Vaderlandsche historie. Deel 5
(1842-1866)–Jan Baptist David–
[pagina 280]
| ||
Achtste hoofdstuk.brabant onder jan i. - zyne krygshaftigheid en ridderlyke aert. - verwekt nayver. - het hertogdom van limburg valt open. - regten van graef adolf van berg. - verkocht aen hertog jan. - voorbereidsels tot den limburgschen oorlog. - des hertogs heerlykheid te maestricht geregeld met den bisschop van luik. - yver van adel en volk in brabant. - medewerking der abtdyen. | ||
1273-1283.Volgorde der keizers.
Hertog Jan I had thans nagenoeg die jaren bereikt, in welke de kracht der jeugd zich paert aen de wysheid des verstands door eene vorstelyke opvoeding vroeg ontwikkeld. Ook duerde het niet lang of Brabants roem weêrgalmde wyd en zyd in het buitenland, zoo wel als in de naburige Staten van België; want nergens was er een ongelyk te wreken, nergens het regt te handhaven, nergens | ||
[pagina 281]
| ||
de eer der voorvaders te steunen, of Jan verscheen er aen het hoofd zyner ridderschap, terwyl de onderdanen, begunstigd door eene wyze regering, zich zonder achterdocht mogten toeleggen op koophandel, nyverheid en kunstenGa naar voetnoot(1). In 1274 stierf Hendrik de Vette, koning van Navarre, latende tot erfgenaem van zynen troon eene dryjarige dochter met name Joanna, wier moeder veel moeite had om de Grooten des lands by hunnen pligt te houden. Onze hertog en zyn broeder Godevaert, als bloedverwanten van het kindGa naar voetnoot(2), gingen het helpen, en gedroegen zich zoo deftig dat beide, by hunne wederkomst, te Parys tot de ridderlyke weerdigheid verheven werdenGa naar voetnoot(3) | ||
[pagina 282]
| ||
door koning Philip den Stoute van FrankrykGa naar voetnoot(1). Nauwelyks was Jan I uit den vreemde weêrgekeerd, of hy kreeg klagten dat de heer van HeusdenGa naar voetnoot(2) overlast aengedaen had aen de burgers van 's Hertogenbosch, weshalve de Drossaert van BrabantGa naar voetnoot(3) er tusschen gekomen was om den heer op zyn plaets te stellen. Maer de wrevelige leenman had eene hollandsche bezetting in zyn slot genomen, en scheerde den gek met 's hertogs stedehouder, dusdanig dat Jan er zelf zich moest meê bemoeijen. Aldra trok hy daer met zyne wapens | ||
[pagina 283]
| ||
heen; doch dit mael wachtte de heer van Heusden het niet af: neen, hy zocht vrienden op om de zaek in der minne te vereffenen, gelyk het dan ook werkelyk gebeurdeGa naar voetnoot(1). Dewyl echter de hertog nu zoo verre was met zyne krygsbenden, leidde hy die de Maes langs naer het land van KesseleGa naar voetnoot(2), welks graef het insgelyks by den leenheer verbruid had. Ook daer was de vrees hem voorgegaen, en vond Jan volkomen onderwerping, zonder genoodzaekt te zyn het zweerd uit de scheede te trekken. Hy bespaerde dan zyne magt voor het land van Limburg, alwaer sommige heeren, vooral aen de kanten van 's Hertogen-RadeGa naar voetnoot(3), duitsche kooplieden naer Brabant komende uitgeschud hadden, iets dat Jan hun betaeld wilde zetten, en hunne begeerlyk- | ||
[pagina 284]
| ||
heid kortwieken. Te Maestricht voer hy het water over, en trok regt naer het kasteel van RingelberghGa naar voetnoot(1), door een dier edele baenstroopers bewoond, dat hy belegerde, innam en op den grond haelde, tot les voor de anderen. Te dier gelegenheid kwamen daer, omtrent de Roer in Gulikerland, de keulsche kerkvoogd Zegefried van Westerburg, hertog Walraven van Limburg, graef Diederik van Kleef en meer andere heeren uit de buert den brabantschen vorst begroeten, om tevens met hem verbonden te sluiten tot handhaving der openbare veiligheid tusschen Maes en RhynGa naar voetnoot(2). Men ziet dus dat hertog Jan, hoe jong nog, zyne vorstelyke pligten goed verstond, en dat hy aen de edellieden die de hunne vergaten of schonden, ze met zynen degen wist indachtig te maken. Hy had dat zelfde jaer nog eene heiliger pligt te vervullen, en bleef daer even min aen te kort. | ||
[pagina 285]
| ||
Jans zuster, Maria van Brabant, was in 1274 de tweede gemalin geworden van den franschen koning Philip den StouteGa naar voetnoot(1). Gedurende twee jaren waren beide echtgenooten hoogst gelukkig met elkander, toen in 1276, ter gelegenheid van het vroegtydig wegsterven des oudsten voorkindsGa naar voetnoot(2), hun heil op eens gestoord werd door de snoodheid van 's konings vertrouwden Kamerling, een zekeren Pieter de Labroce, die de dood van den erfprins aen Maria dorst toewyten, als had zy den jongen Lodewyk vergif doen zwelgen, om met der tyd hare eigen kinderen op den troon te zien komen. De booswicht had het zelf gedaen, uit haet tegen de koningin die hem kende en verfoeide. Hy zocht haer aldus van kant te krygen, en daer Philip door geene andere oogen zag dan die zyns gunstelings, bragt deze het zoo ver, dat de onnoozele vrouw voor pligtig gehouden en in den kerker gesmeten werd. | ||
[pagina 286]
| ||
Hertog Jan had zoo haest die ontzettende tyding niet vernomen, of hy springt te peerd, en gaet met een aental brabantsche ridders naer Parys, tot den koning, hem oorlof vragende om met den beschuldiger van zyne zuster, of met wien het ook zyn mogt die de aentyging staende hield, in het strydperk te mogen treden, en by middel der wapenproef de waerheid te doen blykenGa naar voetnoot(1). De vorst, die Maria's deugd en godsvrucht kende, wist vooraf dat zy onschuldig was, en twyfelde derhalve niet of het tweegevecht moest tegen haren vyand uitvallenGa naar voetnoot(2); maer noch Labroce, noch iemand anders, had het hart om met den broederlyken kampioen het waegstuk aen te gaen, zoodat hertog Jan, na verloop van den tyd binnen welken | ||
[pagina 287]
| ||
het strydpand had moeten aengenomen zynGa naar voetnoot(1), zich op nieuw tot den koning wendde om regt te eischen. Zulks werd hem beloofd van Philips wege; maer het was de goddelyke Voorzienigheid zelf, die toeliet dat men kort daerna Labroce pligtig vond aen hoogverraed tegen zynen meester, voor welke misdaed hy eerlang te MontfauconGa naar voetnoot(2) opgeknoopt werd, boetende meteen zyn snood bestaen tegen Maria van BrabantGa naar voetnoot(3). Geheel de fransche edeldom was blyde dat de | ||
[pagina 288]
| ||
onschuld der koningin aldus uitschitterde, en prees het ridderlyk gedrag van hertog Jan, die zyn leven gewaegd had om de deugd zyner zuster voor te staen. Maer Frankryk niet alleen, neen, Duitschland en Engeland, zoo wel als de belgische vorstendommen weêrgalmden van 's hertogs dapperheid; want overal waer gevaer te trotsen, waer roem te behalen, waer moed te toonen was, zag men hem aen de spits des brabantschen adels. Zoo had hy, met zyn' broeder Godevaert, in 1275 en 76 onderscheidene steekspelenGa naar voetnoot(1) bygewoond in verschillende gewesten, doch vooral in EngelandGa naar voetnoot(2), alwaer Jan de algemeene bewondering in zulke hooge maet had opgewekt, dat koning Eduard I van toen af zyne dochter Margareet aen een' der zonen van den brabantschen vorst bestemdeGa naar voetnoot(3). | ||
[pagina 289]
| ||
Het kon echter moeijelyk geschieden of Jans vroegtydige beroemdheid moest ook hier en daer nayver verwekken. Zulks was inderdaed het geval by vele vorsten van tusschen Maes en Rhyn, voornamelyk by den graef van Gelder, by dien van Luxemburg, by den heer van ValkenbergGa naar voetnoot(1) en andere afstammelingen uit het huis van LimburgGa naar voetnoot(2) die, alhoewel nauw verwant met dat van Brabant, of juist daerom misschien, niet goed verdragen konden dat hertog Jan hen allen voorby streefde, en zyn naem alleen in den mond was van groot en klein. Die yverzucht kon men inzonderheid bespeuren by de wapen- of ridderspelen, waer her- | ||
[pagina 290]
| ||
tog Jan met zynen adel verscheen naest de vorsten en baronnen van over Maes. Deze hadden het altyd gemunt op de brabantsche heeren en dier hoofd, hen bestrydende met buitengewoone hardnekkigheid, en zelfs bedrog gebruikende om ze te treffen of uit den zadel te stooten. Zulks had laetst nog gebleken in een tornooi gehouden tusschen Halen en HerckeGa naar voetnoot(1), alsmede in een ander te SiegbergeGa naar voetnoot(2) gegeven, en waer de duitsche ridders de kwaedwilligheid wel merkten, maer des te meer achting opvatten voor hertog Jan en de zynen, die daerom niet te min zeeghaftig naer huis keerdenGa naar voetnoot(3). Intusschen had zulk hatelyk gedrag eene heimelyke vete in de gemoederen der Brabanders doen ontstaen, en het was te voorzien dat die vroeg of laet tot opentlyke vyandschap uit zou spatten, ja misschien by eene voorkomende gelegenheid aenleiding geven tot een bloedigen kryg. | ||
[pagina 291]
| ||
Zoo viel het werkelyk uit. In 1280Ga naar voetnoot(1) stierf de laetste hertog van Limburg Walraven IV. Zyne nalatenschap verwekte, tusschen hertog Jan en diens benyders van over Maes, eenen twist, waer, na onderscheidene jaren vechtens en worstelens, de vereeniging van Limburg aen Brabant de eindelyke uitslag van wasGa naar voetnoot(2). Het | ||
[pagina 292]
| ||
is nogtans niet dat Walraven zonder erven overleed: neen, hy liet eene eenige dochter na, met name Ermengardis, die, sedert langGa naar voetnoot(1) door den echt vereend aen Reinout I graef van Gelder, haren vader opvolgde in al diens leenen en alloden, zonder dat iemand daer tegen opkwam: waeruit men afleiden mag dat het Limburgsche hertogdom toen ter tyd een vrouwelyk leen was geworden, althans dat het daervoor gehouden werd, anders ware het zeker aen Ermengardis door hare mannelyke bloedverwanten betwist geweest. De Roomsch-Koning zelf, Rodolf van Habsburg, moet het aldus ingezien hebben; want by brieven, uit Worms gedagteekend den 18 Juny 1282Ga naar voetnoot(2), gaf hy aen de | ||
[pagina 293]
| ||
vorstin het plegtig verleiGa naar voetnoot(1) van het gemeend hertogdom, alsmede van alles wat op haer vervallen was door haers vaders doodGa naar voetnoot(2). In deze koninklyke verleibrieven werd tevens besproken dat, byaldien Ermengardis vóór haren gemael te sterven kwam, deze, zyn leven gedurende, het vruchtgebruik behouden moest van alles wat aen zyne vrouw had toebehoordGa naar voetnoot(3), volgens dat beide echt- | ||
[pagina 294]
| ||
genooten vroeger in hun huwelyksverdrag waren overeengekomenGa naar voetnoot(1). Wat hier voorzien was, gebeurde het jaer daerna: Ermengardis stierf kinderloos omstreeks half July 1283Ga naar voetnoot(2), en Reinout van Gelder ging voort met het hertogdom te bestieren, steunende op het regt van vruchtgebruik dat hem vóór zyn huwelyk beloofd, en sedert door het hoofd des ryks gewaerborgd was. Het duerde echter niet lang | ||
[pagina 295]
| ||
of graef Adolf van BergGa naar voetnoot(1), de naeste bloedverwant der afgestorveneGa naar voetnoot(2), betwistte hem dat regt en eischte dat Reinout hem zyn erfdeel afstonde, iets waer deze natuerlyker wyze geene ooren naer had. [illustraties noot 2] ![]() ![]() [einde illustraties noot 2] | ||
[pagina 296]
| ||
De vraeg is hier wie van beide, de eischer of de wygeraer, op vasten grond stond. Indien Ermengardis kinderen had nagelaten, zoo ware de zaek niet twyfelachtig geweest: Reinout van Gelder zou, krachtens zyne huwelyksvoorwaerde en het koninklyk verlei, in het vruchtgebruik zyn gebleven van de erfenis zyner gemalin. Maer dewyl deze zonder eigene oiren gestorven was, kwamen de zydelingsche erfgenamen in hun regt: en indien de collaterale opvolging in Limburg plaets had, gelyk al de schryvers van den tyd het schynen te erkennen, zoo kon, billyker wyze, het hoofd des ryks de nabestaenden der overledene daer niet bui- | ||
[pagina 297]
| ||
ten sluitenGa naar voetnoot(1). Dit gesteld, had, onder alle de zydelingsche erfgenamen, graef Adolf van Berg ongetwyfeld de eerste aenspraek, als volle neef der afgestorvene ErmengardisGa naar voetnoot(2): ook aerzelde hy niet, voor zoo veel de omstandigheden toelieten, de hand op hare nalatenschap te leggen, en zond gezanten tot hertog Jan I, om hem hulde te doen voor alles wat in het Limburgsche sedert 1191Ga naar voetnoot(3) leenroerig was van BrabantGa naar voetnoot(4). Meteen aenzocht hy de heeren en vorsten zyner maegschapGa naar voetnoot(5) om | ||
[pagina 298]
| ||
hem te helpen ten einde zyn erfdeel uit de handen van den Gelderschman te halen, en er zelf in bezit van te komen. Maer die verwanten gaven hem voor antwoord dat hy op hen niet rekenen mogt, ten ware hy toestemde hun ieder een deel der Limburgsche erfenis af te staenGa naar voetnoot(1). Zy gingen zelfs verder en konkelden onder elkander, om vast te stellen wie van hen, zoo niet voor het oogenblik, althans na de dood van Reinout, de meeste aenspraek op Limburg hebben kon, met ter zyde stelling van Adolfs regten, die zy niet schenen te kennen of er geen rekenschap te willen van houdenGa naar voetnoot(2). De graef van Berg zag dus klaer genoeg dat hy van zyne nabestaenden niets te verwachten had dan tegenwerking en baetzucht. Wat kon hy doen? Het was hem volstrekt onmogelyk, niet slechts met Reinout van Gelder, maer tevens met zoo veel an- | ||
[pagina 299]
| ||
dere magtige vorsten te kampen, om wat hem toekwam te doen afstaen. Vol van wrevel wegens het hem gegeven antwoord, wendde hy het eensklaps op eenen anderen boeg; en daer hy zelf zonder kinderen was, besloot hy, met toestemming van zyne broeders, al de regten welke hy op Limburg had aen den hertog van Brabant over te zetten, vooraf zeker wezende dat als Jan I er zyne zaek van maekte, hy de Limburgsche heeren, hoe velen dan ook, wel zou doen zwichten. Dit voornemen werd eerlang uitgevoerd, en Adolfs aenbod door den hertog aenveerd. Namelyk by brieven van 13 September 1283 droeg de graef van Berg zyn hertogdom van Limburg met al de sloten, sterkten, en andere daer toe behoorende eigendommen en geregtigheden, by wyze van gift met levende lyf gedaen, over aen den brabantschen vorst, op voorwaerde dat diens oudste zoon Godevaert in huwelyk treden zou met Margareet, Adolfs nichtGa naar voetnoot(1), zullende de afgestane domeinen | ||
[pagina 300]
| ||
haer tot bruidschat verstrekkenGa naar voetnoot(1). Nog denzelfden dag gaf hy kennis van deze overdragt aen al de vasallen van Limburg, hun uitdrukkelyk bevelende voortaen den hertog van Brabant voor hunnen leenheer te erkennen, en hem zonder tegenspraek of uitstel de hulde en de manschap te doen, welke zy aen den geregten erfgenaem van Limburg verschuldigd warenGa naar voetnoot(2). De voorwaerde door Adolf gesteld, en waermeê deze het limburgsch erfdeel in zyne familie wilde houden, kon niet vervuld worden, uit hoofde van het vroegtydig wegsterven der beide verloofdenGa naar voetnoot(3). Des niet te min bleef de graef van Berg by zyn vorig besluit, behalve dat hy thans van de gift eene verkooping maekte, en hem, naer 't schynt, twee- | ||
[pagina 301]
| ||
en-dertig duizend marken zilversGa naar voetnoot(1), voor den afstand zyner erfregten door hertog Jan betaeld werdenGa naar voetnoot(2). Dit was derhalve eene afgedane zaek: de graef, opdat er niets aen ontbrake, gaf kennis aen keizer Rodolf van zyne overdragt op Jan I, en verzocht het hoofd des ryks dat hy aen den brabantschen vorst het plegtig verlei zou gelieven te geven van alles wat in het Limburgsche leenroerig was van zyne kroonGa naar voetnoot(3). | ||
[pagina 302]
| ||
Intusschen, de keizer mogt het verlei geven zoo wel bezegeld als hy konGa naar voetnoot(1); daermede was Jan I niet in bezit gesteld van het afgestane hertogdom: neen, hy moest voorzien dat er kracht van wapenen zou toe noodig wezen, en ja dat het groote moeite kosten zou om het domein uit Reinouts handen te krygen, die niet alleen zelf een magtig vorst was, maer tevens in de belang hebbende heeren uit het huis van Limburg sterke bondgenooten stond te vinden. Van zynen kant behoorde dus ook de hertog vrienden te zoeken en medehelpers zien by te werven. De eerste waer zyn oog op vallen moest, was de bisschop van Luik, wiens grondgebied aen Lim- | ||
[pagina 303]
| ||
burg paelde, en die derhalve den hertog byzonder veel goed kon doen, al ware het enkel geweest om het brabantsch krygsvolk gemakkelyk over de Maes te brengen. Te goeder ure werd de luiksche Stoel toen bezeten door Jan van Vlaenderen, den eigen broeder van 's hertogs gemalinGa naar voetnoot(1). Ook kwam het reeds den 20 October tot een verdrag tusschen de beide vorsten, waerby de kerkvoogd op zich nam zyn' zwager by te staen tegen al diens vyanden, met uitzondering alleen van den keizer en den graef van Vlaenderen, des bisschops vaderGa naar voetnoot(2). Dit zoo wenschelyk verbond gaf aenleiding tot het minzaem beslechten van een oud krakeel, dat tusschen Luik en Brabant bestond ten aenzien der stad Maestricht, al waer sedert 1204 de hertog en zyne voorzaten heerlyke regten bezatenGa naar voetnoot(3), terwyl, | ||
[pagina 304]
| ||
van hunnen kant, de luiksche bisschoppen daer insgelyks heer wilden zynGa naar voetnoot(1), zich beroepende op vroegere vergunningen der duitsche keizersGa naar voetnoot(2). | ||
[pagina 305]
| ||
Beider vorderingen steunden dus op dezelfde gronden; maer het kon niet missen of daer moesten gedurig twisten opryzen tusschen de twee regt hebbendenGa naar voetnoot(1), en het was juist om daer een eind aen te stellen dat de bisschop en de hertog in 1283 een akkoord zochten te treffen. Zy noemden dan ieder twee scheidsmannenGa naar voetnoot(2), welke aldra te Maestricht | ||
[pagina 306]
| ||
zelf vergaderden, alwaer zy, na ryp onderzoek, in February 1284Ga naar voetnoot(1) het volgend vergelyk uitbragten, en de wederzydsche regten bepaelden. 1o Indien er voortaen nog kryg ontstond tusschen Luik en Brabant, zouden de Trichtenaers onzydig blyven, zonder dat de hertog of de bisschop hen te wapen mogt roepenGa naar voetnoot(2). 2o Het bovenwater der Maes zou den bisschop toebehooren tot het midden der brugGa naar voetnoot(3), doch van daer naer beneden zou de hertog eigenaer der rivier zyn. 3o Des bisschops heerlykheid zou zich uitstrekken over de parochie van O.-L.-V.Ga naar voetnoot(4), en die des hertogs over Sint Ser- | ||
[pagina 307]
| ||
vaesGa naar voetnoot(1). 4o De beide heeren zouden over hunne respectieve onderdanen hoog en laeg Gerigt heb- | ||
[pagina 308]
| ||
benGa naar voetnoot(1), stellende elk hun' SchoutetGa naar voetnoot(2) en hunne | ||
[pagina 309]
| ||
Schepenen aenGa naar voetnoot(1). 5o Het regt zou gepleegd worden op eene en dezelfde bank, des Woensdags door de bisschoppelyke, des Vrydags door de hertogelyke Schepenen. 6o Voorts zou iedere heer de hem toekomende boeten en breuken innen, maer gemeene accynzen stellen en er beide de opbrengst van deelen. 7o Zy zouden de stadspoorten en sleutels, de muren en vesten, de grachten en hoefstallenGa naar voetnoot(2), den stokGa naar voetnoot(3) en den kerker, alsmede de | ||
[pagina 310]
| ||
openbare wegen en het stedelyk raedhuis in 't gemeen bezitten. 8o Eindelyk de beide heeren zouden te Maestricht munt slaen, niet in 't byzonder, maer met denzelfden luikschen stempel, en er de profyten van deelenGa naar voetnoot(1). Zie daer de hoofdzakelyke punten van het akkoordGa naar voetnoot(2), dat Jan I, in 1284, met zyn luikschen naemgenoot aenging, om hunne heerlykheid te Maestricht buiten kyf te stellenGa naar voetnoot(3). De kerkvoogd | ||
[pagina 311]
| ||
mogt genoegen hebben met de inschikkelykheid van zyn' zwager; maer deze vond tevens in den bisschop een magtigen bondgenoot, wiens hulp hem voor het oogenblik veel meer weerd was dan hetgeen hy te Maestricht afstond. Hertog Jan had kort te voren een anderen vriend en medehelper bygewonnen, namelyk graef Floris V van Holland, zich verbindende, door brieven van 10 October 1283Ga naar voetnoot(1) om zyn noordschen nabuer by te staen tegen al diens vyanden, zoo als waerschynlyk de Hollander van zynen kant wederkeerig zal beloofd hebben, te meer daer de hertog tevens afzag van alle hulde of manschap, welke Floris en zyne voorzaten sedert 1203Ga naar voetnoot(2) aen Brabant schuldig warenGa naar voetnoot(3). Hoe 't zy, onze hertog vond zelfs een' voorstander in Geert van Luxem- | ||
[pagina 312]
| ||
burg, heer van DurbuiGa naar voetnoot(1) die, alhoewel nauw verwant aen het huis van LimburgGa naar voetnoot(2), hulde en manschap deed aen Brabant wegens een geldleen van dry honderd pond, waervoor Jan hem de heerlykheid van MielenGa naar voetnoot(3) afstond, met uitgebreide regtenGa naar voetnoot(4). Aldus nam de brabantsche vorst in tyds zyne maetregelen om des noods met eere in het worstelperk te kunnen treden. Hy was zelfs bedacht om zich de hulp te verzekeren van onderscheidene fransche baronnen, met welke hy of vermaegschapt was, of, door zyn eersten echt in vriende- | ||
[pagina 313]
| ||
lyke betrekkingen stondGa naar voetnoot(1). Maer het was vooral van zynen eigen adel en onderdanen dat hy alles verwachten mogt. Want niet slechts de leenmannen (die pligtshalve hunnen heer moesten ter zyde staen met hunne onderzaten, groot of klein in getal, volgens den aert en de uitgebreidheid van het leen dat zy van hem verhieven) maekten zich gereed tot den verschuldigden wapendienst; maer de burgeryen van haren kant, zy die ja gehouden waren den landvorst te volgen om diens erfgrond en heerlykheid te verdedigen tegen zyne vyanden, doch niet om buiten de grenzen van het hertogdom hem den kryg te helpen voerenGa naar voetnoot(2): zy ook zeiden hem vrywilliglyk haren dienst toe op eigen kostenGa naar voetnoot(3), en beloofden daerenboven, uit | ||
[pagina 314]
| ||
enkele verkleefdheid en vaderlandsliefdeGa naar voetnoot(1), hem den twintigsten penningGa naar voetnoot(2) van al hunne goederen te zullen schenken, om den last des oorlogs voor den hertog te verligtenGa naar voetnoot(3). Zoo groot en zoo algemeen was de yver van het brabantsche volk om de eer van hertog Jan voor te staen, en zyn regt op de limburgsche erfenis te handhaven. De geestelyke gestichten, de abtdyen van Bra- | ||
[pagina 315]
| ||
bant bleven evenmin te kort aen hare burgerlyke pligten, maer bragten in tegendeel mildelyk by om de kosten des oorlogs te bestryden. En om maer alleen te spreken van de Norbertyner-Abtdy van Park by LeuvenGa naar voetnoot(1), waerover wy echte bescheiden onder het oog hebben, deze schonk, tusschen 1280 en 1288, aen hertog Jan voor hulpgelden en levensbehoeften, dertien honderd en zestig pond leuvensche muntGa naar voetnoot(2), het brood van acht en veertig mudden graen, acht ossen, vyf zwynen, twintig schapen, en honderd zeventig kazen tot onderhoud van het brabantsch legerGa naar voetnoot(3). | ||
[pagina 316]
| ||
Zulke groote opofferingen deed Park aen het gemeenebest, en men mag zeker zyn dat de andere | ||
[pagina 317]
| ||
abtdyen van het hertogdom geene mindere blyken van vaderlandsliefde gegeven hebben, alhoewel er | ||
[pagina 318]
| ||
de oorkonden niet van bestaen of tot dus verre aen het licht niet gekomen zyn. Geen wonder derhalve dat, in dezelfde jaren, hertog Jan I, by vroegere gunsten en privilegiën aen Park geschonken, nog nieuwe weldaden voegde, bevestigende aen de abtdy al hare goederen en regten; gevende haer vry vervoer over alle wegen en bruggen, in en uit alle steden en dorpen, mitsgaders het vrygeweide op alle domeingronden; haer ontslaende van alle karweijen, krygslasten en schattingen; nemende het sticht en alles wat er aen toebehoort onder zyne byzondere bescherming, en gebiedende aen al zyne Ammans, Baljuws, Schouten, Drossaerts en stedelyke overheden, de abtdy en hare eigendommen tegen alle verongelyking te vrywaren en | ||
[pagina 319]
| ||
te verdedigen zoo krachtdadiglyk, zoo yverig en zoo getrouw als des vorsten genade hun lief wasGa naar voetnoot(1). |
|