Journalistiek leven in Curaçao
(1944)–Joh. Hartog–Joh. Hartog, Journalistiek leven in Curaçao. Paulus-drukkerij, Willemstad 1944
-
gebruikt exemplaar
exemplaar universiteitsbibliotheek Leiden, signatuur: 933 F 1
algemene opmerkingen
Dit bestand biedt, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een diplomatische weergave van Journalistiek leven in Curaçao van Joh. Hartog uit 1944.
redactionele ingrepen
p. 321: paginanummer 321 en 328 zijn in het origineel verwisseld; in deze digitale editie is dit gecorrigeerd.
p. 339: kop ‘1939’ moet zijn ‘1930’.
De ‘Aanvulling’ op p. 347-349 is in de lopende tekst toegevoegd.
Bij de omzetting van de gebruikte bron naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina's (p. 1, 2, 4, 8, 13, 298, 300) zijn niet opgenomen in de lopende tekst.
[pagina 3]
JOURNALISTIEK LEVEN IN CURAÇAO
[pagina 5]
JOURNALISTIEK LEVEN IN CURAÇAO DOOR Dr. Joh. Hartog
VOORZITTER VAN DE CURAÇAOSE PERS-VERENIGING HOOFDREDACTEUR VAN DAGBLAD AMIGOE DI CURAÇAO
DEKKER & VAN DER VEGT N.V.
Nijmegen-Utrecht
uitgave van de paulus - drukkerij
willemstad curaçao
1944
[pagina 6]
COPYRIGHT PAULUS-DRUKKERIJ.
[pagina 7]
Uitgegeven in opdracht van de Curaçaose Pers - Vereniging bij gelegenheid der herdenking van het zestigjarig jubileum van de Nedelandse Journalisten Kring en het veertigjarig jubileum van de Nederlandse Booms katholieke Journalisten Vereniging, beide gedurende de tweede wereldoorlog op Curaçao gevestigd.
[pagina 347]
AANVULLING.
Na het ter perse gaan van Journalistiek Leven in Curaçao zijn nog enkele nieuwe bladen uitgekomen, die als volgt aangevuld kunnen worden op de in hoofdstuk I gegeven lijst:
Aruba.
41. Oranje, orgaan van het Comité Bevrijd Nederland. Van dit orgaan is maar één nummer verschenen, nl. bij de terugkeer van Hare Majesteit de Koningin in bevrijd Nederland. Het was gedrukt op Curaçao (bij De Stad N.V.) en bevatte bijdragen van den Gouverneur, van Gezaghebber I. Wagemaker en andere autoriteiten. Uit dit ene nummer krijgt men de indruk, dat het niet de bedoeling is meer nummers uit te geven. 25 × 23 cm.
42. *Adelante, onafhankelijk sportblad. In het Engels, met enkele stukken in het Spaans. Redacteuren H.M. Nassy en O. de Vries. Gedrukt bij de Aruba Post, San Nicolaas, Acht bladzijden op 29 × 39 cm. en niet onaardig uitgevoerd.
Bij nr. 31: Op 23 Juni 1945 bleek, dat Jan H.A. (‘Henny’) Eman zijn blad El Regulador toch voortzette. Drie jaren na het onder nr. 31 genoemde verscheen een nummer, dat, gedateerd op voormelde datum, als onderschrift droeg: Jaargang 1, no. 3. Hieruit bleek tevens, dat nr. 31 door Eman gezien wordt als voortzetting van nr. 16, dat in 1936 verscheen als ‘weekblad’, maar ook toen slechts eenmaal verscheen. Het is dus een merkwaardig product, dat na negen jaren nog
[pagina 348]
aan het derde nummer van zijn eerste jaargang bezig is. Dit derde nummer, gedrukt bij J. Blatz, Aruba, bestaat uit een vel van 40 × 65 cm., aan de voorzijde in het Nederlands, aan de achterzijde in het Papiament bedrukt. Het werd door de Militaire Overheid voor de krijgs- en zeemacht verboden. De taal van het blad is primitief: ‘Wij zijn uit beginsel sterk tegen het aanwenden van camouflages in publieke zaken, een van onze standpunten dat wij in de Staten krachtig naar voren brachten, telkenmale dat wij van mening waren, dat een dergelijk dekmantel voorgespanen werd. Het is dus niet van ons te verwachten, dat wij de wederom verschijning van dit blad, dat net als de komeet een lange tijd wegblijft.........’
CURAÇAO.
210. *Democrat, orgaan van de Democratische Partij. Het eerste politieke partijblad van Curaçao. Het blad werd opgericht tegen de verkiezingen van November 1945 (zie blz. 186 over de toedracht) en werd gratis aan alle stemgerechtigden toegezonden. Om de veertien dagen, 's Vrijdags. Oplage eers 4500 nummers, opgelopen tot 8000. Eerste nummer 11 Mei 1945. Gedrukt bij de Tipografía Electrica N.V. Redacteuren werden niet genoemd. Nederlands en Papiament. Vooral bekend door zijn caricaturen, o.a. van Oscar E. van Kampen, die al vaker naar voren trad (nrs. 123, 130, hoofdstuk III). Na de verkiezingen van November 1945 werd het als gratis verspreid blad gestaakt. Men kon intekenen.
211. Recht en Vrijheid, orgaan der Curaçaose Protestantse Partij. Het tweede werkelijke partijblad van Curaçao, dat echter door de nederlaag der C.P.P. bij de verkiezingen in November 1945 reeds na twee nummers ophield te verschijnen. Het eerste nummer verscheen in October, het tweede in November 1945. De artikelen, meestal van den partijvoorzitter
[pagina 349]
Dr. Wybojan Goslinga, waren van buitengewoon gehalte. Geheel in het Nederlands. Acht bladzijden 21 × 29 cm. Gedrukt bij de Paulusdrukkerij.
Bij nr. 92. Momon Pinedo overleed op 28 September 1945. De Boletin Comercial ging over in eigendom van zijn zoon Michael Herbert (‘Bob’) Pinedo, eigenaar van El Louvre. Dezelfde aanvulling is op blz. 195 ter plaatse.
Bij nr. 169. Het is de bedoeling na een sluitingsnummer begin 1946 dit blad op te heffen.
[pagina 350]
INHOUD
Opdracht | 7 |
Inleiding | 9 |
HOOFDSTUK I | |
CHRONOLOGISCH OVERZICHT | 14 |
Aruba's tijdschriften | 15 |
Bonaire's blad | 24 |
Curaçao's periodieken | 25 |
Bladen op de Bovenwinden | 79 |
Aanvulling op Aruba en Curaçao | |
HOOFDSTUK II | |
TALEN, KOPPEN EN MOTTO'S | 82 |
De veeltaligheid | 83 |
Koppen en hun talen | 90 |
Motto's en hun talen | 92 |
HOOFDSTUK III | |
WAT IS EEN NAAM? | 94 |
De titels der bladen | 94 |
De ondertitels | 96 |
HOOFDSTUK IV | |
HET DRUKKERIJWEZEN | 100 |
Curaçao's oudste drukkerij | 100 |
Curaçao's eerste krant en hoofdartikel | 104 |
William Lee | 105 |
De Drukkerij der Curaçaosche Courant | 107 |
Eerste Drukkerij van het Vicariaat | 107 |
Tweede Drukkerij van het Vicariaat | 109 |
Paulus-Drukkerij | 110 |
Bethencourt e Hijos | 111 |
De mechanisatie van het drukkerijbedrijf | 112 |
[pagina 351]
Andere drukkerijen | 115 |
Aruba en de andere eilanden | 116 |
Het maken van cliché's | 117 |
Een katholieke drukkerij op Santa Rosa | 119 |
HOOFDSTUK V | |
DE OUDSTE KRANTEN | 122 |
De St. Eustatius-Gazette | 122 |
De Curaçaosche Courant | 127 |
Het Curaçaos geheim | 130 |
Nieuwsvoorziening in de negentiende eeuw | 131 |
De Publicatiebladen | 135 |
HOOFDSTUK VI | |
‘UIT HET WORSTELPERK DER PERS | 136 |
Worstelaars voor Venezuela | 136 |
Worstelaars der Synagoge | 139 |
Worstelaars voor een Procureur-generaal | 140 |
De Onpartijdige | 144 |
De Onafhankelijke | 149 |
Worstelaars tegen de Kerk | 151 |
Het begin van een principiële pers | 152 |
Amigoe di Curaçao | 153 |
De subsidiestrijd en de pers | 159 |
Civilisadó, eerste blad in het Papiament | 160 |
De Vrijmoedige, De Wekker, La Opinión Pública e.a. | 160 |
‘Lieve manieren van zekere Curaçaosche pers’ | 164 |
La Union van Pater Jansen | 168 |
La Luz | 175 |
El Vapulador | 178 |
La Cruz | 181 |
Worstelaars tegen het kiesreglement | 183 |
Het weekblad Curaçao | 185 |
[pagina 352]
HOOFDSTUK VII | |
NAAR DE DAGBLAD-PERS | 187 |
El Diario | 188 |
Express Office | 188 |
Oficina Maritima | 189 |
Agustin Bethencourt, grondlegger der dagbladpers | 190 |
Boletin de la Libreria de Agustin Bethencourt e Hijos | 192 |
Diario del Comercio | 192 |
Boletin Comercial | 193 |
Sjon Pedro en Dario Salas | 194 |
Momon Pinedo en Isaac Bloch | 195 |
Diario de Curaçao van Jacobo Moreno | 195 |
De eerste telegraphische nieuwsdienst | 196 |
J. Camilo Palms vier dagbladen: El Pregonero, El Sol, El Tiempo en El Andariego | 196 |
La Prensa wordt het tweede dagblad met blijvend succes | 198 |
Jorge B. Suarez | 198 |
Emilio Lopez Henriquez | 199 |
De vernederlandsing der pers | 199 |
De Emmabode | 200 |
Het eerste Nederlandse dagblad: Gratis Nieuwsberichten van de Emmabode | 203 |
De moeilijkheden van telegraphisch nieuws | 203 |
De Franse kabel en de All America Cable | 203 |
Het draadloze nieuws | 204 |
Bulletin of Wireless Messages | 204 |
De kleine Westindische gebiedsdelen en Aneta | 205 |
Eerste Poging tot dagbladvorming door de C.P.I.M. | 206 |
Poging tot dagbladvorming door Amigoe di Curaçao | 207 |
De Curaçaosche Volkskrant en haar strijd met de olie | 208 |
Tweede Poging tot dagbladvorming door de C.P.I.M. | 211 |
Beurs- en Nieuwsberichten | 212 |
Johan van de Walle en Hendrik de Wit | 218 |
Aruba Post | 226 |
[pagina 353]
Stadseditie | 228 |
Pater Wahlen en de Curaçaose pers | 229 |
Dagblad Amigoe di Curaçao | 236 |
Een krant is een merkwaardig iets op Curaçao | 237 |
De andere eilanden en de omgeving en hun nieuwsvoorziening | 240 |
Gouvernementspersdienst en censuur | 242 |
Mr. Eduard M. Elias | 242 |
Een conflict om de vrije pers | 251 |
Algemene nieuwsberichtgeving en de nationale taak der pers | 255 |
De Aneta-Reutercommissie | 257 |
HOOFDSTUK VIII | |
DE JOURNALIST EN CURAÇAO | 260 |
Schrijvers en publicisten | 262 |
Grünings begon acht bladen | 265 |
De Jonckheers deden zes pogingen | 266 |
J. Camilo Palm deed het vijf maal | 267 |
De Salassen | 268 |
Casten D. Meyer en zonen | 268 |
Emilio Lopez Henriquez deed het driemaal | 270 |
Antoine J. Pijpers I | 271 |
Antoine J. Pijpers II | 272 |
De katholieken en de journalistiek | 272 |
De vernederlandsing der pers | 275 |
De journalistiek als betaald vak op Curaçao | 277 |
Volksschrijvers in het Papiamemt | 280 |
Het Curaçaose publiek en de journalist | 282 |
Wereldoorlog II en de Pers op Curaçao | 284 |
De Curaçaose Persvereniging | 285 |
Een symbolische daad: de N.J.K. en de N.R.K.J.V. naar Curaçao | 286 |
De Pers op Curaçao is aanvaard | 289 |
Heden en Toekomst | 293 |
[pagina 354]
AANHANGSEL | |
DE PERS IN SURINAME | 299 |
De eerste drukkerij | 301 |
10 Februari 1774: de eerste krant | 302 |
De officiële pers | 309 |
Oude dagbladen | 310 |
De Gouvernementspersdienst | |
Surinaamse bladen op Curaçao | |
Het Neger-Engels in, de pers | 314 |
Andere talen | 315 |
Groep- partijbladen | 316 |
Lijst van Surinaamse bladen | |
AANVULLING | |
INHOUD |
[pagina 355]
Als een gevolg van verschillende oorlogsomstandigheden kon de uitgifte van dit boek, waarmede reeds geruime tijd geleden een begin gemaakt werd, niet eerder voltooid worden. Als gevolg van dezelfde oorzaken moest helaas van twee soorten papier gebruik gemaakt worden. Enkele aanvullingen van waarde kon de schrijver hierdoor evenwel nog in het boek opnemen.
De Paulus-Drukkerij.