd besteden nam hy eenige sloten in, onder anderen dat van SinnichGa naar voetnoot(2), dat van ReimersdaleGa naar voetnoot(3), alsmede die van WoudeGa naar voetnoot(4) en WilhenruGa naar voetnoot(5), uit welke de Gel- | |
[pagina 345]
| |
derschen gewoon waren het naburig land van Daelhem plat te loopen en te plonderen. Daermeê gedaen hebbende, leidde de hertog zyn volk, met ontrolde banierenGa naar voetnoot(1), tot onder de vesten van Limburg, alwaer hy links en regts huizen blaekte, om die van binnen te tergen en te honen. Deze konden het niet verduren, maer kwamen in menigte uit, en werden slaegs met de Brabanders op de boorden der Vesdre, zoo nogtans | |
[pagina 346]
| |
dat, na eene bloedige worsteling, by welke Arnout van Diest en Wouter Berthout sneuvelden, de Gelderschen het te kwaed krygende genoodzaekt werden terug achter hunne muren te trekken, van waer zy de voorstad moesten zien in brand steken, zonder daer beletsel te kunnen aen stellen, en bykans versmachtende van den almagtigen rook die naer binnen sloegGa naar voetnoot(1). Hertog Jan, na deze schitterende krygsbedryven, keerde triomfantelyk naer huis om den winter door te brengen, welke echter niet zonder herhaelde vyandlykheden verliep, zoo verbitterd waren van wederzyde de gemoederenGa naar voetnoot(2). Men moest zich derhalve, voor het volgend jaer, aen grootere ondernemingen verwachten, des te meer daer de graef van Gulik met al de heeren van zyn stamhuis het Geldersch bondgenootschap verliet, om voortaen de party des hertogs te volgenGa naar voetnoot(3). Deze sloot daerenboven een nieuw verbond met den bisschop van Luik, die op zich nam Jan te helpen | |
[pagina 347]
| |
en by te staen tegen wien het ook zyn mogt, by uitzondering van zyn' vader, graef Wyt van Vlaenderen en van zyne broedersGa naar voetnoot(1). Hertog Jan bevond zich derhalve al beter en beter gerugsteund; maer nogtans, tegen alle waerschynlykheid in, werd er dat jaer 1287 weinig met de wapens verrigt. Was het misschien omdat keizer Rodolf er ten laetste tusschen kwam, en door brieven van den 9 Mei, tot den keulschen kerkvoogd gerigtGa naar voetnoot(2), aen de twistende vorsten beval alle vyandlykheden te staken, tot dat hy hun geschil zelf onderzocht hadde en volgens de geregtigheid uit mogt wyzen, gelyk hy beloofde te zullen doen vóór het einde van July? Wat daer van zy, zeker is het dat den 2den dier zelfde maend hertog Jan en Floris van Holland met den Gelderschman en diens bondgenooten een bestand sloten dat duren moest tot half Septem- | |
[pagina 348]
| |
berGa naar voetnoot(1). Ja meer, wanneer die tyd verstreken was, hernieuwden zy nogmaels hun verdrag, en verlengden de wapenschorsing tot op den feestdag van Sinte Catharina, 25 NovemberGa naar voetnoot(2), gevende aldus te kennen dat zy ditmael wederzyds genegen waren het pleit, hetwelk reeds zoo lang geduerd had, op eenen anderen voet te vervolgen, zonder verdere landverwoesting of bloedvergieting. En het hadde waerlyk wel mogen zyn; want Limburg, na bykans vier jaren van onafgebroken kryg, geleek aen geen bewoond land meer. De dorpen lagen in asch, de akkers braek, de kasteelen in puinen; de stedelingen waren verjaegd, de boeren uitgeschud; de kloosters hadden alles ingeschoten wat zy bezaten, en bezweken onder hunne schuldenGa naar voetnoot(3); de adel, van zynen kant, deelde | |
[pagina 349]
| |
in den algemeenen rouw: want behalve dat ieder huis de dood te betreuren had van eene menigte stamgenooten of aenverwanten, stond voor allen de armoede aen de deur, door het verlies van leenen en alloden, beurt om beurt de prooi geworden het zy van uitheemsche vrybuiters, het zy van inwendige plonderaersGa naar voetnoot(1). Groot en klein snakte dus naer vrede, naer verzoening tusschen de vorsten, als zynde dit het eenigste middel om aen zoo verregaende rampen een eind te zien gesteld worden. |
|