Biekorf. Jaargang 31
(1925)– [tijdschrift] Biekorf–![]() | |||||||
'n Mirakelboekje van LombardzydeDIT is een klein verzamelwerkjeGa naar voetnoot(1) in XVIId-eeuwsch handstel; tot heden nog nievers overgedrukt; haast van niemand gekend, en zelfs niet eens vernoemd in | |||||||
[pagina 26]
| |||||||
Tanghe's Parochieboek of Beschryving van LombardzydeGa naar voetnoot(1). 't Meet 0.193 m. hoog op 0.155 breed. 't Is in papier, zonder watermerk in; voordezen samengenaaid, met den tijd losgerocht van in de handen. 't Beslaat vier tweevoudige bladen, mitsgaders, ten halvent daarin, een enkelvoudig blad: is negen bladen althoope, die ikzelf hier in 't overboeken betalmerkt hebbe, nl. van 1 tot 9 telkens met elk zijn voor en zijn aarkant (d.i.: vk. en ak.). Groote slete 'n is er niet op, uitgeweerd aan de boorden een beetje, en dan nogalwat aan de twee hoeken alboven; echter de voor- en achterzijden (1 vk. en 9 ak.) een weinig bevuild. 't Is gesteld met zorge; t.w. door ‘fr Judocus Moens’ die aldaar herderde van 1655 tot 1670, en díe immers was gekomen achter ‘Petrus de Mystere’ herder te Lombardzyde vanaf 1634, en ontslagnemer in 1655Ga naar voetnoot(2). Moens, onsdunkens, stelde 't werk in drie keers; en daarom, bondigheidshalve, zullen we hem noemen, naarvolgens het schikt: M1, M2, en M3.
We gaan dit allemaal nader omstaken en staven waar dat het zal schik geven. Zoo, wat staat daar nu in? ‘Copien’ van verslag- | |||||||
[pagina 27]
| |||||||
stukken over wat men, in de XVIIe eeuw, geren en gemakkelijk noemde ‘mirakels’. Ook bij Tanghe is er spraak van ‘mirakels’. 't Zijn zegt hijGa naar voetnoot(1), ‘eenige byzondere weldaden’ waarvan ‘de gedachtenis wordt in de kerke’ van Lombardzyde ‘bewaard door gedenkstukken’, nl. zevenGa naar voetnoot(2), wier opstel hij aangeeft. We gaan die noemen G, b.v. bij 't vergelijken dier zeven gedenkenissen bij enkele van de twaalf ‘mirakels’ uit M. De zeven uit G zijn betalmerkt door Tanghe, van 1o tot 7o; onze twaalf-hier hebben we tijdmatig zelve betalmerkt van I tot XII. De zake van uitspraak over de wonderdrachtigheid dezer ‘mirakels’ hebben wij vaneigen over te laten aan de Geestelijke Overheid. Hier-onze bedoeling is enkel ons schamel oud handvestje boekvast te maken. Daarmee kan de geschiedkunde allicht nogweleens entwat doen.
Stelwijze in 't boekje. Er is weinig bezonders. Alle woorden zijn gesteld voluit; buiten 'n twee-drie, alsan dezelfde: nl. ‘voorn(oomde)’ en ‘voors(eyde)’ eenige keeren, en ‘en(de)’ altoos. Vóór dit laatste woord onveranderlijk vinden we een scheidteeken staan; in 't overboeken hebben we 't woord ‘ende’ telkens op zijn geheele gezet. De scheidteekens zijn: voortnog de ‘virgula’ 't schreefje van overouds (wij stellen er een knipje); uitzonderingsgewijze en slechts bij 'n grooten keer van gedachten, is 't ookal een stipke, zelfs eens 'n knip-en-'n-stip of soms nog 'n tweestip. Waar, op 't einde eener reke, een woord in twee'n is getrokken, het teeken der splitsing bestaat uit twee liggende schreefkens die de uiterste stafgreep onder en boven omvangen. 't Eerste woord, aan 't begin vaneen bladzijde, nog weze 't thalvent een zin, komt altijd voor met 'n hoofdstaf; en bovenaan 't | |||||||
[pagina 28]
| |||||||
blad, halfwege de breedte, staan altijd twee streepkens doorschrankt van twee andere. Nu eens heeft m'er ‘sy’, dan eens ‘zy’; evenook ‘soo’ en ‘zoo’. De ‘y’ draagt één stipke, geen twee (wij, we hebben 't hier achtergelaten); nochtans op 't einde der maandnamen (waar de ‘-y’ inderdaad niet 'n ‘-i’ maar ‘-i-j’ is) voert ‘y’ er twee. De ‘ú’ - overal is 't immers nog ‘ú’ - boekten wij over als ‘u’.
Hier nu den inhoud van 't boekje. | |||||||
[1 vk.]
| |||||||
Copie
| |||||||
[pagina 29]
| |||||||
sentie van dese || onderschreven ghetuyghen, ende meer andere persoonen onder stont | |||||||
[1 ak.]
| |||||||
[pagina 30]
| |||||||
ende belofte van eenighe missen ter || selver platse te doen celebreren, est saecke haeren || soone van dese wonde wierde ghenesen. het welcke || gheschiet is, niet sonder groot mirakel, mits naer || het iugement van de medecyn meesters, de welcke || dese wonde hebben gecureert, naturelick onmoghe||lick is dat imant alzoo gequetst zynde worde gecureert, ende genesen. tot teecken der waerheyt hebben || dit dese twee chirurgiens onderteeckent met den || patiënt, ende de moeder van den selven, bereyt zynde by || eede te verclaersen, zoo zy gedaen hebben in de handen || van den Hr pastor van Lombarzyde onder stont | |||||||
[2 vk.]
| |||||||
[pagina 31]
| |||||||
van de selfste companie. maer principalick || aen Mahieu Verbrugghe soldaet der selver companie || de welcke hy veele tyt heeft vervolght, ende ten latsten naer veele belezinghen van diversche gheestelicke || persoonen ghesproocken. aen wie hy bekent heeft dat || hy dien dagh van zyn doot zeer hadde gevlouckt, ende || gesworen, ende sigh te buyten gegaen in den dranck,Ga naar voetnoot(1) || waerom hy was in het peryckel van verdomenisse, ten | zy hy hadde geholpen geweest door onse Lieve vrauwe || van Lombarzyde, de welcke hy vallende in het water || hadde aenroupen, ende door wiens gratie hadde || verkreghen van zoo terstont niet ie verdrincken, nemaer || te verwecken een leetwesen over zyn sonden. tot zyn vagevier || gegheven aen hem te doolen ontrent dat cruys, twelcke || wiert gestelt ontrent die platse waer hy verdroncken || was tot dat diversche pilgrimagien, ende andere || goede wercken voor zyn ziele souden hebben volbracht || geweest. onder andere een misse met het branden || van een pont wit was tot Lombarzyde. op den || dagh dat desen gheest moste adieu nemen heeft || Mahieu Verbrugghe te biechte gegaen aen Dhr || Pieter de Mystere pastor van Lombarzyde, de || [2 ak.] Welcke als hy was presenterende de He communie || heeft hem afgevraecht, ofte hy tot teecken der waarheyt || van al, twelcke hy van desen gheest hadde verhaelt, || soude desen zyn Heere, ende godt ontfanghen, twelcke || hy getuyghende heeft gedaen. Zoo desen gheest nuGa naar voetnoot(2) || adieu nam in de kercke, wiert zyn hoet van zyn || handen ter aerde ghesmeten. ende zyn aerm geteeckent || met een blauw teecken, twelcke zoo van den Hr || Pastor, als diversche andere persoonen gesien is geweest. || tot bevestinghe van de waerheyt heeft Mahieu Ver||brugghe dit onderteeckent bereedt zy[n]deGa naar voetnoot(3) by eede || te verclaersen dat dit aen hem alzoo is geschiet. ende || dat by Don Claude | |||||||
[pagina 32]
| |||||||
Manie met Aleis GuureGa naar voetnoot(1)|| zyn huisvrauwe, ghetuyghende zy veele teeckens || van de waerheyt hebben gesien, ende volkommen, tghene || van desen gheest wiert versocht. twelcke in de || handen van den Heer Pastor van Lombarzyde hebben || verclaerst onder stondt | |||||||
[3 vk.]
| |||||||
[pagina 33]
| |||||||
we wederkeerde op een saterdagh van Lombarzyde || den ionghman begonste te hooren sonder nochtans || spraecke te gheven, het welcke de vrauwe van den huyse bemerckende heeft aen hem teeckens gemackt || dat hy syne kousen, ende schoen zoude afdoen, ende alsoo met || de voorseyde vrauwe blootvoets gaen naer Lombar- || zyde om voordere gratie te verkryghen: waer hy op || den schynschen avont ten iaere i654 heeft begonst || zyn tonghe te roeren, ende alleinskens tot volkommen || spraecke gekommen. hier van heeft desen ionghman. || aen alle de inwoonders van niepoort met zyn // [3 ak.] Eyghen tonghe kennisse gedaen, ende getuycht dat hy || te vooren noyt hadde ghesproocken, ofte gehoort, || bevestighende tselve zoo gheschiet te wesen aen || diversche gheestelicke persoonen, van de welcke hy || daer naer in zyn dootbedde wiert besoght.Ga naar voetnoot(1) <hier> by || komt de <ken> nisseGa naar voetnoot(2) van Hr Judocus moens || Religieus van de Abdye van Ste Niclaeys binnen || Veurne ieghenwoordigh pastor van Lombarzyde, || dien tyt onderpastor van NiepoortGa naar voetnoot(3), de welcke || desen ionghman op conditie heeft gedoptGa naar voetnoot(4). mits || niemant kennisse hadde van wat lant dat hy || gekommen was, de welcke met hem diverschemael || heeft gesproocken, ende over dit mirakel gheexami||neert. tot meerder ghetuyghenisse der waerheyt || hebben dit met hûn name, ende hantteeckens gheteeckent || Den meester, ende vrauwe <waer>Ga naar voetnoot(5) desen ionghman ontrent de || twee iaeren heeft ge- | |||||||
[pagina 34]
| |||||||
woont, ende in wiens huys is || overleden, van welcke warachtighe gheschiedenisse || hûn eedt hebben gedaen in de handen van den Hr Pastor || van Lombarzyde onder stont ('t Vervolgt). L. De Wolf. |
|