De Boekenwereld. Jaargang 20
(2003-2004)– [tijdschrift] Boekenwereld, De–
[pagina 250]
| |
Marginaliën: Boekverzorging een zorg
| |
[pagina 251]
| |
ook met een aantal fraaie tekeningen van zijn hand. Helaas gaat de charme van zijn tekeningen en het effect van de overige illustraties goeddeels verloren door een onbegrijpelijke papierkeuze. Het gekozen papier is zo doorschijnend dat door de tekeningen heen de tekst op de volgende bladzijde sterk doorslaat. Het hele boek maakt daardoor, ondanks het feit dat kosten noch moeite is gespaard, een armoedige indruk. Dat het zonder noemenswaardige kostenverhoging vele malen beter kan, bewijst bijvoorbeeld een boek als Letterontwerper & typograaf Bram de DoesGa naar eind2, dat een toonbeeld mag worden genoemd van kundige boekverzorging. Dichtbundels van door een breed publiek gewaardeerde dichters en dus goed voor een behoorlijke oplage, worden met een verbijsterende onverschilligheid geproduceerd. Zo ontwierp Leo Vroman voor zijn recente bundelsGa naar eind3 fraaie omslagen, de titelpagina's munten uit door evenwichtige typografische opbouw en vervolgens wordt alles gedrukt op veel te dun papier, waardoor de charme van het titelblad - toch de entree waardoor de lezer het boek binnengaat - geheel wordt bedorven door de tekst die op de achterzijde van de titel is gedrukt - een doodzonde: een titelpagina hoort verso blank te zijn - en bovendien ook nog de tekst van de inhoudsopgave die daarop volgt. Tot overmaat van ramp is de layout zo slecht, dat sommige gedichten met één of twee regels overlopen naar een volgende pagina, niet naar een naastliggende (oneven) pagina, maar naar een even pagina. Bundels als StemtestGa naar eind4 van C.O. Jellema en Kat van sneeuwGa naar eind5 van Marjoleine de Vos, beide van hoge kwaliteit en veel gelezen, zijn op een formaatje gedrukt dat rondom de gedichten wel erg weinig wit laat en bovendien wordt de lezer voortdurend gestoord door doorslag van de volgende pagina's, ook weer door een verkeerde papierkeuze. Dat het zonder kostenverhoging van enige betekenis beter kan, bewijzen bundels als Tussen aarde en hemelGa naar eind6 van Jana Beranová en Rouwen staat vrijGa naar eind7 van Carla Dura. Ook in de jongste bundel van Eva Gerlach, Een bed van mensenvlees,Ga naar eind8 wordt de titelpagina ontsierd door een grijze vlek veroorzaakt door de tekst die op de keerzijde van de pagina is gedrukt. Dit terwijl achterin de bundel vrijwel geheel onbedrukte pagina's overblijven waarop de copyright tekst zeer goed had kunnen worden geplaatst. Bij de bundel Kussen door een rag van woordenGa naar eind9 van Willem Frederik Hermans valt de benepen uitvoering op en stoort op vrijwel elke bladzijde de tekst van de onderliggende pagina. Deze bundels, zowel de positief als negatief beoordeelde, zijn willekeurig gekozen. In beide categorieën liggen talloze voorbeelden voor het grijpen. Er is slechts één vrij duidelijke lijn in te ontdekken (al zijn er ook uitzonderingen op): de uitgevers die tot grote concerns behoren doen het veelal slecht, de kleine zelfstandige uitgevers zijn meestal zorgvuldiger. Bij romans is het niet beter gesteld. Een goedverkochte roman als De glimlach van NiccolòGa naar eind10 van Maurizio Viroli, netjes gebonden en gedrukt met ruime interlinie, wemelt het van de onnodige drukfouten. Succesboeken als bijvoorbeeld De nieuwe manGa naar eind11 van Thomas Rosenboom en De tijgerkatGa naar eind12 van G. Tomasi di Lampedusa tonen aan dat het zonder veel extra moeite en kosten vlekkeloos kan. Zie daarnaast eens de wijze waarop Het dieptelood van de herinneringGa naar eind13 van Hella S. Haasse is gemaltraiteerd: zulke krappe marges dat de lezer het boek voortdurend moet openbuigen om de regels vanaf het begin te kunnen lezen. Zo'n uitgave moet een ramp zijn voor de openbare bibliotheken, immers de gebrocheerde uitgave wordt bij Biblion voor de bibliotheken gebonden en dan is het onvermijdelijk dat de binnenmarge nog wat krapper wordt. Het lijkt wel of ook de boekhandelaar minder hoge eisen stelt aan de kwaliteit van de producten die hij verkoopt. De inkoop bij de boekhandelsketens wordt kennelijk mede of met name bepaald door managers met weinig affiniteit met het product en menig boekverkoper met hart voor het boek zal zich zuchtend moeten voegen naar wat collectief wordt | |
[pagina 252]
| |
ingekocht en waarbij aan de producenten geen eisen worden gesteld, behalve die van veel korting en lage prijzen. Net als in de supermarkt worden bij de boekhandels de gunstige plekken in de kasten en op de tafels ingenomen door producten waarover veel ophef in kranten en tijdschriften wordt gemaakt, terwijl goede boeken die door de kritiek worden genegeerd of doodgezwegen achteraf in een hoekje vegeteren of geheel niet in voorraad zijn. ‘Ik kan het voor u bestellen’, is dan het beste dat de handelaar op wiens tafels zich stapels van een en dezelfde bestseller verdringen, te bieden heeft. Je zou mogen verwachten dat de echte boekhandelaar juist die boeken prominent zou etaleren en de bestsellers wat minder prominent omdat die ook zonder die aandacht wel vlot van de hand gaan. Niets is echter minder waar. Wat gemakkelijk verkoopt wordt aanbevolen, wat aandacht vraagt, is er niet of is weggestopt. De boekhandelaar is een kassier geworden. Remedies? Het zou goed zijn als boekbesprekers als standaard in hun besprekingen een korte indicatie over de boekverzorging zouden opnemen. En verder? Een kopersstaking van boekenliefhebbers die weigeren boeken en bundels die slecht zijn geproduceerd te kopen? Of, beter, boekhandelaren die aan hun leveranciers weer eisen stellen betreffende de uiterlijke kwaliteit van hun producten. Wellicht worden sommige boeken of bundels iets duurder als zij beter worden geproduceerd, maar het fabeltje dat boeken duur zijn, gaat al lang niet meer op. Vergeleken met kleding en voedsel, kaartjes voor voetbalwedstrijden, theatervoorstellingen en concerten zijn boeken goedkoop en, mits van goede schrijvers en goed geproduceerd, van blijvende waarde in meer dan één opzicht. |
|