Faro. Tijdschrift over Cultureel Erfgoed. Jaargang 2
(2009)– [tijdschrift] Faro. Tijdschrift over Cultureel Erfgoed–
[pagina 28]
| |
prisma | Marc Jacobs, Alexander Vander Stichele & Jeroen Walterus
| |
Veldverkenning en landschapstekeningVia een sectorbrede prospectie proberen we om de hiaten en grijze zones in het cultureel-erfgoedveld te detecteren en vooral ook nieuwe domeinen of ‘cultureel-erfgoedgemeenschappen’ in kaart te brengen. Dit om het potentieel van het cultureel erfgoed verder te ontwikkelen. Hiertoe draagt FARO ook bij tot de dynamische ‘landschapstekening’ van het cultureel-erfgoedveld. Dit werk wordt gevaloriseerd in een interactieve (web)databank met (adres)gegevens over instellingen, organisaties en verenigingen in het erfgoedveld, ook online te ontsluiten als een dynamische ‘erfgoedkaart’. Deze verkenning vullen we aan met internationaal vergelijkend literatuuronderzoek om de resultaten van het onderzoek te kaderen in internationale evoluties rond erfgoedbeleid, en om de vergelijking aan te gaan met andere onderzoeken die in het buitenland zijn gebeurd. | |
Toekomstscenario's ontwikkelenMet Prisma willen we expliciet inzetten op ‘toekomstdenken’. Daartoe wordt de methode van het scenariodenken gehanteerd (zie ook elders in dit nummer). Heeft de cultureel-erfgoedsector wel voldoende aandacht voor de toekomst? Kan er op verschillende manieren stratetigsch worden nagedacht. De meeste beleidsplannen die in de cultureel-erfgoedsector de voorbije jaren ontwikkeld werden, houden in de omgevingsanalyse vooral rekening met wat men nu weet en nog onvoldoende met toekomstige evoluties. Door bepaalde trends te verkennen en genuanceerde toekomstscenario's te ontwikkelen, kan men een strategische beleidsvisie onderbou- | |
[pagina 29]
| |
![]() → Actieve interesse voor geschiedenis en erfgoed bij senioren.
Foto: Bart Van der Moeren © FARO | |
[pagina 30]
| |
![]()
Kijken naar of deelnemen aan historische stoeten
Foto: Bart Van der Moeren © FARO wen. Dit is een waardevolle en zeer complexe oefening die FARO samen met de erfgoedsector wil uitvoeren, zodat de scenario's bruikbaar zijn voor de komende beleidsplanningsprocessen. De eerste scenario's zullen voornamelijk gebaseerd zijn op brede maatschappelijke trends. Deze worden vervolgens aangescherpt en omgezet naar specifieke scenario's voor het cultureel-erfgoedveld. | |
Cijferboek cultureel erfgoedMomenteel wordt onderzocht hoe voor het cultureel-erfgoedveld beleidsrelevante gegevens kunnen worden verzameld. Met het oog op een gezamenlijke aanpak is het belangrijk dat hierover afgestemd wordt tussen de overheid (i.c. het Agentschap Kunsten en Erfgoed), het steunpunt FARO en de betrokken organisaties in het cultureel-erfgoedveld. De bedoeling is om een duurzaam instrumentGa naar eind2 te ontwikkelen voor het verzamelen van een betrouwbare en relevante set van gegevens op organisatieniveau, en dit over alle types van (erkende) cultureel-erfgoedorganisaties heen. Daarbij hoort ook het ontwikkelen van methodes om op een gedegen manier kwantitatieve gegevens te verzamelen, zoals bijvoorbeeld over bezoekers(registratie). Het meetinstrument moet op termijn zinvolle vergelijkingen mogelijk maken en geschikte tools voor benchmarking aanbieden aan sectororganisaties. Het beoogde instrument moet ook afgestemd worden op de reeds bestaande (onderzoeks)tools en cijferreeksen. Idealiter wordt het dermate performant dat de gegevensinput vanuit de sector tot een minimum beperkt wordt en de vaak overbodige herinvoer of herbevraging van gegevens vermeden wordt. In het Prismatraject zal in nauwe samenwerking met het Agentschap gewerkt worden aan deze opdracht met als doelstelling samen een ‘cijferboek cultureel erfgoed’ te realiseren in de loop van 2011. | |
ParticipatieonderzoekFARO plant in de loop van 2011 een onderzoek bij de Vlaamse bevolking over cultureel-erfgoedthema's. De bedoeling is om een verdiepend onderzoek te organiseren dat meer inzichten oplevert over de percepties die leven rond ‘cultureel erfgoed’ en de ‘omgang met het verleden’, alsook over de (potentiële) rol van het cultureel-erfgoedveld hierbij. FARO wenst dit onderzoek uit te (laten) voeren in samenwerking met andere ge- | |
[pagina 31]
| |
interesseerde partijen. Er zal complementair gewerkt worden op de resultaten van het cultuurparticipatieonderzoek van het steunpunt CJS (Re-Creatief Vlaanderen).Ga naar eind3 De resultaten zullen ook afgezet worden tegen andere onderzoeken in binnen- en buitenland.Ga naar eind4 | |
En verder...We wensen ook, in samenwerking met partners in het veld, een vervolgonderzoek te organiseren op het onderzoek dat in 2002 in opdracht van de Vlaamse overheid door het Vlaams Centrum voor Volkscultuur werd uitgevoerd over de erfgoedverenigingen in Vlaanderen.Ga naar eind5 Met dit onderzoek willen we, ca. acht jaar na het eerste onderzoek, de evolutie van vrijwilligersverenigingen in het erfgoedveld in kaart brengen en actueel cijfermateriaal genereren over de omvang, de werking en de structuur van deze verenigingen. Dit onderzoek zal ook vergeleken worden met relevante buitenlandse studies.Ga naar eind6
Er zal verder aanvullend onderzoek gebeuren rond specifieke actuele thema's die relevant zijn voor het cultureel-erfgoedveld, zoals rond de impact van vergrijzing of nieuwe pistes voor de semantische ontsluiting van archieven. De invulling van eventuele aanvullende onderzoeksopdrachten wordt tijdens de loop van het traject gedefinieerd. Bedoeling is ook in te spelen op mogelijke opportuniteiten of vragen die zich vanuit de sector aandienen.
Prisma is ook een leertraject waarbij nieuwe methodieken worden geïntroduceerd in de erfgoedsector, zoals o.a. rond kwantitatieve en kwalitatieve omgevingsanalyse, trendanalyse en scenariodenken. Daartoe zal ook een specifiek cursusaanbod worden ontwikkeld. Op faronet.be zullen we de realisaties van de Prisma-veldanalyse communiceren. Alle resultaten en rapporten van Prisma behoren zoveel mogelijk tot het publieke domein. De resultaten en gegevens worden op een open kennisplatform aangeboden aan iedereen die ervan gebruik wenst te maken. (via de URL www.faronet.be/prisma, vanaf midden oktober).
Binnen FARO wordt een begeleidingsteam samengesteld met medewerkers van FARO dat het onderzoek zal opvolgen en uitvoeren. In september startte ook een onderzoeksmedewerker voor Prisma.Ga naar eind7 Daarnaast is er een begeleidingscommissie aangesteld met externe vertegenwoordigers. Deze commissie komt minstens twee keer per jaar samen om te reflecteren over het onderzoek, en bevat naast de leden van het begeleidingsteam o.a. vertegenwoordigers van het kabinet en de administratie cultuur, de erfgoedsectoren, steunpunten en stakeholderorganisaties, aangevuld met (buitenlandse) wetenschappelijke experts. | |
AftrapOp 23 september 2009 werd de aftrap van het Prismatraject gegeven tijdens de studiedag: ‘Cultureel erfgoed in 2020. Naar een omgevings- en toekomstanalyse voor het cultureel-erfgoedveld’. Alle lezingen en presentaties van deze dag zijn te vinden op www.faronet.be. |
|