Den schat der christelicker leeringhe tot verklaringhe van den catechismus
(1610)–Lodewijk Makeblijde–
[pagina 298]
| |
De X L I I. lesse.
| |
[pagina 299]
| |
1. Dat Godt die verbiedt Exodi in't twintichste: Ga naar margenoot+ Ghy en sult niemanden doodtslaen. 2. Hoe dat hy die straft, hebt ghy Genesis Ga naar margenoot+ in het neghenste: Soo wie menschen-bloedt stort, diens bloedt sal oock ghestort worden. 3. Dat doodtslaghen van verscheyden andere sonden voordtghebrocht worden, is kennelick: want uyt nijdicheydt hebben Ga naar margenoota de Joden Christum ghedoodt, ende Cain Ga naar margenootb sijnen broeder Abel: uyt giericheydt heeft Ga naar margenootc Jesabel Naboth gedoodt: uyt onkuyscheydt heeft Ga naar margenootd Dauid Vriam gedoodt in de oorloghe, ende Ga naar margenoote Herodes Joannem den voorlooper Christi: uyt eergiericheyt heeft Ga naar margenootf Abimelech sijne seuentich broeders ghedoodt, op dat hy alleen soude het rijck besitten; ende Ga naar margenootg Achalia heeft alle het Konincklick saedt ghedoodt. Wat leert ons de H. Schrifture van onkuyscheydt teghen nature? 1. Dat Godt dese sonde met alle andere vleeschelicke sonden verbiedt in de oude wet: Ghy Ga naar margenoot+ en sult gheen ouerspel doen, ende Christus in het H. Euangelie: Die eene vrouwe aensiet om Ga naar margenoot+ haer te begheeren, die heeft met haer ouerspel bedreuen in sijn herte. 2. De straffe van dese afgrijselicke sonde hebt ghy in den boeck Genesis, daer alsoo geschreuen staet: De menschen van Sodoma waren Ga naar margenoot+ bouen maten seer quaedt, ende seer groote sondaers voor den Heere. ende wederom: Den Ga naar margenoot+ roep van de Sodomiten ende Gomorrheen is vermenichvuldight, ende hunne sonde is te seer beswaert. De Engelen spraken tot Loth: Wy sullen te niet doen dese plaetse, ouermidts Ga naar margenoot+ dat hunnen roep ghewassen is voor den Heere, | |
[pagina 300]
| |
die ons ghesonden heeft om hen-lieden te bederuen. De plaghen deser sonde beschrijft Ga naar margenoot+ Moyses met dese woorden: Dus heeft den Heere op Sodomam ende Gomorrham ghereghent solfer ende vier van den Heere uyt den hemel, ende heeft omgheworpen dese steden, ende al dat landt daer omtrent, alle de inwoonders der steden, ende al wat op de aerde groeyende was. Eene andere straffe hebt ghy in den boeck Ga naar margenoot+ der Rechteren. Eenen Leuijt quam met sijne huysvrouwe, uyt het huys van hare ouders, door het landt van de Gabaoniten, die van het gheslacht van Beniamin waren. Ga naar margenoota De inwoonders dier plaetse hebben haer onbehoorlick misbruyckende ghedoodt. Ga naar margenootb Den Leuijt heeft sijne huysvrouwe in twelf deelen ghedeylt, ende elcken gheslachte van Israel een deel ghesonden, op dat sy straffen souden eene soodanighe boosheydt, eer Godt sijne plagen ouer hen soude senden. Ga naar margenootc Alle de gheslachten zijn teghen de Gabaoniten opghestaen Ga naar margenootd door Godts bevel, ende Ga naar margenoote sy hebben vermoordt van het gheslacht van Beniamin vijfentwintich-duysent vechtende mannen: soo dat daer maer ses-hondert mannen van Beniamins gantsch gheslacht (die in de wildernisse vluchteden) in het leuen ghebleuen en zijn. Ga naar margenootf Voordt hebben sy al dat in de stadt Gabaa ouerghebleuen was, met den sweerde verslaghen, van de mans tot de beesten toe, ende alle de steden ende dorpen van Beniamin verbrandt. Ga naar margenoot+Den H. Prophete Ezechiel, sprekende van de verschrickelicke straffe der Sodomiten, gheeft vier dinghen die het volck dies landts tot alsulcke ongodlicke boosheydt ghebrocht | |
[pagina 301]
| |
hebben: te weten, 1. Hooverdije. 2. Versaedtheydt van broodt, ende ouervloedicheydt. 3. Ledicheydt. 4. dat sy den behoeftighen ende armen gheene aelmoesse en gauen. Wat leert ons de H. Schrifture van de verdruckinge der armen, weduwen, ende weesen? 1. Dat Godt dese sonde verbiedt in den boeck Exodi: Ga naar margenoota Den vremdelinck en sult ghy niet bedroeuen, noch ghy en sult hem niet verdrucken; Ga naar margenootb weduwen ende weesen en sult ghy niet hinderen. ende wederom: Ga naar margenootc En doet geen gheweldt den armen, om dat hy arm is, noch en verdruckt hem niet in de poorte; dat is, in uwe vonnissen, die in de poorten der steden gheschiedden. 2. De straffe van dese sonde hebt ghy by den Prophete Amos: Ga naar margenootd Hoort dit woordt ghy vette koeyen, die op den berch van Samarien zijt, die valsch onrecht doet den behoeftigen, ende de arme heel in stucken breeckt. Ga naar margenoote Ick hebbe ghebreck van broode gegeuen in alle uwe landen, Ga naar margenootf ende die geslagen met eenen bernenden windt: Ga naar margenootg ick hebbe de doodt ghesonden in alle uwe weghen: Ga naar margenooth ick hebbe v omgheworpen, gelijck Godt Sodomam ende Gomorrham omgeworpen heeft. Andere straffen hebt ghy in den boeck Exodi: Ga naar margenoot+ Weduwen ende weesen en sult ghy niet hinderen. Is't dat ghy die quetst, soo sullen sy roepen tot my, ende ick sal hunnen roep hooren, ende mijnen toren sal verstoort worden, ende sal v slaen met den sweerde, ende uwe huysvrouwen sullen weduwen wesen, ende uwe kinderen weesen. | |
[pagina 302]
| |
Ga naar margenoot+ Om dese sonde zijn die van Egypten met tien verscheyden plaghen gheslagen gheweest, ende sy zijn ten laetsten met hunnen Koninck, dien grooten tyran Pharao, in de roode zee verdroncken. Godt spreeckt soo van hunne Ga naar margenoot+ onghenadicheydt teghen sijn volck: Ich hebbe ghesien de verdruckinghe van mijn volck in Egypten, ende hunnen roep hebbe ick ghehoort, om de herdicheydt der ghener die ouerste zijn ouer het werck; ende wetende hun verdriet, soo ben ick nederghedaelt om hen te verlossen. Wat leert ons de H. Schrifture van de laetste roepende sonde, te weten, Achterhouden den loon der wercklieden? Sy leert ons 1. dat wy moeten veerdichlick betalen die voor ons wercken. In den Ga naar margenoot+ boeck Leuitici: Ghy en sult uwen naesten gheen ongelijck doen; noch hem met geweldt verdrucken: den loon van uwen ghehuerden werckman en sal by v tot 's morghens niet blijuen. Ga naar margenoot+ In den boeck Deuteronomij: Ghy en sult niet weygeren den loon van den behoeftighen. maer op den seluen dach sult ghy hem den loon van sijnen arbeydt gheuen voor den onderganck der sonne, want hy arm is: op dat hy teghen v niet en roepe aen den Heere, ende v dat voor sonde gherekent worde. Wat bediedenissen ende ghewichtige woorden gebruyckt Godt in dit ghebodt! Eene van de salighe vermaningen die den ouden Tobias sijnen sonen Ga naar margenoot+ gheeft, is: Soo wie v iet gewrocht heeft, gheeft hem terstondt sijnen loon; ende den loon van uwen huerlinck en laet geenssins by v blijuen. | |
[pagina 303]
| |
Sy leert ons 2. hoe groote sonde dat het voor Godt is, teghen dit ghebodt Godts te doen. Hier af spreeckt Ecclesiasticus: Het broot Ga naar margenoot+ der behoeftighe is het leuen der arme: die dat onttreckt, is eenen mensch des bloedts. Wie het broodt weyghert in't sweet, die is als die sijnen naesten doodt. Die bloedt uytstort, ende die eenen ghehuerden arbeyder bedrieght, zijn ghebroeders. 3. Dat het eene roepende sonde is, bewijst S. Jacob: Siet, den loon der wercklieden die Ga naar margenoot+ uwe landtschappen ghemaeyt hebben, die van v-lieden bedriegelick onthouden is, die roept; ende den roep van dien is ghekomen in de ooren des Heeren der heyrscharen. Welcke zijn de opperste trappen der sondaren? Dese vier. 1. Ga naar margenoota Vyt pure quaedtheydt sondighen. 2. Ga naar margenootb Hem van de sonden beroemen. 3. Ga naar margenootc Bespotten de ghene die ons ter deughdt vermanen. 4. Ga naar margenootd Allen goeden raedt versmaden. Welcke zijn de ghemeyne remedien teghen alle sonden? Dese naevolghende. 1. Het eerste beschrijft ons Ecclesiasticus: In Ga naar margenoot+ alle uwe wercken peyst op uwe uyterste, soo en sult ghy in der eeuwicheydt niet sondighen. | |
[pagina 304]
| |
Ga naar margenoot+ Het tweede gheeft ons S. Augustijn, als hy segt: Soo langh als Godt v niet en onttreckt v bidden, soo langh en sal hy van v sijne bermherticheydt niet vervremden. Het derde toont ons den H. Apostel, als hy ons stiert tot de passie Christi, om die te bemercken; Ga naar margenoot+ ende voeght daer by: Ghy en hebt noch tot den bloede niet wederstaen, teghen de sonde strijdende. Het vierde is de vreese Godts; waer af Ecclesiasticus Ga naar margenoot+ seght: Den ghenen die den Heere vreest, en sullen geene quade dingen ontmoeten; maer in de bekoringhe sal hem Godt bewaren, ende verlossen van de quaden. Het vijfste is, vromen wederstandt. Wederstaet Ga naar margenoot+ den duyuel, seght S. Jacob, ende hy sal van v vlieden. Het seste is, waken, sober zijn, ende ghebruycken den schildt des gheloofs. Hier toe Ga naar margenoot+ vermaent ons S. Peeter: Weest sober ende waeckt; want uwen vijandt den duyuel gaet om als eenen briesenden leeu, soeckende wien hy verslinden mocht; den welcken wederstaet sterck in't ghelooue. ende S. Paulus: Ga naar margenoot+ Neemt den schildt des gheloofs. Het seuenste is, bemercken wat den mensch verliest, ende wat ellenden dat hem aenkomen, als hy sonde doet. Dese twee dinghen zijn soo swaer ende ghewichtich, dat sy alle menschen wel mochten vervremden van te sondighen. Het achtste is, v dickwijls biechten met oprecht leedtwesen, ende het H. Sacrament ontfanghen met behoorlicke bereydinghe. Hier sult ghy vromicheydt verkrijghen, ende gheestelicke hulpe teghen de tentatien. | |
[pagina 305]
| |
Het neghenste is, sien wat de Heylighen ghedaen ende gheleden hebben, om der sonden te wederstaen, ende hunne sielen salich te maken; ende peysen dat het uwe v naest is, ende v meer aengaet dan eenighe dinghen deser wereldt: want die sijne siele verliest, is't al quijt. |
|