De Tweede Ronde. Jaargang 6
(1985)– [tijdschrift] Tweede Ronde, De–
[pagina 191]
| |
De heilige weg
| |
Ιερα οδοσἈπὸ τὴ νέα πληγὴ ποὺ μ᾽ ᾶνοιξεν ἡ μοίρα
εμπαιν᾽ ὁ ῆλιος, θαρροῦσα, στὴν καρδιά μου
μὲ τὁση ὁρμἡ, καθὼς βασίλευε, ὁπως
ἀπὀ ραγισματιὰν αίφνίδια μπαίνει
τὀ κύμα σέ καράβι π᾽ ὁλοένα
βουλιάζει.
Γιατἰ έκεῖνο πιἀ τὀ δείλι,
σἀν ᾶρρωστος, καιρό, ποὺ πρωτοβγαίνει
ν᾽ ἀομέξει ζωἠ ἀπ᾿ τὀν ἐξω κὁσμον, ῆμουν
περπατητὴς μοναχικὀς στὀ δρὁμο
ποὺ ξεκινᾶ ἀπὸ τἠν Ἀθήνα κ᾿ ἕχει
σημἁδι του ίερό τὴν Ἐλευσίνα.
Τὶ ἦταν γιἀ μἑνα αὐτὀς ὁ δρὁμος πάντα
σἀ δρόμος τῆς Ψυχῆς.
Φανερωμένος
μεγάλος ποταμός, κυλοῦσε ὲδῶθε
ὰργὰ συρμἑνα ὰπὸ τὰ βόδια ἁμἁξια
γεμἁτα ἀθεμωνιὲς ῆ ξὑλα, κι ἄλλα
ἀμἁξια, γοργἀ ποὐ προσπερνοῦσαν,
μἐ τοὐς ἀνθρὡπους μέσα τους σἀν ἵσκιους.
| |
[pagina 192]
| |
[Nederlands]Maar verderop alsof het mensdom was verdwenen
en de natuur alleen overbleef, heerste stilte
uur na uur. En het rotsblok,
geworteld aan éen kant, dat ik ontwaarde
leek me een troon door de eeuwen
voor mij bestemd. En eenmaal gezeten
vouwde ik de handen op de knieën, vergetend
of ik vandaag vertrokken was dan wel of
ik eeuwen geleden diezelfde weg genomen had.
Maar zie, in die stilte, verschenen
uit de dichtstbijzijnde bocht drie schimmen.
Een Zigeuner kwam uit de verte
en achter hem volgden, met ketens
voortgetrokken, twee zwaar stappende beren.
En toen - ze waren in een moment dicht bij me gekomen
en de Gitano zag mij voordat ik de gelegenheid
kreeg hem goed te bekijken - nam hij
zijn tamboerijn van de schouder, al trommelend
met de ene hand trok hij met de andere ruw
aan de ketens. Daarop gingen de twee beren
moeizaam op hun achterpoten staan.
De ene
(stellig de moeder), de grootste,
heel het voorhoofd versierd met
snoeren blauwe kralen, en een witte
amulet daarboven, stond ineens rechtop
in volle lengte, alsof zij een oeroud beeld
was van de Grote Godin, van de eeuwige Moeder,
van diezelfde die in haar heilige droefenis,
mettertijd in menselijke gedaante,
| |
[Grieks]Μἀ παραϰἑρα, σἀ νἀ γἁθη ὁ κὁσμος
κ᾽ ἔμειν᾽ ἠ φύση μόνη, ῶρα κι ῶρα
μιἀν ἡσυχία βασίλεψε. Κ᾿ ἠ πἑτρα
π᾽ ἀντίκρισα σἐ μιἀ ἆκρη ριζωμἑνη,
θρονἰ μοῦ φάνη μοιραμένο μου ἦταν
ἁπ᾽ τοὺς αἰῶνες. Κ᾽ ἔπλεξα τἀ χέρια,
σἀν κάθισα, στἀ γόνατα, ξεχνώντας
ἂν κἱνησα τὴ μέρα αὐτὴ ῆ ᾶν κῆρα
αἰῶνες πίσω αὐτὀ τὀν ἶδιο δρὁμο.
Μὰ νά· στὴν ἡσυχία αὐτή, ἀπ᾽ τὀ γὑρο
τὀν κοντινὁ, προβάλανε τρεῖς ἷσκιοι.
Ἑνας Ἀτσίγγανος ἀγνἁντια ἐρχὁνταν,
καὶ πίσωθέ του ἀκλούθααν, μ᾿ ἁλυσίδες
συρμἑνες, δυὀ ἀργοβάδιστες ἀρκοῦδες.
Καὶ νἁ· ὡς σὲ λίγο ζύγωσαν μπροστά μου
καὶ μ᾿ εἷδε ὀ Γὑφτος, πρὶν καλἀ προφτἁσω
νἀ τὸν κοιτάξω, τράβηξε ἀπ᾿ τὸν ὠμο
τὸ ντἑφι καί, χτυπώντας το μὲ τό ᾽να
χέρι, μἐ τ᾿ ἁλλον ἔσυρε μἐ βία
τἰς ἁλυσίδες. Κ᾿ οἱ δυὀ ἀρϰοῦδες τότε
στὰ δυὁ τους σκώθηκαν, βαριἁ.
Ἠ μία,
(ῆτανε ἠ μάνα, φανερά), ἡ μεγάλη,
μἐ πλεχτἐς χάντρες ὄλο στολισμἑνο
τὸ μέτωπο γαλάζιες, κι ἀπὀ πἁνω
μιἀν ἄσπρη ἀβασκαντήρα, ἀνασηκὡθη
ξάφνου τρανἡ, σἀν προαιώνιο νἁ ᾿ταν
ξὁανο Μεγάλης Θεᾶς, τῆς αἰὡνιας Μάνας,
αὐτῆς τῆς ἶδιας ποὺ ἷερἀ θλιμμἑνη,
μἐ τὀν καιρὸν ὡς πῆρε ἀνθρώπινη δψη,
| |
[pagina 193]
| |
[Nederlands]om het verdriet over haar dochter hier
Demeter werd genoemd,
ergens anders Alkmene of de Heilige Maagd heette
om het verdriet over haar zoon.
En de kleine beer aan haar zijde
ging, als een groot stuk speelgoed, als een
argeloos klein kind, ook rechtop staan,
gehoorzaam, zonder al de duur
van zijn lijden te vermoeden noch de bitterheid
van de slavernij zoals weerspiegeld bij de moeder
in haar twee vurige ogen waarmee ze naar hem keek.
Toen zij evenwel door vermoeidheid
treuzelde om te dansen, bewerkte de Gitano met
een handige ruk aan de keten
die bij de kleine bevestigd zat door het neusgat -
bebloed nog door de ring die enkele dagen terug
leek te zijn aangebracht - dat de berin
plotseling pijnlijk grommend
hoog oprees, het hoofd gewend
naar haar kind en dat zij fel
danste.
En ik, toekijkend, werd
uit de tijd buiten gerukt, ver uit de tijd,
vrij van vormen besloten
in de tijd, van beelden en beeltenissen,
ik was buiten, ik was uit de tijd buiten.
Maar vóor mij zag ik niets dan
de machtige berin, opgerezen door de macht
van de ring en haar rampzalige liefde,
met de blauwe kralen op het hoofd,
ontzaglijk sprekend symbool voor heel
de wereld in heden en verleden,
ontzaglijk sprekend svmbool voor al
het lijden van de oudste tijden, waarover nog steeds
door de sterfelijke eeuwen niet de tol
voor de ziel werd betaald.
Die daardoor in de Hades
verbleef en nog steeds verblijft.
| |
[Grieks]γιὰ τὸν καημὸ τῆς κόρης της λεγὁνταν
Δἡμητρα ἐδῶ, γιἀ τὸν καημὀ τοῦ γιοῦ της
πιὸ πἑρα ῆταν Ἀλκμήνη ῆ Παναγία.
Καὶ τὸ μικρὸ στὸ πλἁγι της ἀρκοὐδι,
σὰ μεγἁλο παιχνίδι, σἀν ἀνἱδεο
μικρὸ παιδί, ἀνασκώθηκε κ᾽ ἐκεῖνο
ὑπάκοο, μὴ μαντεὑοντας ἀκὁμα
τοῦ πὁνου του τὸ μάκρος, καὶ τὴν πίκρα
τῆς σκλαβιᾶς, ποὺ καθρέφτιζεν ἡ μάνα
στἀ δυὸ πυρά της ποὐ τὸ κοίτααν μάτια!
Ἀλλ᾽ ὠς ἀπὸ τὸν κάματον ἐκείνη
ὀκνοῦσε νἀ χορέψει, ὁ Γὑφτος, μ᾽ ἕνα
πιδέξιο τρἁβηγμα τῆς ἁλυσίδας
στοῦ μικροῦ τὸ ρουθούνι, ματωμἑνο
ἀκὁμα ἀπ᾽ τὸ χαλκἀ ποὐ λίγες μέρες
φαινόνταν πὼς τοῦ τρύκησεν, αἰφνίδια
τἠν ἔκαμε, μουγκρίζοντας μὲ πὁνο,
νὰ ὀρθὡνεται ψηλά, πρὸς τὸ παιδί της
γυρνώντας τὀ κεφάλι, καὶ νἀ ὀρχιέται
ζωηρά.
Κ᾽ ἐγώ, ὠς ἔκοίταζα, τραβοῦσα
ἔξω ἀπ᾽ τὸ χρόνο, μακριἀ ἀπ᾽ τὀ χρὁνο,
ἐλεύτερος ἀπὀ μορφὲς κλεισμἑνες
στὸν καιρό, ἀπὀ ἀγάλματα κ’ εἶκόνες·
ῆμουν ἔξω, ῆμουν ἔξω ἀπὸ τὀ χρόνο.
Μἀ μπροστἁ μου, ὀρθωμένη ἀπὸ τὴ βία
τοῦ χαλκᾱ καἰ τῆς ᾱμοιρης στοργῆς της,
δἐν ἔβλεπα ἄλλο ἀπ᾽ τὴν τρανὴν ἀοκοὐδα
μἐ τἰς γαλἁζιες χάντρες στὀ κεφἁλι,
μαρτυρικὀ τερἁστιο σύμβολο δλου
τσῦ κὁσμου, τωρινοῡ καἰ περασμἑνου,
μαρτυρικὸ τερἁστιο σύμβολο ὄλου
τοῦ πόνου τοῦ πανάρχαιου, ὁπ᾽ ἀκὁμα
δὲν τοῦ πληρώθη ἀπ᾽ τοὐς θνητοὐς αἰῶνες
ὁ φὁρος τῆς ψυχῆς.
Τἰ ἐτοὑτη ἀκὁμα
ἠταν κ᾽ εἰναι στὸν Ἀδη.
| |
[pagina 194]
| |
[Nederlands]Ik hield
mijn hoofd gebogen, terwijl ik,
ook een slaaf van de wereld, in de tamboerijn
een drachme wierp.
Maar toen tenslotte
de Zigeuner op pad ging, weer rukkend
aan de twee zwaar stappende beren,
en verdwenen was in het donker, maande
mijn hart me opnieuw de weg
te nemen die eindigt bij de ruïnes
van de Tempel van de Ziel, in Eleusis.
En, terwijl ik wandelde, kreunde mijn hart:
‘Komt wel ooit, komt het uur
waarop de ziel van de berin en van de Gitano
en de ziel van mij, die ik Ingewijd noem,
samen feest zullen vieren?’
En terwijl ik
voortliep bij het vallen van de nacht, voelde ik weer
door dezelfde wond, die het lot mij toebracht,
de duisternis krachtig dringen tot in mijn hart,
gelijk de gulp water die plotseling door
een lek het langzaam zinkend schip
binnendringt. Echter, nu het was alsof mijn hart
smachtte naar zo'n vloed, weggezakt
alsof verdronken in de diepe duisternis,
terwijl het wegzakte in de diepe duisternis,
verbreidde zich een gefluister boven mij,
een gefluister,
en het scheen of gezegd werd:
‘Het komt.’
| |
[Grieks]Καἰ σκυμμἑνο
τὀ κενάλι μου κράτησα ὁλοένα,
καθὼς στὸ ντέφι μέσα ἕριχνα, σκλάβος
κ᾽ ἐγὠ τοῦ κὁσμου, μιὰ δραχμή.
Μὰ ὡς, τέλος,
ὁ Ἀτσίγγανος ξεμάκρυνε, τραβώντας
ξανὰ τἰς δυὸ ὰργοβάδιστες ἀρκοῦδες,
καἰ χἀθηκε στὸ μούχρωμα, ἡ καρδιά μου
μὲ σήκωσε νὰ ξαναπάρω κάλι
τὀ δρόμαν ὁποὐ τέλειωνε στὰ ρείπια
τοῦ Ἱεροῦ τῆς Ψυχῆς, στὴν Ἐλευσίνα.
Κ᾽ ἡ καρδιά μου, ὡς ἐβάδιζα, βογκοῦσε:
‘Θά ᾽ρτει τάχα ποτέ, θἐ νά ᾽ρτει ἡ ῶρα
ποὺ ἡ ψυχὴ τῆς ἀρκούδας καὶ τοῦ Γὐστου,
κ᾽ ἡ ψυχὴ μου, ποὺ Μυημένη τηνε κράζω,
θὰ γιορτάσουν μαζί;’
Κι ὡς προχωροῦσα,
καὶ βράδιαζε, ξανάνιωσα ἀπ᾽ τὴν ἷδια
πληχή, ποὺ ἡ μοἱρα μ᾽ ᾶνοιξε, τὸ σκότος
νὰ μπαίνει ὁρμητικἀ μὲς στὴν καρδιά μου,
καθὼς ἀπὀ ραγισματιἀν αἰφνίδια μπαίνει
τὸ κύμα οὲ καράβι ποὺ ὁλοἑνα
βουλιάζει. Κι ὅμως τέτοια ὠς νὰ διψοῦσε
πλημμύραν ἡ καρδιά μου, σὰ βυθίστη
ὡς νὰ πνίγηκε ἀκέρια στἀ σκοτάδια,
σἀ βυθίστηκε ἀκέρια στὰ σκοτάδια,
ἐνα μαύρμουρο ἀπλώθη ἀηάνωθἑ μου,
ἐνα μούρμουρο,
κ᾽ ἔμοιαζ᾽ ἐλεε:
‘Θά ᾽ρτει.’
|
|