Johannes Immerzeel junior (1776-1841)
(1992)–B.P.M. Dongelmans–B.P.M. Dongelmans, Johannes Immerzeel junior (1776-1841). Uitgeverij Ernst & Co, Amstelveen 1992
-
gebruikt exemplaar
eigen exemplaar dbnl
algemene opmerkingen
Dit bestand biedt, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een diplomatische weergave van het proefschrift Johannes Immerzeel junior (1776-1841) van B.P.M. Dongelmans uit 1992.
redactionele ingrepen
p. 277-318: de noten op deze pagina's zijn in de lopende tekst doorgevoerd. Betreffende pagina's zijn daardoor komen te vervallen.
Bij de omzetting van de gebruikte bron naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina's (p. 6, 12, 54, 78, 182, 254, 270, 320, 472, 476 en 500) zijn niet opgenomen in de lopende tekst.
[pagina 2]
Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de J.E. Jurriaanse Stichting te Rotterdam en de M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting te 's-Gravenhage
© 1992 B.P.M. Dongelmans
Omslag: portret van J. Immerzeel Junior, ontleend aan de postuum verschenen uitgave van Levens en werken der Hollandsche en Vlaamsche kunstschilders (...). Amsterdam, 1842-1843.
CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK DEN HAAG
Dongelmans, Bernardus Petrus Maria
Johannes Immerzeel Junior (1776-1841): het bedrijf van een uitgever-boekhandelaar in de eerste helft van de negentiende eeuw/ Bernardus Petrus Maria Dongelmans.- Amstelveen: Ernst & Co.
Ook verschenen in handelseditie. - Proefschrift Vrije Universiteit van Amsterdam - Met lit. opg., reg. - Met samenvatting in het Frans.
ISBN 90-73707-03-X
Trefw.: Immerzeel, Johannes (jr.) / uitgevers; Nederland; geschiedenis; 19e eeuw / boekhandelaren; Nederland; geschiedenis; 19e eeuw.
[pagina 3]
VRIJE UNIVERSITEIT
JOHANNES IMMERZEEL JUNIOR (1776-1841)
Het bedrijf van een uitgever-boekhandelaar in de eerste helft van de negentiende eeuw
ACADEMISCH PROEFSCHRIFT
ter verkrijging van de graad van doctor aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, op gezag van de rector magnificus dr. C. Datema, hoogleraar aan de faculteit der letteren, in het openbaar te verdedigen ten overstaan van de promotiecommissie van de faculteit der letteren op dinsdag 8 december 1992 te 13.30 uur in het hoofdgebouw van de universiteit, De Boelelaan 1105
door
Bernardus Petrus Maria Dongelmans
geboren te Alphen aan den Rijn
Uitgeverij Ernst & Co
Amstelveen 1992
[pagina 4]
Promotor: prof. dr. M.H. Schenkeveld
Copromotor: dr. J.J. Kloek
Referent: dr. J.B.H. Alblas
[pagina 7]
INHOUD
Woord vooraf | 5 | |||
Inhoud | 7 | |||
Gebruikte afkortingen | 11 | |||
I | Inleiding | 13 | ||
II | Biografische schets | 19 | ||
II.1 | Jeugd en vorming | 19 | ||
II.2 | In dienst van Johannes Goldberg | 21 | ||
II.3 | De eerste Haagse periode (1799-1810) | 23 | ||
II.4 | Via Amsterdam (1810) naar Rotterdam (1810-1826) | 27 | ||
II.5 | Terug in Den Haag (1826-1832) | 36 | ||
II.6 | Terug in Amsterdam (1832-1841) | 38 | ||
III | Johannes Immerzeel als zelfstandig ondernemer (1804-1811) | 43 | ||
III.1 | De boekhandel Den Haag (1804-1811) | 43 | ||
III.2 | Filialen te Amsterdam en Rotterdam | 48 | ||
III.2.1 | Amsterdam (1808-1811) | 48 | ||
III.2.2 | Rotterdam (1808-1811) | 50 | ||
IV | Failliet | 55 | ||
IV.1 | Het faillissement (1811) | 55 | ||
IV.1.1 | Rotterdam | 58 | ||
IV.1.2 | Amsterdam | 65 | ||
IV.1.3 | Den Haag | 66 | ||
IV.2 | Een andere kijk op het faillissement | 72 | ||
IV.3 | Naweeën van het faillissement | 75 | ||
V | Johannes Immerzeel als zelfstandig ondernemer (1811-1841) | 79 | ||
V.1 | Rotterdam (1811-1813) | 79 | ||
V.1.1 | Nadrukken | 80 | ||
V.1.2 | Preventieve censuur | 83 | ||
V.2 | Rotterdam (1813-1815) | 85 | ||
V.3 | Rotterdam (1816-1826) | 87 | ||
V.4 | Den Haag (1826-1832) | 89 |
[pagina 8]
V.5 | Amsterdam (1832-1835) | 92 | |||
V.6 | Amsterdam (1835-1841) | 95 | |||
VI | Handelscontacten en leveranties | 97 | |||
VI.1 | De boekhandel-uitgeversadministratie | 97 | |||
VI.2 | Het boekverkoperscommissieboek van J. Immerzeel Jr. uit 1806 | 98 | |||
VI.2.1 | De inrichting | 99 | |||
VI.2.2 | De titels | 101 | |||
VI.2.3 | Relaties en transacties | 105 | |||
VI.3 | Andere boekhoudingen | 107 | |||
VI.3.1 | D.F. Berntrop te Amsterdam | 107 | |||
VI.3.2 | S. van Benthem te Middelburg | 108 | |||
VI.3.3 | S. en J. Luchtmans te Leiden | 111 | |||
VI.3.4 | J. ten Brink te Amsterdam | 114 | |||
VI.3.5 | J. Enschedé en Zoon te Haarlem | 115 | |||
VI.3.6 | M. en H. Tijl te Zwolle | 116 | |||
VI.4 | Slotopmerkingen | 118 | |||
VII | Produktie en distributie | 123 | |||
VII.1 | Produktie | 124 | |||
VII.1.1 | De vertalers | 126 | |||
VII.1.2 | De drukkers | 127 | |||
VII.1.2.1 | Jan Jacob Stuerman te Delft | 128 | |||
VII.1.2.2 | Gebroeders Giunta d'Albani te 's-Gravenhage | 129 | |||
VII.1.2.3 | C.A. Spin te Amsterdam | 130 | |||
VII.1.2.4 | J.D. Demelinne te Rotterdam | 131 | |||
VII.1.2.5 | M.F. Pieper te Amsterdam | 132 | |||
VII.1.2.6 | A.D. Schinkel te 's-Gravenhage | 133 | |||
VII.1.3 | Druk- en papierkosten | 134 | |||
VII.1.4 | Illustratoren | 136 | |||
VII.1.4.1 | J.C. Bendorp (1776-1849) | 136 | |||
VII.1.4.2 | Daniël Veelwaard (1776-1851) | 137 | |||
VII.1.4.3 | Jacob Ernst Marcus (1774-1826) | 139 | |||
VII.1.4.4 | Andere illustratoren: R. Vinkeles, P. Velijn en H.W. Caspari | 140 | |||
VII.1.4.5 | Samenvatting | 141 | |||
VII.1.5 | Binders | 142 | |||
VII.1.6 | Honorarium | 143 |
[pagina 9]
VII.1.7 | Overige kosten | 146 | |||
VII.1.8 | Slotopmerkingen | 147 | |||
VII.2 | Distributie | 150 | |||
VII.2.1 | Reclame | 152 | |||
VII.2.1.1 | Prospectussen. Met of zonder intekenlijst | 156 | |||
VII.2.1.2 | Via advertenties in krant | 158 | |||
VII.2.1.3 | Via recensies in periodieken | 160 | |||
VII.2.2 | Vergroting van de afzet | 163 | |||
VII.2.2.1 | Diversificatie in uitvoering | 163 | |||
VII.2.2.2 | Via aanbiedingen | 171 | |||
VII.2.2.3 | Afzet naar het buitenland | 174 | |||
VII.2.3 | Slotopmerkingen | 180 | |||
VIII | Fondsvorming | 183 | |||
VIII.1 | De eigen titels | 185 | |||
VIII.1.1 | De auteurs | 187 | |||
VIII.1.1.1 | H. Tollens | 191 | |||
VIII.1.1.2 | W. Bilderdijk | 194 | |||
VIII.1.2 | De overheid | 209 | |||
VIII.1.3 | De Nederlandsche muzen-almanak | 213 | |||
VIII.2 | De aankopen | 232 | |||
VIII.3 | Wat niet doorging | 239 | |||
VIII.4 | Nadere bespreking van het fonds | 245 | |||
IX | De opvolging: J.L.A. Immerzeel en de inventaris van zijn boekwinkel | 255 | |||
IX.1 | Inleiding | 255 | |||
IX.2 | J.L.A. Immerzeel (1801-ca. 1870) | 257 | |||
IX.3 | De inventaris | 262 | |||
IX.4 | Overwegingen en constateringen | 263 | |||
a. rangschikking/b. vorm/ c. herkomst/d. actualiteit/ e. reclame en aantal/f. aanbod | 263 | ||||
IX.5 | Slotopmerkingen | 268 | |||
X | Besluit | 271 | |||
Noten | 277 |
[pagina 10]
Bijlagen | 319 | ||
1 | De fondsbeschrijving | 321 | |
1.1 | Het samenstellen van de fondslijst en de beschrijving van de uitgaven van J. Immerzeel Junior en de firma Immerzeel en Comp | 321 | |
1.2 | Verantwoording van de beschrijvingen | 322 | |
1.3 | De fondsbeschrijving | 325 | |
2 | De boekhouding van de firma Immerzeel en Co. 1811 | 416 | |
3 | Transacties in geld tussen J. Immerzeel Jr. en de boekverkopers-uitgevers uit het Boekverkopersboek 1806 | 418 | |
4 | Transacties in geld inzake boeken tussen S. van Benthem en zijn relaties volgens zijn Boekverkopersboek 1806 | 424 | |
5 | Transacties in geld tussen J. Immerzeel Jr. en S. van Benthem in de periode 1804-1841 | 427 | |
6 | Transacties in geld tussen J. Immerzeel Jr. en de firma Luchtmans in de periode 1804-1841 | 431 | |
7 | Berekeningen inzake produktiekosten van enkele fondsartikelen van Ten Brink en De Vries tussen 1810 en 1821 | 433 | |
8 | Overzicht van de door Immerzeel aangekondigde vertalingen | 438 | |
9 | Inventaris van de boekwinkel van J.L.A. Immerzeel | 444 | |
10 | Genealogische gegevens betreffende de familie Immerzeel | 460 | |
Geraadpleegde bronnen en literatuur | 463 | ||
Sommaire | 473 | ||
Register op personen en titels | 477 |