Vaderlandsche letteroefeningen. Jaargang 1784
(1784)– [tijdschrift] Vaderlandsche Letteroefeningen–
[pagina 140]
| |
Bespiegeling over den watervloed, en de doorbraeken der dyken, in 't ryk van Nymegen, de ampten van: tusschen Maes en Whael, en Overbetuwe, voorts verdere plaetsen in het quartier van Nymegen; voorgevallen op maendag den 1sten maert, 1784; benevens het onheil voor de stad Nymegen, den 2den daer aen volgende gebeurd.
| |
[pagina 141]
| |
tot den Almagtigen opzendende, hem, met biggelende traenen, om hulp en redding smeekende, terwyl hun huilend kroost aen hun lyf zich vast gekleefd houd: zy zien, uit de vensters hunner zolderingen, hunne hooi- en koornbergen, hun vee en huisraed, al hun schat en verwachting, door den woedenden stroom weggesleept, de huizen hunner nabuuren instorten, en in den afgrond verzinken; de doodverf zit op hunne bestorven lippen; een zelfde lot verbeid hen misschien op 't oogenblik; zy kunnen hun staerend oog daerop niet langer gevestigd houden; zy moeten het, huns ondanks, daer van afwenden; een heete traenenvloed stroomt langs hunne kaeken. Een nog yslyker lot treft verscheide jammerenswaerdige dorpelingen! Hunne wooningen tot den top toe door de gonzende baeren omringd, zyn ze op een overgebleeven stuk van een' verbryzelden dyk gevlucht; aen hunne zyden stort het water, met donderend geweld, de breuken in; van allen onderstand beroofd, aen de ongenade van het weder blootgesteld, zien zy den dood hen verwoed aengrimmen; zo aenstonds kan hun de grond ontzinken; en hen in den maelstroom doen nederploffen: met roodgekreeten oogen, terwyl hunne stemmen, door het aenhoudend gillen en schreeuwen, zich naeuwlyks meêr laeten hooren, zien zy driftig naer alle kanten om, of 'er niemand ter hunner redding opdaegt; doch helaes! te vergeefsch; geen sterveling, welke eene onvertsaegdheid hy ook bezitte, durft het waegen die plaets te naderen; zyne schuit zou, in stede van daer te landen, de gaepende bressen als een schichtige pyl invliegen, naer den afgrond daelen, en hy in de kaeken des doods vallen. Geducht, doch barmhartig Opperwezen! schenk deeze ellendelingen, die u, in hunne jongste oogenblikken, aenschreien, welken de honger moet verscheuren, eene spoedige redding! Daer geen schepsel hun hulp kan toebrengen, toon dat gy de Almagtige zyt, die, wen alles radeloos is, en de wanhoop de ziel door de benaeuwendste folteringen heeft bestormd, in één punt des tyds, de onverwachtste, de heuchlykste uitkomst kunt verleenen! Dan zal het ontgloeide hart, met afgebroken snikken, met betraende wangen, en eene stamelende stem, u zyne vuurige dankbaerheid bewyzen; u, als de eenigste toevlucht in de nypendste gevaeren, de onoverkomenlykste zwarigheden, roemen en verheerlykenGa naar voetnoot(*). Daer honger en gebrek aen alle kanten waeren, trachten de menschlievende en lofwaerdige vlyt en waekzaemheid van Dykgraef en Heemraeden, den afgevasten Landman de noodige verkwikking toe te zenden: men is daer toe in deeze Stad | |
[pagina 142]
| |
op het drokste in de weer, door het laeden van schuiten met brood en andere levensbehoeften; elk aenschouwt dit gewoel met een goedkeurend vermaek, en ziet reeds, by verbeelding, met welk eene onuitdrukbaere vreugd en dankbaerheid, dees voorraed zal worden ontvangen en genuttigd; men kan deeze edele poogingen niet genoeg den welverdienden roem geeven; de persoonen, die over deszelfs uitdeeling het bestuur zullen hebben, en hun leven daer toe op den geweldig bruisschende stroom in de waegschael stellen, merkt men aen als zo veele Bescherm-engelen, die den dood zynen roof zullen ontrukken, en het leven alöm verspreiden: zo aenstonds zal men ten dien einde eene schuit zien afsteekenGa naar voetnoot(*); daer word zy reeds losgemaekt; men zend inwendige smeekingen ten hemel op, dat dezelve behouden blyven, en het voortreflyk doel bereiken moge: maer, goede God! wat ziet daer het gluurend oog! de schuit, nog naeuwlyks in de rivier gekomen, schept van agter water; alles vlucht naer het voorste einde; de schuit zinkt; die daer in zitten slaen 'er uit; een afgryslyk weegeklag, en geroep om hulp, streeft naer het zwerk; nog even aenschouwt men de hoofden der rampzaligen; ieder hair ryst te berge; eene diepe verslagenheid is op elks wezen gedrukt; men ziet nog naer redding uit: een overwaerdig en edelaertig burgerGa naar voetnoot(†), wiens naem der eeuwigheid zy gewyd, en die de achting en bescherming van alle weldenkenden zyner Stadgenooten ten hoogsten verdient, springt, uit enkele menschlievendheid, met het oogschynlykste en uiterste levensgevaer, van de havenmuur, eene verbaezende steilte, in eene ledige kool-aek, pas van beneden opgekomen om zich in de haven te bergen, bericht yling aen Schipper en Knecht, des nog onkundig, het gebeurde onheil, vliegt met hun in een' daer agter liggenden boot, streeft met hun naer de nu en dan nog bovendryvenden, grypt 'er twee, die men in den boot tilt, daer zy levenloos uitgestrekt liggenGa naar voetnoot(§). Aenstonds verspreid zich deeze doodelyke maere door de gansche Stad; schrik en ontroering bestormen elks ziel, zachte traenen van tedere menschenmin bedaeuwen de wangen; men | |
[pagina 143]
| |
ylt naer de rivier om eenig bericht wegens de omgekomene te ontvangen; men is alöm in rep en roer; men hoort geen gesprekken dan over deezen rampspoed: hier misschen Vrouwen haere Mans, Kinderen hunnen Vader, al hun heul en heil, de vlytige verzorgers hunner behoeften; daer derven Vaders hunne beminde Zoons, wakkere Jongelingen, die een steun van derzelver grysheid hadden kunnen weezen; Zusters beweenen haere tedergeliefde Broeders! Myne ziel deelde niet weinig in deeze algemeene treurigheid; myn hart sloeg geweldig; myne beenen knikten; traenen bevochtigden myne oogen; geen wonder! myn vriend, dien ik ruim een uur vóór dit onheil nog aenschouwd had; myn waerde vriend van Omphal was niet meêr! lag in den vloed bedolven! was voor eeuwig voor my verlooren! Dat de zilte droppen, die thans myn papier besproeien, nog getuigen zyn van de waere achting, welke ik altoos aen uw edel hart en schrandere kundigheid heb toedraegen! Myne Vaderstad verliest in u eenen waerdigen Burger, een' voortreflyken Regtsgeleerden! Uw Geslacht zyn' steun en troost; en uwe Vrienden een' opregten, verknochten, en behulpzaemen Vriend! Dat uwe nagedachtenis by elk in zegen zy, en uwe ziel de zalige onsterflykheid geniete! Het gerucht, dat ontzachlyke Ysdammen, die te Keulen een aental Schepen in den grond gestoken, het water tot torens hoogte doen steigeren, de Stad op die plaetsen onder gezet, waer nooit, by dergelyke voorvallen, water gestaen had, en andere vreeslyke verwoestingen hadden aengericht, nog moesten afkomen, doet, in deeze Stad, elk van angst sidderen; de bewooners van een gedeelte der beneden Stad vluchten ylings met hunne huisraeden naer het boveneinde; zieken worden op bedden uit hunne wooningen gedraegen; schrik en verbaesdheid zyn op elks gelaet te leezen. Dat de goedertieren God alle verdere dreigende rampen genadig van ons afwende, en deeze benaeuwde vrees rasch doe verdwynenGa naar voetnoot(*)! Geene pen is in staet, om alle de onheilen, de ontelbaere | |
[pagina 144]
| |
schaden te beschryven, die de Watervloeden en Ysdammen hebben veroorzaekt, een onnoemlyk getal hoorn- en ander vee verdronken! graenen, tabak, en andere gewassen weggespoeld! landeryen onbruikbaer gemaekt! huizen om verre geworpen! en, helaes! eene menigte zielen naer de eeuwigheid weggerukt! Myne waerde Landgenooten, om uwe menschlievendheid en weldaedigheid omtrent noodlydenden en behoeftigen door gansch Europa zo beroemd! die, in menigvuldige gevallen, getoond hebt dien lof met regt te verdienen, en byzonder, in 't Jaer 1781, jegens de Inwooners des Ampts van tusschen Maes en Whael; toont nu mede aen de inwooneren des Nymeegschen quartiers, wier schaden en rampspoeden verre boven die van 't Jaer 1781 gesteegen zyn, ja waer van Nederlands Geschiedenissen byna geen voorbeeld opleveren, dat gy u altoos daer in gelyk blyft; dat het een uwer wezenlyke karaktertrekken is! Niets is toch streelender voor eene regtschapene ziel, dan, ter hulp van ellendigen, te zyn toegeschooten, hen uit benaeuwende angsten, drukkenden kommer, en radelooze verlegenheid te hebben gered; aengenaem is zulks in de oogen van een goeddoend Opperwezen, die, uit eene vrye magt, en, naer zyne aenbiddelyke wysheid, den eenen meerder dan den anderen met tydelyke goederen bedeelt, doch tevens in zyne Openbaering ten sterksten aendringt, dat de vermogende den behoeftigen in zyne nooden byspringe, terwyl hy zynen zegen daer op toezegt; gehoorzaemt in deezen die geduchte stem; dan zal de bloeiende welvaert zich over u uitstorten; dan zal de dankbaerheid u haere vuurigste offers wyden, en een genoeglyk nadenken uwe levensdagen met de zoetste, de zuiverste, blydschap vervullen!
Nymegen, den 5 Maert, 1784. |
|