Chronique Flamande 1571-1584
(1869)–Willem Weydts–
[pagina 24]
| |
[22 mei 1581]Op den xxije dach van meyhe 1581, zoe vaeren de Vaelen te Herdenburch in VlaeldereGa naar voetnoot(1), capeteyn Hecke, ende veele van Brugghe, ende zy pylhyerdent ende vertrocken. | |
[23 mei 1581]Op den xxiije zoe naemen de Vaelen vel drye hondert vaeghens vyctaeldeGa naar voetnoot(2), voer Doernycke, dat vas ghedaen van MontenyGa naar voetnoot(3). | |
[24 mei 1581]Op den xxiiije dach, vasser een ghebodt ghedaen ter Allen hudt, dat elch mochte messe doen in zyn menaezeGa naar voetnoot(4), ende trauven, ende nyet meer dan met cleene vergaederynghe, ende och doepen met leetter volchGa naar voetnoot(5). Onder tusschen, vyerdt noch gebrochen zommeghe cercken, ende zoe vyerdt och vercocht eet landt, ende huusen, ende renten, van de pryesters. | |
[2 juni 1581]Op den ije dach van vedemaendt, zoe vasser ghecloncken metter belle, veel landt van eet gheerstelych, ende van de gheerstelyche plaetzen al dat zy costen. Op desen tydt, vyerdt och ghebrochen Carmys cercken, al van spydt ende quaetheyt. Onder tusschen, vyerdt op ghescreven te Brugghe twee cornetten perden, ende vyerden ghenaempt de goeghevylleghe, om de steede te bevaeren. | |
[pagina 25]
| |
Op desen tyt, zoe vylden de Vaelen dat de lanslyeden zouden commen buten voenen, ende dat zy huerlyeders caemers opzegghen zoude, op peene van huerlyeder goet ofte huusen te verbranden, ende eet vyert alzoe ghedaen. De lanslyeden zeyden huerlyeder caemers op, zom te Brugghe. Onder tusschen vyerter de presseGa naar voetnoot(1) ghehouden te Colcercke, voernoene van den vij tot den viij hueren, voer de boenGa naar voetnoot(2), ende dan vederomme van den ix tot den x, dat vas voer de ghehuude lyedenGa naar voetnoot(3) van der steede. | |
[5 juni 1581]Op den ve dach van junyus 1581, zoe vyerdt dat verboeden, dat men nyet meer daer precken en zoude. Op den ve dach, och van junyus, zoe vasser doet gesleghen vyef soldaden van Vleys volch, te Godts vast ghedaen. Op desen tydt quammen tydynghe hudt de leegher, dat de Ghuezen ghesleghen hadden de Vaelen, ende dat zyt ghewonnen hadden; maer eet bleech contraryhe, wandt de Vaelen hadden gesleghen de Ghuezen ende groete scaede daer in ghedaen, vaer omme groete beroerte te Brugghe vas. | |
[6 juni 1581]Op den vje dach, quammen tydynghe te Brugghe dat de Vaelen HonscoeteGa naar voetnoot(4) hadden ghepylhyert. | |
[pagina 26]
| |
perden, ende de vacht dye schoeter naer, ende de Vaelen dye scoeten och naer de vacht, ende de poerten vyerden toe ghesloeten, wandt de Vaelen dye quaemen tot an de poerten, over de zyde van de Ghendt poerte, Catelyne poerte, Smepoerte. Eet macte een groete beroerte bynnen Brugghe. Op den vije dach, hudt den hadtGa naar voetnoot(1) dat de Vaelen dyt voert ghesteldt hadden, ende desen groeten roef ghedaen hadden, zoe ghynch eet colezeGa naar voetnoot(2) van Brugghe vergaederen, ende zy sloeten een avys op de pryesters; zoe ghebyerdyt datter een trompylyhe ghesleghen vas naernoene, dat men gheen messe doen en zoude in gheen cercken, noch in gheen cloesters, noch in gheen gasthuuzen, noch in gheen ander huuzen, noch in gheen secreten plaetsen de prekene och nyet, nochte doepen, nochte trauwen, dan by den guenen dye mynheeren van der weedt daer toe zouden stellen, nochte gheen vergaederynghe te maeken, ende de pryesters dye bynnen iiij jaeren te Brugghe zyn, commen vuenen, dye vaeren hudt gheseydt van stonden an, ende och dye zyech, ofte zyech zouden mueghen vorde zyn, dat dye gheen pryesters en mochten by huerlyeder nemen om ghevysenteert te veesen, dan mynersters dye mynheeren daer toe stellen zouden. Dyt ghebot ghereyde de Guesen van Brugghe zeere vel. Hyer macte mynheeren van der wedt van huerlyeder | |
[pagina 27]
| |
mondt, huerlyeder schytgadt, met reverencyhe ghesproken, voer mynheeren de Ghuezen, wandt op den xxiije dach van meyhe, zoe dedense doen een ghebot ter Allen hudt, dat een hynghelyck mochte messe doen, elch voer zyn menaze, in vadt plecken dat zy, ende trauven met v ofte vj persoenen, ende doepen de kynderen; maer hudt quaetheyt van de Vaelen dat zy de Ghuesen zoe ghesleghen hadden, vyert dyt ghebodt ghedoenGa naar voetnoot(1). | |
[10 juni 1581]Op den xe dach van junyus 1581, zoe hadden de Guezen de JacobtpyneGa naar voetnoot(2) cercke ghereedt ghemact, om huerlyeder presse; zoe es ghebuert dat zy op den xe junyus huerlyeder eerste presse deeden in Jacoppyne cercke; nu hadden zy de Jacoppyne, Synte Donaes, Synt HoeburgheGa naar voetnoot(3), Synt Salvators, Synt Jacob, ende zy hadden ghenoch ghebt an eene, maer den roef vas goet van alle cercken, wandt daer omme vastGa naar voetnoot(4) al ghedaenGa naar voetnoot(5). Op desen tydt, zoe brocken zy Carmys kercke, hudt groete quaetheyt, wandt zy en zochten anders nyet dan cercken roeven ende breken, om huerlyeder baete. | |
[pagina 28]
| |
omme gaen van huuse tot huuse, ende vraeghen daer naer elch menagye hoe veel graen dat hadde, ende zoe vyste dye de steede zoude vyllen leeveren ofte veraden, ende dat te kennesse te brynen, dye zoude hebben drye hondert carolys guldens, al vaery een van de zelste veraders, hy zoude meede deelen; dyt ghebot vas te vergheefts ghedaen. | |
[23 juni 1581]Op den xxiije dach, vasser een ghebodt ter Allen hudt ghedaen, een zeeker ghebot van huuzen te vercoepen, ende dat men nyet en zoude zuemmenGa naar voetnoot(1) in de Reyhe ofte in de westenGa naar voetnoot(2) naer houde costume; als me een ghebot ghedaen heeft zoe en ludt men dye clocke nyet van den eenenGa naar voetnoot(3), maar eet vas sanders dachs Synt Jans dach, den xxve dach van junyus, ende hudt den adtGa naar voetnoot(4) ende nydt van dye mesdach, zoe deden de heeren van der wedt de clocke luden, om dat de lyeden zouden wercken op Synt Jans dach, maer eet en vylde nyet zyn; eet ghemeente en vrochte nyet, maer de Gueze dye vrochten openbaer. Op desen tyt ghynghen ze veder breken de cercke van Syndt ZyllysGa naar voetnoot(5) van bynnen, om den roef te hebben; zoe vaeren zy och ghezynt om te breken van bynnen den Augustyne cercke; noch stondt Onse Wrauve cercke lyberGa naar voetnoot(6); zy en hadden daer noch nyet an gheverst; zy hebben al de | |
[pagina 29]
| |
cercken ende cloesters gheschendt dye te Brugghe vaeren, op Onse Wrauve kercke naer. | |
[25 juni 1581]Op den xxve dach, zoe vaeren de Vaelen te Maele ende te Vueghelzanhe; daer vynghen zy veel persoenen, mans en wrauven, ende dochters, ende eet volch quam ter poerten in gheloepen om doet te loepen met menychte, vandt eet vas te Maele kerremesse; den Sarjant maeyoerGa naar voetnoot(1) vas an de Cruus poerte, ende joncker DycbeenGa naar voetnoot(2), zy zaeghen vonderlych an. Op desen tydt, mactense een straete commende rondt omme de cercke van de Jacoppyne; ende Onse Wrauve cercke stondt noch ongheschendt. Ondertusschen vaerense te Brughhe bevrest van de lyeden dye zy hudt ghezeydt hadden, vresende dat zy zouden vallen met de Vaelen. | |
[28 juni 1581]Op den xxviije dach van junyus, vaeren te BernemGa naar voetnoot(3) dertych Vaelen, ende zy beroefden eet gheheele doerpt, ende zy leyden eet volch al ghevanghen dat zy costen ghecryghen, vaerof de heeren de Guezen zeere vervaerdt vaeren te Brugghe; ende dye zelste Vaelen vyerden ghevaere de soldaden van Ghendt, duer eenen lutenandt; maer zy naemen de vlucht. | |
[pagina 30]
| |
Oraengye BreedaGa naar voetnoot(1), van den cuenynch van Spaenhes volch, dye gherochter inne duer lysten ende laeghen; vaerof dye van Anvercpen drouve vaeren, ende dye van Brugghe och, wandt hudt quaetheyt zondense vederomme vel hondert mannen hudt Brugghe met een bryeveke; dese tydynghe quam te Brugghe den xxixe dach van junyus. | |
[2 juli 1581]Op den ije dach van julyus, zoe vaeren de Vaelen in veel bleckeryen buter poerte, ende zy roefden ende naemen al eet lynvaet; dye vander staedt vaeren zeere beroert. Op desen tyt, zoe vyerter een trompylyhe ghesleghen alle de stadt duere, dat alle de ghuene die quade vacht ofte onghevyllych zoude waeken, dat men dye zouden zenden met een bryeveken. | |
[7 juli 1581]Op den vije julius, zoe trocken dese zelste perden naer HoelemGa naar voetnoot(2), ende zy pylhyerden daer och de kercken, ende | |
[pagina 31]
| |
zy naemen daer och veel goedts, ende zy brochten de pryestere op een perdt te Brugghe, met zyn cazule an, also hy messe dede; alzoe reeden zy met den pryester duer de staedt; dyt hyelden zy voer een groete vyctoeryhe, maer zy en vysten vadt doen van quaetheyt, om dat de Vaelen zoe groete vyctoeryhe hadden. De vacht van der poerterye dye ghynch och verzuaeren. Daeromme dese pryestere zaet achter op een peerdt, met de cazule an; een andere perderutere dye brochte de quyespele, ende een ander den kylch, ende een ander eet doezeke van de ostyen, ende zy hadden eet pasebaertGa naar voetnoot(1) voeren an eet hoeft van een peerdt gheanghen, ende zy sloughen de pryester ghelych een hondt om doet te slaene, dat hy ghequestGa naar voetnoot(2) was. In eet incommen van de poerte, zoe ryepen dye soldaden van der wacht, zoe scandelycke als zy costen, den eenen soldaet slouchemGa naar voetnoot(3), den ander dye stach hem, den ander ryep scandelych, ghelych de Joden deden achter Godt Almachtych. Eet vas hut quatheyt al ghedaen. | |
[13 juli 1581]Op Synte Margaryetens dach, ofte op den xiije dach van julyus, zoe ghebuerdyt datter in de Heezelstraete woende een bachere, by de meyskens schoele, dye quaelych zyn vyer bevaerde, zoe dat eet vyer in zyn huus quaem, ende baernende zyn huus of, ende daer den brandt vas; in eet blusschen zoe vyelder een zoldere in, ende zy vyel op vj ofte vij persoenen; den eenen vas zyn been gheheel ghebrocken, eet vas een hoemakere; och dye zyn handen verbrande, | |
[pagina 32]
| |
noch een scoemaekere, by de Heezelbrugghe; een ytalyaen dye vyel te baerste, dat hy bynnen een huere daer naer doet vas; noch een tegheldecker och te baerste, alby doet; een tegheldeckers cnaepe vaest, genaempt Osten, dye vyel och alby doet; noch zynder doet ghebleven in den brandt ende in de braeke v ofte vj persoenen, vaerin datter een overyerGa naar voetnoot(1) vas. | |
[14 juli 1581]Op den xiiije van julyus, zoe overleedt pater Cornelys, een broere van de Frere cloestere, ende vas begraeven in de kercke van Synt Janshuus; dyt vas een weerdych ende gheleerdt predycandt, dewelcke vel voerzeydt heeft den tydt zoe zy ghecommen es, ende hy vas gheboeren van Dordrecht in HolandtGa naar voetnoot(2). | |
[23 juli 1581]Op den xxiij dach van julyus, zoe trocken hudt Brugghe de perderuters dye te Brugghe in gaeyze vaere, ende trocken naer RouseleeGa naar voetnoot(3) ende beroefden daer de kercke, ende quamen naer Brugghe met den budt, ende zy hadden an ghedaen onder huerlyeder, viij cazulen, ende also reeden zy te peerde, ende als zy bynnen de poerte quaemen, zoe gaeven zy de soldaden van der vacht ostyen teetene ende zy schympten zeere. | |
[pagina 33]
| |
ende me dedeGa naar voetnoot(1) een ghebot ter Allen hudt, naer costume, van de perdemaerdt, ende myn heeren dye gheboet den clocludere dat hy de clocke zoude luenGa naar voetnoot(2) ten heenen, om dat het ghemente sanderdachs gheen mersdach houden en zoude, om dat zy zouden wercken; maer de poerterye dye catelych vaeren en vrochten nyet, zy en vrachde daer nyet naerGa naar voetnoot(3). | |
[5 augustus 1581]Op den ve dach van hoerst, zoe vasser een ghebot ter Allen hudt ghedaen, dat een hyghelych zoude hem gheredt maecken om eet nachmael te ontfanghenGa naar voetnoot(4), jeghens den ixe dach van hoerst, ende om te bydden dat duc dAllensoen zoude indt landt gheraeken, ende dat zy zouden vyctoryhe hebben jeghens de Vaelen, wandt Camerycke vas zeere benaudt, wandt de prynse van Parme dy hadder voeren gheleghen xj maenden lanch, de velche prynce van Parme vas doen vertrocken, van duc dAllenzoen in zyn afcommen naer Vlaenderen met een valschen bryef, gheteckendt met den cuenynck van Spaenhens teckene, maer eet vas vaels, ende dat en vyste den prynce van Parme nyet, zoe vertroch den prynce van Paerme met zyn leeghere, ende lyedt duc dAllensoen commen bynnen Camerycke, met zyn leeghere, ende als duc dAllensoen in Camerycke vas, zoe hyelt hy | |
[pagina 34]
| |
voer hem ende voer Vranckrycke, ende alzo quam duc dAllensoen naer Vlaendere ter asestencyhe van de Ghuesen; maer hy dede och quaden dyenstGa naar voetnoot(1). | |
[8 augustus 1581]Op den viije dach van hoerst, zoe deden myn heeren dachvaerden by de stede garsoenGa naar voetnoot(2), alle de dekens van alle de ambochten, elch met zyn heedt, ende zy vaeren och ghedachvaert, alle dye in steeden dyenst vaeren, ende och | |
[pagina 35]
| |
alle de capeteyhen ende alle sarjaenten van der steede, dat zy zouden al commen op den ixe dach van hoerst, vergaderen op den Burch voer de clocke achte, om alzo te trecken naer de cercke van Synt Salvaeters prosessevyesGa naar voetnoot(1). | |
[9 augustus 1581]Op den ixe dach van hoerst, zoe voer den achten voer den noene, zoe vergaerdense op den Burch ende in eet Scheepen huus, alle dese persoenen dye ghedachvaert vaeren, ende als zy by een vaeren vergaedert, zoe ten clocke ix, vertrocken zy van den Burch, twee ende twee te gaedere, prosesse vyes, naer Synt Salvators om te hoeren de presse ende te nachmaele. In dese prosessyhe, ghynch voeren de schaebelettersGa naar voetnoot(2), daer naer de stedegarsoen, daer naer de clocludere, daer naer de sarjanten van de camereGa naar voetnoot(3), daer naer de wedt, daer naer de crychraedt, daer naer de capeteynhen, daer naer de sarjanten van de soldaden, daer naer | |
[pagina 36]
| |
de deekens, elck met zynen heedt; ghy catelycke leet hyer op, vas dyt nyet een schoene prosessche, ende zeere devoedt gheordeneerdt van Capede (Capito)Ga naar voetnoot(1) den menyster? Desen bydtdach vas gheordenerdt op den ixe dach, om dat den xe dach vas Synte Lauwereyns dach, om dat zy zouden dan wercken op den heelych dach, ende op den ixe dach ordenerdense den byddach, ende dye te vyeren ghelych den Paesdach, maer de catelyche lyeden dye vrochten secredt op den byddach, ende zy vyerden Synte Lauvereyns dach. Om te weetene hoe dat dese prosessehe zoe gherust ghedaen vas, zy stelden een capeteyn Vouterman op den Buerch, daer dese prosessehe vergaederde, met zyn soldaden, ende Herderycke met zyn soldaden op den maerdt, daer zy paserden, ende alle de sarjanten van de soldaden ende van de poerterye, dye bleeven in de kercke tot dat de mynestere Capydo, den fondatuer van desen mesdach, al ghedaen hadde, ende een cornette perden dy reeden al de staedt duere, tot dat ghedaen vas, ende de poerten dye vaeren ghesloeten ronomme de staedt, ende de vacht ende de reste van de soldaden te voet, dye stonden al ronomme de staedt, ende alzo vas eet ghemeente ghedvonghen, ende zoe vyerdt dyt met gheveldt al ghedaen. | |
[pagina 37]
| |
naeme van de consestoryhe, in de procghyhe van Onse Wrauve, om te hebben de meerste voeysen van de prochejaenen, om te ghebrucken Onse Wrauve kercke, om daer in och te pressen, ende zy ghynghen om de voeysen te hebben tot Ghuesen vraeghen, ende dye vaeren vel te vreeden, ende tot cateolycke lyeden, dye en vrachdense nyet, wandt dye en zouden huerlyeder voeyzen nyet ghegheven hebben. Dyt vas de laeste kercke van Brugghe dye noch onghebroecken vas, ende dese voeysen van huerlyeder ghezynde vaeren overghedreghen, ende de kercke vas huerlyeder ghegheven, van mynheeren van der weedt ende van de crychraedt. | |
[15 augutus 1581]Op den xve dach van hoest, zoe begosten zy van bynne Onse Wrauve kercke te breken, dat Godts jammer vas om zyene, ende zy dedent al vercoepen al dat zy costen ghecryghen, zy ghynghen daer mede toe, ghelych of zy roefvers ghevest hadden, zoe nydych. Noch op den zelsten xve dach van hoerst, de heeren van der wedt deden de werchclocke luden; eet vas Onse Wrauve dach aelfhoerst, om dat de lyeden zouden openbaer wercken, maer de catelycken dye hyelden mesdach ter heeren van Onse Lyeve Wrauve. Voert mynheeren van der wedt bevael op den zelven dach, den clochludere, dat hy zoude zonder meer te vraghene, luden de werckclock op alle heelych daghen, aposteldaghen. Dyt vas ghedaen om al de heelychdaghen te nyete te brynghen; hyer machte mynheeren van der wedt van | |
[pagina 38]
| |
huerlyeder mondt, huerlyeder schytgaedt, wandt zy een ghebodt ter Allen hudt deen roppen, een zeeker lybertheyt op den xiiije dach van wedemaendt 1579, ghelych hyer voeren staedt, gheheel contraeryhe in eet jaer 1581. | |
[20 augutus 1581]Op den xxe dach van hoerst, zoe quaem een poerst te Brugghe, ende brochte an mynheeren van der wedt, tydynghe ende bryeven, hoe dat duc dAllensoen vas ghecommen bynnen CameryckeGa naar voetnoot(1) met groete macht van Francoyesen, zonder slach of zonder stoedt van de leegher van de Vaelen, dye daer zoe langhe voeren gheleghen hadde. Dese tydynghe vas vellecomme an mynheeren van der wedt ende an de Ghuesen van Brugghe; eet scheen dat daer | |
[pagina 39]
| |
mede al ghevonnen vas met de comste van duc dAllensoen. | |
[22 augustus 1581]Op den xxije dach, zoe deden mynheeren van der wedt de groete clocke luden snoens ende snaevens, twee hueren, ende deden stellen pectonnen ende me schoeter met groet gescodt, ende men schoeter puppen, ende men bedrefveer groete ghenochte, ter cause van de blyde tydynghe van duc dAllensoen. | |
[23 augustus 1581]Op den xxiije dach van hoerst 1581, zoe deden myn heeren van der wedt een ghebodt ter Allen hudt roppen, dat alle de ghuene dye hudt ghegaen vaeren by huerlyeder vryhe wylle, dat zy mosten veeder in commen, op convyscacyhe van huerlyeder goet, bynnen de termyn tot den xiiije dach van september 1581; maer van dye hudt ghezeydt vaeren en vas nyet vermaendt. Onder tusschen, zoe breken zy Onze Wrauve kercke van bynnen, om huerlyeder presse daer in te doenene. Ondertusschen, zoe quammen een guerssche schoel wrauve in de meyskens schoele in de Heezel straete; de maere ghynch och dat de wrauve cloesters och zouden scheen. | |
[pagina 40]
| |
van Spaenhe vyandt van dese Nederlanden, hem al of te gaene, zyn vaepens te nyete te doene, ende een anderen heedt te doene, ende cuenynchs volck te veeren ende te nyete te doene, met goet ende bloet. Ondertusschen, zoe vas men beezych om te maeken de huuzen te Freere, ende vyerden alzoe vercocht, ende de groete plaetse daer de kercke ghestaen hadde, vas gheheeten den Houdt maerch. Onder tusschen, zoe brockenze of de Carmys kercke om te roeven ende te vercoepen de brache. Onder tusschen, deden mynheeren monsteren alle de soldaden, ende een anderen heedt doen contraryhe den cuenynch van Spaenhe, de dye of te gaene ende te vederstaene. Onder tusschen, de Vaelen bleeven orloghende, ende van dese zyde och, maer dese zyde mochte dyckelsGa naar voetnoot(1) loepen. Ondertusschen, ghynghen hudt huerlyeder cloestere de zusters van Synte Claere, ende ghynghen breeken de kercke van Synte Claere och om den roefGa naar voetnoot(2). | |
[pagina 41]
| |
roems relygye of te gaeneGa naar voetnoot(1); maer zy en vyldent dat nyet doen, wandt eet macte een groet beroerte in de stede; wandt Jan Spestael dye moste hudt de stede gaen, op den zelsten dach, voer den zonne ondergaench, om dat hy zeyde lyever hudt de steede te gaene, dan zulken heedt te doene; zoe deden zy hem hut de stede gaen, achter een; ende dander dye zoe stoutelycke nyet en sprocken, dye vaeren in huerlyeder huus ghezeydt, al zoe langhe alst myn heeren ghelyefden. | |
[pagina 42]
| |
[3 oktober 1581]Op den derden dach van octobere, zoe deeden den heedt de stedegarsoens, ende scabeletters, ende de sarjanten van de camere; dese deden heedt hudt vreeze te verleysen huerlyeder ofycyhe. | |
[4 oktober 1581]Op den iiije dach van octobere, zoe deden heedt zommeghe dekens; de eene dedese ende dandere en dedese nyet, zoe ghebuerdyt dat eet ghemeente te zeere beroert vyerdt, duer dat zy zeyden dat zy den cuenynch nyet en vylde loeghenen, ende den heedt nyet doen en zouden, om de laste druepel bloet nyet, lyever hudt de stede te gaene dan dyen heedt te doene; myn heeren dyt zyende en nyet voerder met huerlyeder zaeken gaen, vreesende eenen oploept van het ghemeente. Onder tusschen, naemen de Vaelen de bueterGa naar voetnoot(1) vaeghens ende de caersGa naar voetnoot(2), ende al dat naer Brugghe quaem, ende voerdent mede, ende naemen de lyeden ghevanghen, ende deden gheven rentzoen. | |
[6 oktober 1581]Op den vje dach van octobere, zoe quaem de prynse van SymahyGa naar voetnoot(3) te Brugghe met zyn wyef ende met den graeve van ZvartzenbuerchGa naar voetnoot(4), ende lach tot Uyenlandts tuusGa naar voetnoot(5). | |
[pagina 43]
| |
Onder tusschen, zoe vasser een scabeletter gheanghen van Brugghe, ter cause dat hy hudt gheseydt vas, ende hy trach naer Corterycke, ende hy ghynch daer dyenen den cuenynch, zoe vaest eens op den xiije dach van octobere, dat hy quam met zyn mede soudaden te Ryckevelde, by Brugghe, ende vyerdt daer ghevanghen ende naer Brugghe ghebrocht, ende zom van zy mede soldaden vyerden verbrandt ende doet ghesleghen, ende zom ontlyependtGa naar voetnoot(1). Dyt vas ghedaen van de soldaden van Brugghe, ende zy brochten dese scabelettere naer Brugghe, ende vyert op den xve dach van octobere gheanghen, om dat hy in steeden dyenst gheveest hadden, in den tyeenGa naar voetnoot(2) van de Ghuezen, ende dat hy daer naer den cuenynch dyende. | |
[11 oktober 1581]Op den xje dach van octobere, zoe quam te Brugghe de prynce van AntonheGa naar voetnoot(3) met cleene staete. Op dat pas, zoe vertrach de gheheele leeghere van | |
[pagina 44]
| |
Dunckercke naer Doernycke, wandt eet vas beleydt van de Vaelen zeere sterch. | |
[18 oktober 1581]Op den xviije dach van octobere, zoe vertrach hudt Brugghe naer Ghendt, den prynce van Orangye met den prynse van Antonhe, om ontzet te doene Doernycke. Ondertusschen, zoe vylde de prynse van Antonhe met ghevelde in Doernycke smyten; maer de Vaelen dye belettent hem, ende zy smeten doet veele van zyn volch, zoe dat hy de vlucht nemen moste. Als den prynce van Antonhe vadt hadde gherust, ende vederomme zyn soldaden in ordene gesteldt hadde, zoe trach hy vederomme met ghevelde naer Doernycke, om daer bynnen te gheraeken, omdat hy daer gouvernuer of vas, van de staedt ende van het casteel; maer de Vaelen dye belettent hem, ende smeten doet vele van zyn volch, wandt daer vaeren iiij cornetten perderuters ghesconden, ende v vendels voetvolch te nyete ghebrocht, doet ghesleghen, ghevanghen ende ghequest; den leegher van de Vaelen blef noch voer Doernycke lygghendeGa naar voetnoot(1). | |
[1 november 1581]Op Alder heelych dach, den ie dach van novembere, zoe moste te Brugghe de werchclocke laden naer eet ghebodt van der Alle, om dat een hynghelyck wercken zoude, ende een hyghelycke moste zyn vynckel open doen, ende daer vyerdt een messe secretelycke ghedaen in Synte Nycolaeus straetze; maer dye soldaden haddent bespyet; de soldaden | |
[pagina 45]
| |
quamen in eet huus ende naemen den kylch ende al dat daer vas, ende zy vylden och neemen clochen mantelsGa naar voetnoot(1), maer dat vyert beledt duer eet gheruchte; ende den pryester dye vyerdt van de soldaden gheleedt naer de buermerstere. Op den ie dach van novembere, zoe vasser een poerter van de staedt op een careGa naar voetnoot(2) ghesteldt met een bryef voer hem gheverst, ende alzoe ter steeden hudt ghedaen, ter cause van de vacht. | |
[3 november 1581]Op den iije dach van novembere, zoe vasser een ghebodt ter Allen hudt ghedaen, by laste van der weedt, dat een hyghelycke hem zoude ghereedt maeken jeghens den viije dach van novembere, om te gaene ofte te ontfanghen eet nachmael, ende bydt-dach te houden, ende dyen dach te vyeren, ende gheen werch te doene, noch nyet te vercoepen, noch op de maert nyet te vandelen, op groete boete; dese mestdach es inghesteldt van Cabedo den menyster. Op Alder heelych dach deden zy wercken. | |
[16 november 1581]Op den xvje dach van november, zoe quamen de Vaelen voer Brugghe snach, ende scoeten naer de staedt, ende de soldaden van bynnen dye schoeten och zeere, ende de Vaelen van buten dye vyerden te trompen: ‘compt hudt, ghy dobbel guezen;’ ende zye ryepen luude: ‘hen, hen, hy en derfGa naar voetnoot(3) nyet commen; hen, hen, hy es vervaerdt!’ Dyt | |
[pagina 46]
| |
hoerende de soldaden van bynnen, zy schoeten der naer met groet ghescoet, ende daer vas een groete beroerte bynder steede, ende eet vasser al in roere, ende de Vaelen leeden meede ghevanghen al dat zy costen ghecryghen. Onder tusschen, zy macten eet Prynsen of ghereedt jeghens de compste van duc dAllenzon. Onder tusschen, de Vaelen bleven lygghende voer Doernycke. | |
[17 november 1581]Op den xvije dach van november, zoe quamen de Vaelen tot by Sluus toe, ende macte een alaerme ten Damme; de soldaden ten Damme die schoeten zeere, ende zy sloughen den trommele alaerme; de Vaelen dye namen couhen, perden, ende veel volch meede ghevanghen van lans lyeden, ende de Vaelen ryepen an dye van Damme: ‘Vy zullen hulyeden noch commen bezyen.’ Onder tusschen, quam de tydynghe datter Francoyzen te CalysGa naar voetnoot(1) ghearyverdt vaeren van duc dAllenson volck, vaeromme de Guesen van Brugghe zeere verblyt vaeren. Noch quammer een tydynghe, dat de Scotten van Meenen vaeren duer de valscheGa naar voetnoot(2) leegher ghesmeten, ende gherocht vaeren in CameryckeGa naar voetnoot(3), vaer in dat de weedt zeere verblydt vas. | |
[pagina 47]
| |
[28 november 1581]Op den xxviije dach van novembere, zoe vasser een groete ghenochte bedreven bynnen Brugghe van vyeren te maeken van pectunnen te stellen, ende van lanterrens hudt te hanghen, ende groete clocke dye lude op de Alle, ende de Guesen dye luden och in de prochekercken, alzoe langhe als de groete clocke lude; ende zy lude noch een poeze bynnen de achternoene, ende zy presten in de prochecercken; ende op de BueseGa naar voetnoot(1), daer hynck men hudt te toeghen eet vaepen van duc dAllenson ende van Hynghelandt. De heeren van der stadt vaeren zeere blyde ende al de Guezen och; ende al van blyscepe dat desen duc dAllenson zoude ghetraudt zyn met de coneghynne van Hynghelandt, ende om datter volch in Doernycke gherocht vas. Onder tusschen, zoe quam de tydynghe dat de Vaelen vederomme voer Doernycke ghecommen vaeren, ende ghynghen de stadt beschyeten ende beclemmen met groete macht; dyt en ghereyde de heeren van Brugghe nyet zeere vel ende de Guezen zaeghen och nedervaerdt. | |
[2 december 1581]Op den ije dach van december, zoe quam de tydynghe dat de Vaelen te Doernycke bynnen vaeren gherocht by acordacyhe, ende leefden zeere heerlycke met eet ghemeente, God danch; de soldaden dye ghynghen daer huudt met huerlyeder vulle gheveere, ende de ghemente bleven zyttende, behoudens lyef ende goet, ende dye daer nyet en vylde blyven in de houde relygye cateolyck, dy hadden | |
[pagina 48]
| |
iij maenden respydt om huerlyeder goet te vercoepen, ende te vertrecken al daer zy vylden. Dye van Brugghe vaeren zeere verbaest. | |
[8 december 1581]Op den viije dach van december, zoe quammen duer Brugghe een groete menychte van Francoyzen, te voet ende merst te perde, vel v cornetten te perde, ende iij vendels voetvolch, met een zeere groete achtergheloept, dat een gru vasGa naar voetnoot(1) om zyene. Dese fransche soldaden en ghelecken gheen soldaden, maer zy ghelecken fyeltenGa naar voetnoot(2) ende dyeven, zoe bloet ende zoe nact, zonder cossen, zonder scoen, zonder hemd, met een saeygye ouver huerlyeder hoeft, zonder gheveere, merst zonder rapyer, alzoe passerdense duer de stede, dat eet ghemente ryep achter huerlyeder ‘al galghendeGa naar voetnoot(3),’ ende de heeren vaeren bescaempt dat zy de soldaden zaeghen. Dyt vaeren de Francoysen dye de heeren langhe vervacht hadden, vel x maenden langh, om ons vaeders landt te beroeven ende te schenden, ende nyet om veder te slaen de vyandt, wandt zy quaemen te laete, wandt de Vaelen vaeren al in Doernycke ende stelden daer goede polecye. Onder tusschen, zoe quamen de Vaelen te RouselaerenGa naar voetnoot(4) ende te HyseghemGa naar voetnoot(5), ende in veel prochein daer ontrent; | |
[pagina 49]
| |
ende dye van der staedt van Brugghe vaeren zeere belaedenGa naar voetnoot(1); dese Vaelen hyelden heurlyeder zeere stylle, ende deeden daer letter quaedt. |
|