Hier beginnen sommige stichtige punten van onsen oelden zusteren
(1919)–Anoniem Hier beginnen sommige stichtige punten van onsen oelden zusteren–(39) Van zuster Sweene HoltijngesGa naar voetnootc). († 1439)Dese guede zuster Sweene woende hier al bi onses weerdigen vaders her Iohan Brinckerincks tijden, soedat si oeck mede een begin ende een recht fondement der doechden in [71d] meister Gerijts | |
[pagina 136]
| |
huys is geweest. Ende hevet oeck vanden begynne oere bekyeringe hent totten eynde oers levens alsulken hilligen ende goddienstigen leven geleydet, dattet ons billix altoes in gedenckenisse staetGa naar voetnoot1) te hebbenGa naar voetnoota). Want oer stichtige zeden ende godformyge wanderinge en was anders niet dan als ene keerse op den kandelerGa naar voetnootb), daer al diegene, die bi oer quemen, bij sien ende leeren mochten, hoedat si die rechte wege der gehorsomheit, der oetmodicheit, der schemelheit ende alre doechden mochten wanderen. Want al dat si te handen toech, en was nyet dan doechde. Sij plach ondertijden te vertellen ende enen anderen te troeste te seggen, die hem in den yersten te lijden hadden in dijngen, die der natueren contrary sijn, hoedat [72a] si, doe si ierst totten zusteren gecomen was, enen doeck op oer hovet hadde, die al swart scheen te wesen. Ende doe men die gemeyne doecke wasschen solde, waert eenre yegeliker zuster enen witten doeck gegeven, mer si en creech niet. Ende want si niet en wiste, dat si quelkeGa naar voetnootc) dede, soe genck si uut gueder sympelheit totter zuster, die de doecke gegeven hadde, ende segede oer: ‘Lieve zuster, onse doeck is soe swart, sal ic gienen witten doeck hebben?’ Ende want si dit aldus gesecht hadde, dat si nochtan uut eenvoldicheitGa naar voetnoot2) dede, ende niet bed en wiste, soe moste si dienselven doeck soventijn weke dragen, eer datmen oer enen witten gaf. Ende si plach te seggen, dat oer die soventijn weken soe wonderlike lanck worden, dat si dic[72b]wile bijnnen dier tijt oeren hoevedoeck bi oer slaeplaeken plach te hoelden, ende dat oer slaeplaeken dan witter was dan oer hovedoeck. Sonderlinge gracie hadde si in oeren zeden, als dat si altoes effenGa naar voetnoot3) gesaet ende effen zedich was, oeck wat onleden dat si hadde. Seer veel bevelinge ende onleden hadde sij, want siGa naar voetnoot4) was procuratersce: si verwaerde dat brouwen, si verwaerde dat neyen ende si verwaerde oeck ene wijl tijts die ziecken, ende dit verwaerde si al in eenre tijt. Ende in al deser onlede en sach men sie nummermeer yachtich noch lopende, noch ongeschicketGa naar voetnoot5) in oeren zeden, mer altoes bleef si in eenre gesaticheitGa naar voetnoot6), alsof si temale gien onlede gehad en hadde. Als si van buten inquam ende merckelike onlede ghe- | |
[pagina 137]
| |
[72c]had hadde mit luyden van buten, soe quam si nochtan soe zedich ende goddiensteliken in, alsof si uuter kercken gecomen hadde ende hadde dat hilighe Sacrament ontfangen. Ende hieromme gelijck dat sancte Beernaerdus schryvet van den hiligen bisscop Malachyas, dat hi soe geordyniert ende geschicketGa naar voetnoot1) was in al sijnen zeden, dat hi niet een oghe op en sloech, noch hant voert en stac, noch hem eens en verruerdeGa naar voetnoot2)Ga naar voetnoota), het en scheen een reedelike zakeGa naar voetnoot3) te hebben, al desgelikes mochte men oeck van zuster Sweenen wal schryven, want onse lieve Here hadde si uutwendelike alsoe verciert in oeren zeden, dat niet ongeordynierdes noch ongeschictesGa naar voetnoot4) in oer en scheen te wesen. Want soe wat si te handen toech, dat stont oer alsoe betamelick, alsof si anders nergent op [72d] gedacht en hadde, dan hoe si dat tegenwoerdige werckGa naar voetnoot5) gezatelick ende goddienstelike mochte volbrengen. Want als si enenGa naar voetnoot6) emmer waters solde putten, soe goet si dat water soeGa naar voetnoot7) sedelick ende gesatelick in den emmer, alsoft wijn geweest hadde. Ende aldus weeren al oer zeden, soedat alremallick, die si sach of mit oer ommegenck, van oer gestichtet of verbetert wart. Alsoe stichtich ende behuet plach si oer te hebben op der straten ende bi den werliken luyden, dat die luyde plagen te seggenGa naar voetnoot8), dat meister Gerijts huys daermede verciert weer, dat si alsoe stichtigen zuster uutsanden. Ende all hadde si onse lieve Here aldus van buten begavet mit natuerliker graciën, niet myn en hadde Hi sie van bijnnen verciert [73a] mitter doechde der oetmodicheit. Want al hadde si dese mennigerhande bevelinge van buten, dat mennigen menschen een oerzake solde wesen der hoverdiën ende eens groten vals, nochtan was si alsoe grontoetmodich ende neder in oerselven, dat si van oetmodicheiden plach te seggen: ‘Ick en bijn niet als ander menschen, noch ic en doe niet, daer ic enyghe zake uut nemen machGa naar voetnoot9) my te verheffen; allene is my dat een troest, dat onse lieve Here doerGa naar voetnoot10) den prophete spreeketGa naar voetnoot11): Ick en wil niet den doot des sonders, mer dat hi hem bekier ende leve.’Ga naar voetnootb) Sij plach oeck te seggen: ‘My verwondert, hoedat yement van ons, die | |
[pagina 138]
| |
niet anders en doet dant van buten schijnt, van ydelre glorenGa naar voetnoota) heeft te bijchten. Ick en plege nummermeer van [73b] ydelre gloren te bichten, want ic en doe niet, daer ic ydele glore van hebben darf, want isset dat ick yet guedes doe, dat hebbe ic anxt, dat my mit deser lichamliker noetdruften geloent wortGa naar voetnoot1).’ Siet, aldus rechte oetmodich ende neder was si in oerselven, alsof si nergent toe gedochtGa naar voetnoot2) en hadde, ende alsof si alremalck een last geweest hadde. Nochtan datGa naar voetnoot3) si in der waerheit niet en was in desen huyse dan als ene calumpne der doechden ende als een exempel alre goddiensticheit, daer een yegelic, die op oer mercken wolde, van verbetert waert ende ontsteken inder mijnnen GodsGa naar voetnootb). Ende want si sonder alle gevenstheit inder waerheit oetmodich was, ende niets niet en betrowdeGa naar voetnoot4) in oersselves ondervijnden [73c] of guetduncken, al wasset nochtan een oelde ondervondenGa naar voetnoot5) ende beleefde zuster, nochtan mit alre oetmodicheit ende gebuychsommer onderworpenheit gaf si oer onder oeren oversten, ende dede altemale nae oeren rade ende guetduncken. Ende soewat dat si insetten of verboeden, dat en nam si niet als van den menschen geordyniert, met als vander schickinge ende ordynanciën GodsGa naar voetnootc). Ende daer genck si alsoe gesaet ende vredelike mede hene, alsoft oer temaele nyet anghegaen en hadde. Ende als die gemyene zusteren tesamen waeren om enyge zaeke, die den | |
[pagina 139]
| |
huyse aengenck of om aennemynge enyges persoensGa naar voetnoota), soe en plach si niet veel te seggen noch oer guetduncken te beschirmenGa naar voetnoot1). Mer sij [73d] plach sonderlinge oeren vlijt daertoe te geven ende mercte, waer dat moder Lizebeth meest toegekiert was, ende dat plach si mede te consentieren; want si hadde moder Lizebeth in sonderlinger weerdicheit, ende plach van oer te seggen, dat si niet gemercken en conde, dan dat si in allen dijngen van den Hiligen Geest gheregiert worde; ende hierom en dorste si in gienre wijs oer guetduncken wederstaen. Want soewat dat si dede, dat en conde si niet ordelen, dan dattet onsen lieven Heren behagelick weer. Ende als daer oec wat gesecht waert, dat oeren voelen contrary was, dat en plach si inder teghenwoerdicheid niet te wederspreken noch te bestraffen, mer si hielt oer [74a] consciencie daer altemale vry van ende liet dat gaen ende comenGa naar voetnoot2), na dien dattet oeren oversten ende den gemyenen zusteren guet duchte. Ende dan plach si ondertijden al heymelike oer oeren te stoppen of anders wat te handen te trecken, opdat sijs op dat uutersteGa naar voetnoot3) niet en mercte, hoe datt geschicket of geordyniert wert, opdat si te mijn fantesiënGa naar voetnootb) ende becommerynge daervan hadde in oeren gebede. Want alsoe nouwe plach si oers grondesGa naar voetnootc) waer te nemen, dat her Iohan BrinckerynckGa naar voetnoot4), onse vader, van oer segede, dat si altoes oer herte in oeren handen droegeGa naar voetnootd). Sij was seer vuerich in der vermaninge, als si yet sach of mercte, dat tegen onse guede gewoenten of tegen guede zeden was. Mer ge[74b]lick dat si in anderen dijngen stichtich ende geordyniertGa naar voetnoot5) was, alsoe was si oec in oere vermaninge, soedat si daer nyement sonderlinge lastich of moyelick in en scheen te wesen. Want si placht hem recht doegentlick ende mynlick te seggen. Ende die si mercte, dat hem meest tot sterven geven ende hem manlike tegen oer passiën ende becoringe satten, die plach si altoes in oeren herten seer hoge te verheffen; ende als sys niet en hoerden, plach si wat guedes van hem te seggen ende oerselven daer alsoe lage onder te reekenen, alsof | |
[pagina 140]
| |
si niet guets in en hadde. Ende tot alle dien doechden, daer si onse lieve Here mede begavet ende verciert hadde, soe hadde Hi sie oec begavet mitter doechde der reynicheit, [74c] soedat si plach te seggen, dat si anxt hadde, dat si daer gien loen van hebben en solde, dat si kuyschelike levede, want si die doecht der reynicheit bijnae sonder strijt besat. Siet, de guede zuster ende vroede maget, die altoes snoede ende verworpen was in oersselves oge ende daeromme nae oeren eygenen ordel niet en hadde, daer si oer lempeken mede vullen mochteGa naar voetnoota), was hieromme altoes begeerich, hoedat si meer ende meer vorderen ende toenemen mochte inden rechten doechden. Want si was rijcke ende en becandes niet; oer veteken was vol, ende si en wistes niet; ende dat daeromme, want si en mercteGa naar voetnoot1) niet wat si gedaen hadde, mer si was altoes sorchvoldich te vervul[74d]len die dijnge, die oer noch gebreken. Si was seer oetmodich ende verworpen in oeren clederen, al verwaerde si nochtan selven dat neyen, ende mochtet daeromme na oersselves sinne wal gemaket hebbenGa naar voetnoot2); nochtan plach si altoes selven dat snoetste te nemen. Ende alst geviel dat een ander wat hadde, daer hi niet soe wal mede gegaedet en wasGa naar voetnoot3), dat plach si vaeke selven te nemen ende maecte enen anderen wat nyes. Hierna, doe si onsen lieven Heren mennich jaer in allen doechden trouwelike gedient hadde ende een oelt mensche geworden was, begavede si onse lieve Here mit alsoe swaeren ziecte, dat si nye bijnnen dier ziecten en was, si en hadde sonderlinge swaere ende [75a] grote pijneGa naar voetnoot4). Ende die ziecte began omtrijnt des hiligen cruces vijndinge ende duerde hent toe sancte AugustijnsdachGa naar voetnootb). Ende in deser ziecten leet si soe uutermaten swaere pijne, dat die zusteren plegen te seggen, dat sijt niet anders nemenGa naar voetnoot5) en conden, dan datt onse lieve Here uut sonderlinger mijnnen op oer verhengede, of yetGa naar voetnoot6) in oer weer, daer sij vegevuer voer lijden solde, dat si daer op oeren bedde | |
[pagina 141]
| |
van ghereynicht solde werden, alset oeck naemaels ondervonden waertGa naar voetnoota). Want si apenbaerde oer nae oere doot enen gueden ende goddienstigen man, die onder die brueders van her Floerens huys stont, dat si bijnae van den monde ten ewigen leven gevaeren wasGa naar voetnootb). Ende [75b] si apenbaerde oec mede, dat onse lieve Here dat daer mede om verhenget hadde, want si alsoe geerne om Gods willen plach te geven alst in oere macht was, ende want si altoes soe medelijdende ende bevoelendeGa naar voetnoot1) was op den noetdruftichgen ende behoeftigen. Ende dit en sal ons niet ongeloeflick duncken wesen, dat si die Here aldus haestelike overgehaelt heeft ende heeft si gesat in dat rijcke der cierheitGa naar voetnoot2). Want hoe groet ende hoge dat si was voer den ogen Gods, dat mochte men mercken uut oeren hiligen ende godformygen leven. Want sij heeftGa naar voetnoot3) ons alsulken exempel der doechden ende eens rechten, stervenden levens achtergelaten, daer wi claerlike uut bekennen moegen, hoedaenich enenGa naar voetnoot4) [75c] geesteliken menschen behoert te wanderen, dien onse lieve Here tot aldusdanigen leven geroepen heeft. Doe dese hilige ziele niet veer van oeren dode en was, was si soe cleymoedich ende verslagen, dat onse weerdige vader, her Roelof, voer oer bidden liet in die ander vergaderingeGa naar voetnootc). Want si segede, dat si groten anxt hadde, dat siGa naar voetnoot5) ewe- | |
[pagina 142]
| |
lick verdoemt solde worden, dat oec lichteGa naar voetnoot1) onse lieve Here op oer verhengede, opdat sij daer oeck mede gereynicht solde worden. Mer nochtan onse lieve Here, die getrouwe is ende nyement en laet becoren, boven dat hi dragen machGa naar voetnoota), begavede si daernae alsoe van bijnnen, dat si uut enen vasten betruwenGa naar voetnoot2), dat si inGa naar voetnoot3) Gode hadde, tot [75d] eenre zuster sprac, die omme oer screyde, ende segede: ‘En wilt omme my nyet schreyen, want leve ic, of sterve ic, ic bijnGa naar voetnoot4) des Heren.’Ga naar voetnootb). Ende hiermede is si henegevaeren tot oeren hemelschen Brudegom, ende heeft ons claerlike den wech gewesen, doer welken dat wi oer volgen sullen. Het is hierommeGa naar voetnoot5) dan genuechlic te overdencken, hoedaenich oer wanderinge onder ons geweest heeft, want oer wege weren schone wege, ende al oer toepaede weren vreedsomychGa naar voetnootc). Want si was schemel ende stichtich van zeden, behuet ende voersienich in oeren woerden, devoet ende ingekiert tot onsen lieven Heren in oeren gebede, vuerich ende mynlick inder vermaninge, ende seer sorchvoldich mitten werken [76a] te bewisen, dat si van enen anderen begeerde. Sij was sonderlinge schemel in oeren gesichteGa naar voetnoot6), niet allene bi ongelike persoenen, mer oec mede bijnnen huys onder die zusteren. Want een zuster plach te seggen, dat si in mennigen jaeren nye gemercken en conde, dat si oer ogen onbehuetlick ofte onyonferlike opgeslaegen hadde. Een ander zuster plach te seggen, hadde si yeGa naar voetnoot7) ene geboerne begijne gesien ende die alsoedanige zeden ende manyeren hadde als enen geestikenGa naar voetnoot8) menschen toebehoerde, dat was zuster Sweene Hoeltijncs. Mit alre oetmodicheit ende nederheit stont si gebuget onder oeren oversten, ende was hem van den beginne oere bekieringe hent totten eynde oers le[76b]vens onderdanich ende gehorsom. Sij was seer oetmodich ende verworpen in oerselven | |
[pagina 143]
| |
ende hadde een groet ende hoge voelen van enen anderen, soedat nae oeren duncken alrewegen die sonne scheen, behalven in oer. Siet, aldus was si seer bequaeme ende suverlike verciert van buten ende van bijnnen overmyds mennichvoldigen doechden ende graciën, daer si onse lieve Here mede begavet hadde, soedat hieromme tot oerwertGa naar voetnoot1) wal behoerde, dat onse lieve Here der mynnender zielen toespreket in Cantica: ‘Du biste schoene, myne vrendynne; du biste schoene, myne bruyt, ende giene vlecke en is in dij.’Ga naar voetnoota). |
|