| |
| |
| |
Hoofdstuk VIII.
De keuze van een beroep.
Werken is het ware genoegen des levens, of, eigenlijk het leven zelf.
Schlegel.
Onder al de moeilijkheden, waarmede een jongmensch te kampen heeft, is er misschien niet één ernstiger dan de keuze van een beroep.
Dit is natuurlijk niet het geval met zulke jongelui, aan wie reeds bij hunne geboorte een erfelijke positie is verzekerd. Er zijn beroepen, waarin van geslacht tot geslacht de zoon den vader heeft opgevolgd. En daar zijn knapen, die, òf door een bijzondere geschiktheid òf door een bepaalde neiging als vanzelf voor een zeker beroep aangewezen zijn.
Maar er zijn ook vele jongelieden, wier toekomstige loopbaan nòch door familieomstandigheden, nòch door eenigen bijzonderen aanleg
| |
| |
wordt bepaald, en voor zulken is de keuze van een carrière niet gemakkelijk.
Een beroep.... een roeping voor het leven.... Beseft gij den ernst van het woord roeping? Een roeping - dat woord sluit in zich iemand, die ons roept.... of iets, wat ons roept, tot het vervullen van een plaats in de maatschappij, tot heil onzer medemenschen.
Is daar niet zulk een stem in u, vraag dan uzelf af: ‘Welk beroep staat mij het minst tegen?’
Kies dat, doe uw best, en de gewoonte, - die tweede natuur, - zal er u spoedig smaak in doen krijgen. Duizenden vóór u hebben zich uit een gevoel van plicht zóózeer moeten beheerschen, dat zij het werk, waarvan zij in den beginne een afkeer hadden, eindelijk begonnen lief te krijgen en er hunne beste krachten aan wijdden.
Het spreekt vanzelf dat het een hard ding is een beroep of een betrekking te kiezen, niet omdat men er lust in heeft, doch omdat men ‘toch iets’ doen moet. Maar dit is toch altijd hon- | |
| |
derdmaal beter dan niets doen. Een beroep kiezen moet ieder, en de tegenzin er in, is dikwerf slechts traagheid. ‘Niet zelden is afkeer van zekeren arbeid afkeer van allen arbeid,’ zegt Multatuli terecht.
Niet lang geleden vernamen we een vermakelijk verhaal. Een dominé was een van zijne gemeenteleden tegengekomen, een schoenmaker, in gezelschap van zijn zoon.
‘Wel, baas Pik,’ had de predikant gevraagd, ‘wat moet er van je jongen worden? Ook een schoenmaker?’
‘Toch niet, dominé, hij houdt zoo buitengewoon veel van dieren, en nu denken wij er over hem slager te laten worden.’
Wij willen hopen dat geen onzer jonge lezers het slachtoffer zal worden van dergelijke logica.
Het zou natuurlijk onzin zijn, zoo iemand zich op de letterkunde wilde toeleggen, als hij geen onderscheid kan zien tusschen de gedichten van Hélène Swarth en de voortbrengsels van een prulpoëet; - of op de muziek, als hij het
| |
| |
‘Wien Neerlandsch bloed’ alleen dááraan kan herkennen, dat de menschen hun hoofd ontblooten, als zij het hooren; maar in de meeste betrekkingen behoeven neiging en aanleg niet zoo sterk te spreken en komt het voornamelijk aan op kalme plichtsbetrachting.
Tot de domme vooroordeelen, welke ons oude Hollandje kenmerken, behoort nog de dwaze meening, dat men, hoewel onmiskenbare neiging hebbende voor een zekere betrekking, deze moet laten varen, omdat zij niet ‘deftig’ genoeg zou zijn. Er is geen werkkring zoo nederig, dat men dien niet verheffen kan door dien waardig te vervullen, evengoed als men de schitterendste betrekking kan verlagen door slechte plichtsbetrachting.
De man vereert de plaats, de plaatse niet den man, heeft De Decker gezongen, en een Duitsch schrijver heeft als zijne meening verkondigd: Wenn nur der Mensch nicht rauh ist, das Handwerk schändet nicht.
Een flink en verlicht man, iemand zonder
| |
| |
vooroordeelen, verheft zich boven de beuzelachtige wetten van het fatsoen. Hij stoort zich niet aan de dwaze opvattingen van een deel, (niet het beste) der menschen, en gaat zijn eigen weg.
Het is bekend dat vele groote mannen een zeer eenvoudig beroep hadden, waarvoor zij zich geenszins te hoog achtten, en nog zijn daar, ook in ons land, velen, die met eerbied genoemd worden, en tegelijk in het dagelijksch leven eenvoudige winkeliers zijn.
Het is moeilijk te zeggen in hoeverre men zich door de keuze van een beroep alleen door zijne neiging mag laten leiden. Een neiging kan een voorbijgaande opwelling zijn, een gevolg van toevallige omstandigheden, en geenszins het ware, onveranderlijke kenmerk van onzen smaak en aanleg. Ik ken een man, die als jongen, evenals zoovele andere jongens, meende dat hij in de wieg was gelegd om zeeman te worden. Zijn vader, die wist dat zijn zoon een rustige, leergrage natuur bezat, begreep dat die lust om naar zee te gaan niet lag in het karakter van zijn zoon, maar het gevolg was van op- | |
| |
windende boeken. Door verstandige overreding wist hij den jongen in een andere richting te leiden. Later, toen hij een beroemd dokter geworden was, bleef hij zijn vader altijd dankbaar, dat deze hem bewaard had voor het ‘zwalken op de baren’, welk leven, zooals hij toen duidelijk inzag, volstrekt niet geschikt voor hem zou geweest zijn.
Vele andere jongens verbeelden zich roeping te hebben voor den krijgsdienst, wat voornamelijk is toe te schrijven aan de begeerte om het mooie pakje te dragen; maar alles is geen goud wat er blinkt, en menig officier heeft meer van die specie op zijne jas dan in zijn zak. In de meeste gevallen is zijn tractement niet voldoende om in het onderhoud van hem en zijn gezin te voorzien, en zoo ergens, dan is men in deze betrekking aan vele en velerlei verleidingen blootgesteld.
Zij, die een rechterlijken loopbaan kiezen, kunnen in den regel al evenmin bestaan van hunne verdiensten alleen. Voor een leeraar varieert het inkomen tusschen f 1200 en f 2400,
| |
| |
voor een predikant tusschen f 1000 en f 2000 met vrije woning; een dokter moet dikwerf jaren wachten eer zijne praktijk hem een behoorlijk inkomen verschaft; een notaris verdient, eenmaal benoemd zijnde, ruim zijn brood, en in sommige gevallen veel meer, maar als candidaat kan hij onmogelijk van zijn salaris bestaan, temeer daar vele jongelui van geld zich gratis aanbieden; en daar aan al deze betrekkingen iets is verbonden, wat men ‘stand ophouden’ noemt, zoo ziet men dat men zich als onbemiddeld jongmensch niet juist een hemel voorbereidt door zulk een ‘deftige’ betrekking te kiezen. Natuurlijk zal een buitengewoon ijverig, of buitengewoon begaafd jong man zich spoedig in die betrekkingen het beste plaatsje veroverd hebben, maar niet ieder is zoo gelukkig.
Ook door de beoefening der schoone kunsten kan men zich in sommige gevallen een welkome vermeerdering van inkomsten verzekeren; maar het is dwaasheid te meenen dat, als men geen buitengewoon talent bezit, men in ons land van zijne pen of penseel zou kunnen leven.
| |
| |
Uit wèlken stand ook, en met wèlke plannen ook voor de toekomst - het ware voor iederen jongen te wenschen dat zijne ouders hem een handwerk lieten leeren; want een handwerk, dat men terdege machtig is, vertegenwoordigt in alle landen en onder alle maatschappelijke wisselingen, een kapitaal. En ook het voorkeur geven voor het leven aan een ambacht boven een ambt of betrekking, is nog zoo dwaas zijn. Er zijn natuurlijk bekrompen menschen, die meenen dat het ‘netter’ staat een zwarte jas te dragen en op een kantoor te gaan. Maar het leven van een schrijver is lang niet zoo gezond als van een werkman en het machinaal overschrijven van brieven staat zeker niet hooger dan het mede tot stand brengen van een groot werk.
Men hoort wel eens jongens zeggen dat zij liever fortuin zouden erven dan een beroep kiezen. En toch zal het laatste hen oneindig gelukkiger maken. De eerzucht van Alexander de Groote was te veroveren, niet te erven; want als men hem het bericht bracht, dat zijn vader
| |
| |
Philippus een veldslag gewonnen of een stad ingenomen had, dan verheugde hij zich daar niet over, maar riep mistroostig uit: ‘Wanneer mijn vader zóó voortgaat, dan blijft er voor mij niets meer over.’
Kies toch vooral nooit een beroep, omdat het gemakkelijk is. Rust roest. Een lui leven verslapt. Een flinke jongen, waar wat in zit, zal moeilijkheden beschouwen als dingen, die zijn werk des te aantrekkelijker maken, omdat hij ze ‘onder de knie’ wil krijgen. Dit streven en strijden doet zijn gevoel van eigenwaarde toenemen.
Indertijd bestond er in zeker werkhuis in ons land een curieuse kastijding voor luie vagebonden. De bedelaar werd in een vertrekje gebracht, met vergunning zich naar welgevallen op den vloer uit te strekken; en menigeen dacht al: ‘Ziezoo, dan ga ik eens een lekker dutje doen.’
Er was niets in de kamer dan een soort van scheepspomp. En zie, juist als hij zich aan een zalige rust zou overgeven, daalde een breede stroom water uit een pijp aan de zoldering naar
| |
| |
beneden, en als de man niet wou verdrinken, dan moest hij uit alle macht gaan pompen om het water, dat bleef neerplassen, op veilige hoogte te houden.
Zoo vraagt, ja, smeekt menige gevangene eindelijk om werk, om zich te redden uit de zee van ledigheid, welke hem ondragelijk werd.
Zelfs het bezit van een groot fortuin is voor een jongmensch geen verontschuldiging om geen bezigheid te zoeken. Werken is zalig voor iedereen. Ledigheid heeft duizend kwellingen, waarvan een ijverig mensch zich geen denkbeeld kan maken, en werk geeft tallooze genoegens, die een luiaard zich niet kan voorstellen.
|
|