Beatrijs. Eene sproke uit de XIII eeuw
(1841)–Anoniem Beatrijs–
[pagina 1]
| |
[pagina 3]
| |
![]() Van dichten comt mi cleine bate;
Die liede raden mi dat ict late,
Ende minen sin niet en vertare;
Maer om die doghet van hare,
5[regelnummer]
Die moeder ende maghet es bleven,
Hebbic een scone mieracle op heven,
Die God, sonder twivel, toghede
Marien teren, diene soghede.
Ic wille beghinnen van ere nonnen
10[regelnummer]
Een ghedichte. God moet mi onnen
Dat ic die poente moet wel geraken,
Ende een goet ende daer af maken
Volcomelijc na der waerheide,
Als mi broeder Ghijsbrecht seide,
15[regelnummer]
Een begheven willemijn.
Hi vant in die boeke sijn;
Hi was een out ghedaghet man.
Die nonne, daer ic af began,
Was hovesche ende subtijl van zeden.
20[regelnummer]
Men vint ghene noch heden,
| |
[pagina 4]
| |
Die haer gelijct, ic wane,
Van zeden ende van ghedane.
Dat ic prisede hare lede
Sonderlinghe, haer scoenhede,
25[regelnummer]
Dats een dinc dat niet en dochte;
Ic wille u segghen van wat ambochte
Si plach te wesen langhen tijt
Int cloester, daer si droech abijt.
Costersse was si daer,
30[regelnummer]
Dat seggie v al overwaer.
Sine was lat no traghe,
No bi nachte no bi daghe;
Si was snel te haren werke:
Si plach te ludene in die kerke,
35[regelnummer]
Si ghereide tlicht ende ornament,
Ende dede op staen alt covent.
Dese ioffrouwe en was niet sonder
Der minnen, die groot wonder
Pleecht te werken achter lande.
40[regelnummer]
Bi wilen comter af scande,
Quale, toren, wedermoet:
Bi wilen bliscap ende goet.
Den wisen maect si oec soe ries,
Dat hi moet bliven int verlies,
45[regelnummer]
Eest hem lieft ofte leet.
Si dwingt sulken dat hine weet
Weder spreken ofte swighen,
Daer hi loen af waent ghecrighen.
Meneghe worpt si onder voet,
50[regelnummer]
Die op staet, alst haer dunct goet.
Minne maect sulken milde,
Die liever sine ghifte hilde,
Dade hijt niet bider minnen rade.
Noch vintmen liede soe ghestade,
| |
[pagina 5]
| |
55[regelnummer]
Wat si hebben, groot oft clene,
Dat hen die minne gheeft ghemene
Welde, bliscap ende rouwe;
Selke minne hetic ghetrouwe.
In constu niet gheseggen als
60[regelnummer]
Hoe vele gheluux ende onghevals
Uter minnen beken ronnen.
Hier omme en darfmen niet veronnen
Der nonnen, dat si niet en conste ontgaen
Der minnen, diese hilt ghevaen;
65[regelnummer]
Want die duvel altoes begheert
Den mensche te becorne, ende niet en cesseert,
Dach ende nacht, spade ende vroe,
Hi doeter sine macht toe.
Met quaden listen, als hi wel conde,
70[regelnummer]
Becordise met vleescheliker sonde,
Die nonne, dat si sterven waende.
Gode bat si ende vermaende
Dat hise troeste dore sine ghenaden;
Si sprac: ‘Ic ben soe verladen
75[regelnummer]
Met starker minnen ende ghewont,
Dat weet hi, dient al es cont,
Die niet en es verholen,
Dat mi die crancheit sal doen dolen.
Ic moet leiden een ander leven,
80[regelnummer]
Dit abijt moetic begheven.’
Nu hoert hoeter na verghinc:
Si sende om den ionghelinc,
Daer si toe hadde grote lieve,
Oetmoedelijc met enen brieve,
85[regelnummer]
Dat hi saen te hare quame,
Daer laghe ane sine vrame.
Die bode ghinc daer de ionghelinc was.
Hi nam den brief ende las,
| |
[pagina 6]
| |
Die hem sende sijn vriendinne.
90[regelnummer]
Doe was hi blide in sinen sinne.
Hi haestem te comen daer.
Sint dat si out waren .xii. iaer
Dwanc die minne dese twee,
Dat si dogheden menech wee.
95[regelnummer]
Hi reet soe hi ierst mochte
Ten cloester, daer hise sochte.
Hi ghinc sitten voer tfensterkijn,
Ende soude gheerne, mocht sijn,
Sijn lief spreken ende sien.
100[regelnummer]
Niet langhe en merde si na dien;
Si quam ende woudene vanden
Vor tfensterkijn, dat met yseren banden
Dwers ende lanx was bevlochten.
Menech werven si versochten,
105[regelnummer]
Daer hi sat buten ende si binnen,
Bevaen met alsoo starker minnen.
Si saten soe een langhe stonde,
Dat ict ghesegghen niet en conde
Hoe dicke verwandelde hare blye.
110[regelnummer]
‘Ay mi,’ seitsi, ‘aymie,
Vercoren lief, mi es soe wee,
Sprect ieghen mi een wort oft twee,
Dat mi therte conforteert:
Ic ben, die troest ane u begheert;
115[regelnummer]
Der minnen strael stect mi int herte,
Dat ic doghe grote smerte:
In mach nemmermeer verhoghen,
Lief, ghi en hebbet uut ghetoghen!’
Hi antworde met sinne:
120[regelnummer]
‘Ghi wet wel, lieve vriendinne,
Dat wi langhe hebben ghedragen
| |
[pagina 7]
| |
Minne; al onsen daghen.
Wi en hadden nye soe vele rusten
Dat wi ons eens ondercusten.
125[regelnummer]
Vrouwe Venus, die godinne,
Die dit brachte in onsen sinne
Moete God onse here verdoemen,
Dat si twee soe scone bloemen
Doet vervaluen ende bederven.
130[regelnummer]
Constic wel ane u verwerven,
Ende ghi dabijt wout neder leggen,
Ende mi enen sekeren tijt seggen,
Hoe ic u ute mochte leiden,
Ic woude riden ende ghereiden
135[regelnummer]
Goede cleder, diere van wullen,
Ende die met bonten doen vullen:
Mantel, roc ende sercoet.
In begheve u te ghere noet;
Met u willic mi aventueren
140[regelnummer]
Lief, leet, tsuete metten sueren:
Nemt te pande mijn trouwe.’
‘Vercorne vrient,’ sprac die ioncfrouwe,
‘Die willic gherne van u ontfaen,
Ende met u soe verre gaen,
145[regelnummer]
Dat niemen en sal weten in dit covent
Wer waert dat wi sijn bewent.
Van tavont over .viii. nachte
Comt ende nemt mijns wachte
Daer buten inden vergier,
150[regelnummer]
Onder enen eglentier.
Wacht daer mijns, ic come uut
Ende wille wesen uwe bruut,
Te varen daerghi begheert;
En si dat mi siecheit deert,
155[regelnummer]
Ocht saken, die mi sijn te swaer,
Ic come sekerlike daer,
| |
[pagina 8]
| |
Ende ic begheert van u sere
Dat ghi daer comt, lieve ionchere.’
Dit gheloefde elc anderen.
160[regelnummer]
Hi nam orlof ende ghinc wanderen
Daer sijn rosside ghesadelt stoet.
Hi satter op metter spoet,
Ende reet wech sinen telt
Ter stat wert, over een velt.
165[regelnummer]
Sijns lieves hi niet en vergat:
Sanders daghes ghinc hi in die stat,
Hi cochte blau ende scaerlaken,
Daer hi af dede maken
Mantele ende caproen groet,
170[regelnummer]
Ende roc ende sorcoet,
Ende na recht ghevoedert wel.
Niemen en sach beter vel
Onder vrouwen cledere draghen;
Si prijsdent alle diet saghen.
175[regelnummer]
Messe, gordele ende almoniere
Cochti haer goet ende diere;
Huven, vingherline van goude,
Ende chierheit menechfoude.
Om al die chierheit dede hi proeven,
180[regelnummer]
Die eneger bruut soude behoeven.
Met hem nam hi .vc. pont,
Ende voer in ere avonstont
Heymelike buten der stede.
Al dat scoenheide voerdi mede
185[regelnummer]
Wel ghetorst op sijn paert,
Ende voer alsoe ten cloestere waert,
Daer si seide, inden vergier,
Onder enen eglentier.
Hi ghinc sitten neder int cruut
190[regelnummer]
Tote sijn lief soude comen uut.
| |
[pagina 9]
| |
Van hem latic nu die tale,
Ende segghe u vander scoender smale.
Vore middernacht lude si mettine.
Die minne dede haer grote pine.
195[regelnummer]
Als mettenen waren ghesongen
Beide van ouden ende van iongen,
Die daer waren int covent,
Ende si weder waren ghewent
Opten dormter al ghemene
200[regelnummer]
Bleef si inden coer allene,
Ende si sprac haer ghebede,
Alsi te voren dicke dede.
Si knielde voerden outaer
Ende sprac met groten vaer:
205[regelnummer]
‘Maria, moeder, soete name,
Nu en mach minen lichame
Niet langher in dabijt gheduren.
Ghi kint wel in allen uren
Smenschen herte ende sijn wesen,
210[regelnummer]
Ic hebbe ghevast ende ghelesen,
Ende ghenomen discipline,
Hets al om niet, dat ic pine.
Minne worpt mi onder voet,
Dat ic der werelt dienen moet.
215[regelnummer]
Alsoe waerlike als ghi, here lieve,
Wort ghehanghen tusschen .ij. dieve,
Ende aent cruce wort gherecket,
Ende ghi Lazaruse verwecket,
Daer hi lach inden grave doet,
220[regelnummer]
Soe moetti kinnen minen noet,
Ende mine mesdaet mi vergheven;
Ic moet in swaren sonden sneven!’
Na desen ghinc si uten core
| |
[pagina 10]
| |
Teenen beelde, daer si vore
225[regelnummer]
Knielde, ende sprac hare ghebede,
Daer Maria stont ter stede.
Si riep: ‘Maria,’ onversaghet,
‘Ic hebbe u nach ende dach geclaghet
Ontfermelike mijn vernoy,
230[regelnummer]
Ende mi en es niet te bat een hoy!
Ic werde mijns sins te male quijt
Blivic langher in dit abijt.’
Die covel toech si ute al daer
Ende leidse op onser vrouwen outaer.
235[regelnummer]
Doen dede si ute hare scoen.
Nu hoert watsi sal doen.
Die slotele vander sacristien
Hinc si voer dat beelde Marien,
Ende ict segt u over waer,
240[regelnummer]
Waer omme dat sise hinc al daer,
Ofmense te priemtide sochte,
Dat mense best daer vinden mochte.
Hets wel recht in alder tijt,
Wie vore Marien beelde lijt,
245[regelnummer]
Dat hi sijn oghen der waert sla,
Ende segge ave eer hi ga,
Ave Maria; daer omme si ghedinct
Waer omme si die slotel daer hinc.
Nu ghinc si danen dorden noet
250[regelnummer]
Met enen pels al bloet,
Daer si een dore wiste,
Die si ontsloet met liste,
Ende ghincker heymelijc uut,
Stillekine sonder gheluut.
255[regelnummer]
Inden vergier quam si met vare.
Die iongelinc wert haers gheware;
Hi seide: ‘Lief, en verveert u niet,
| |
[pagina 11]
| |
Hets u vrient, dat ghi hier siet.’
Doe si beide te samen quamen
260[regelnummer]
Si begonste hare te scamen,
Om dat si in enen pels stoet
Bloets hoeft ende barvoet.
Doen seidi: ‘Wel scone lichame,
U soe waren bat bequame
265[regelnummer]
Scone ghewaden ende goede cleder.
Hebter mi om niet te leder,
Ic salse u gheven sciere.’
Doen ghinghen si onder den eglentiere,
Ende alles dies si behoeft
270[regelnummer]
Des gaf hi hare ghenoech.
Hi gaf haer cleder twee paer:
Blau waest, dat si aen dede daer,
Wel ghescepen int ghevoech.
Vriendelike hi op haer loech,
275[regelnummer]
Hi seide: ‘Lief dit hemelblau
Staet u bat dan dede dat grau.’
Twee cousen toech si ane,
Ende twee scoen cordewane,
Die hare vele bat stonden
280[regelnummer]
Dan scoen die waren ghebonden.
Hoet cleder van witter ziden
Gaf hi hare te dien tiden,
Die si op haer hoeft hinc.
Doen cussese die ionghelinc
285[regelnummer]
Vriendelike aen haren mont.
Hem dochte, daer si voer hem stont,
Dat die dach verclaerde.
Haestelike ghinc hi tsinen paerde:
Hi settese voer hem int ghereide.
290[regelnummer]
Dus voren si henen beide
Soe verre, dat began te daghen,
Dat si hen nyemen volghen en saghen.
| |
[pagina 12]
| |
Doen begant te lichtene int oest
Si seide: ‘God, alder werelt troest,
295[regelnummer]
Nu moeti ons bewaren,
Ic sie den dach verclaren!
Waric met u niet comen uut
Ic soude prime hebben gheluut,
Als ic wilen was ghewone
300[regelnummer]
Inden cloester van religione.
Ic ducht mi die vaert sal rouwen;
Die werelt hout soe cleine trouwe,
Al hebbic mi ghekeert daer an,
Si slacht den losen coman,
305[regelnummer]
Die vingherline van formine
Vercoept voer guldine.’
‘Ay, wat segdi, suverlike,
Ocht ic u emmermeer beswike
Soe moete mi God scinden.
310[regelnummer]
Waer dat wi ons bewinden
In scede van u te ghere noet,
Ons en scede die bitter doet.
Hoe mach u aen mi twien?
Ghi en hebt aen mi niet versien
315[regelnummer]
Dat ic u fel was ofte loes.
Sint dat ic u ierst vercoes
En haddic niet in minen sinne
Ghedaen een keyserinne;
Op dat ic haers werdech ware,
320[regelnummer]
Lief, en liete u niet om hare,
Des moghedi seker wesen.
Ic vore met ons ute ghelesen
.Vc. pont wit selverijn,
Daer seldi, lief, vrouwe af sijn.
325[regelnummer]
Al varen wi in vremde lande
Wine derven verteren ghene pande
| |
[pagina 13]
| |
Binnen desen seven iaren.’
Dus quamen si den telt ghevaren
Smorgens aen een foreest,
330[regelnummer]
Daer die voghele hadden feest.
Si maecten soe groet ghescal,
Datment hoerde over al.
Elc sanc na der naturen sine.
Daer stonden scone bloemkine
335[regelnummer]
Op dat groene velt ontploken,
Die scone waren, ende suete roken.
Die locht was claer ende scone.
Daer stonden vele rechte bome,
Die ghelovert waren rike.
340[regelnummer]
Die ionghelinc sach op die suverlike,
Daer hi ghestade minne toe droech;
Hi seide: ‘Lief, waert u ghevoech,
Wi souden beeten ende bloemen lesen
Het dunct mi hier scone wesen
345[regelnummer]
Laet ons spelen der minnen spel.’
‘Wat segdi, sprac si, dorper fel,
Soudic beeten op tfelt,
Ghelijc enen wive die wint ghelt
Dorperlijc met haren lichame,
350[regelnummer]
Seker soe haddic cleine scame!
Dit en ware u niet ghesciet
Waerdi van dorpers aerde niet.
Ic mach mi bedinken onsochte,
Godsat hebdi diet sochte,
355[regelnummer]
Swighet meer deser talen,
Ende hoert die voghele inden dalen,
Hoe si singhen ende hem vervroyen,
Die tijt sal u te min vernoyen.
Alsic bi u ben al naect
360[regelnummer]
Op een bedde wel ghemaect
Soe doet al dat u ghenoecht,
| |
[pagina 14]
| |
Ende dat uwer herten voeght;
Ic hebs in mijn herte toren
Dat ghijt mi heden leit te voren.’
365[regelnummer]
Hi seide: ‘Lief, en belghet u niet,
Het dede Venus, diet mi riet;
God gheve mi scande ende plaghe
Ochtic u emmermeer ghewaghe.’
Si seide: ‘Ic vergheeft u dan,
370[regelnummer]
Ghi sijt mijn troest voer alle man,
Die leven onder den trone.
Al levede Absolon die scone,
Ende ic des wel seker ware
Met hem te levene .m. iare
375[regelnummer]
In weelde ende in rusten,
In liets mi niet ghecusten;
Lief, ic hebbe u soe vercoren,
Men mocht mi dat niet legghen vore
Dat ic uwes soude vergheten,
380[regelnummer]
Waric in hemelrike gheseten
Ende ghi hier in ertrike
Ic quame tot u sekerlike.
Ay God, latet onghewroken
Dat ic dullijc hebbe ghesproken!
385[regelnummer]
Die minste bliscap in hemelrike
En es hier ghere vrouden ghelike;
Daer es die minste soe volmaect,
Datter zielen niet en smaect
Dan Gode te minnen sonder inde;
390[regelnummer]
Al erdsche dinc es ellinde,
Si en doeghet niet een haer
Jeghen die minste die es daer.
Diere om pinen die sijn vroet,
Al eest dat ic dolen moet
395[regelnummer]
Ende mi te groten sonden keren
| |
[pagina 15]
| |
Dore u, lieve scone ionchere.’
Dus hadden si tale ende weder tale.
Si reden berch ende dale.
In can u niet ghesegghen wel
400[regelnummer]
Wat tusschen hen tween ghevel.
Si voren alsoe voert
Tes si quamen in een poert,
Die scone stont in enen dale.
Daer soe bequaemt hem wale,
405[regelnummer]
Dat siere bleven der iaren seven,
Ende waren in verweenden leven
Met ghenuechten van lichamen,
Ende wonnen .ij. kinder tsamen.
Daer na den seven iaren
410[regelnummer]
Alse die penninghe verteert waren
Moesten si teren vanden pande,
Die si brachten uten lande.
Cleder, scoenheit ende paerde
Vercochten si te halver warde
415[regelnummer]
Ende brochtent al over saen.
Doen en wisten si wat bestaen.
Si en conste ghenen roc spinnen,
Daer si [iet] met mochte winnen.
Die tijt wert inden lande diere
420[regelnummer]
Van spisen, van wine ende van biere,
Ende van al datmen eten mochte,
Dies hem wert te moede onsochte:
Si waren hen liever vele doet,
Dan si hadden ghebeden broet.
425[regelnummer]
Die aermoede maecte een ghesceet
Tusschen hen beiden, al waest hen leet.
Aenden man ghebrac dierste trouwe;
Hi lietse daer in groten rouwe,
Ende voer te sinen lande weder.
| |
[pagina 16]
| |
430[regelnummer]
Si en sachen met oghen nye zeder.
Daer bleven met hare ghinder
Twee uter maten scone kinder.
Si sprac: ‘Hets mi comen soe,
Dat ic duchte spade ende vroe.
435[regelnummer]
Ic ben in vele doghens bleven:
Die ghene heeft mi begheven,
Daer ic mi trouwen toe verliet.
Maria, vrouwe, oft ghi ghebiet,
Bidt vore mi ende mine .ij. ionghere,
440[regelnummer]
Dat wi niet en sterven van honghere.
Wat salic doen, elendech wijf?
Ic moet beide ziele ende lijf
Bevlecken met sondeghen daden.
Maria, vrouwe, staet mi in staden!
445[regelnummer]
Al constic enen roc spinnen
In mochter niet met winnen
In tween weken een broet;
Ic moet gaen dorden noet
Buten der stat op tfelt
450[regelnummer]
Ende winnen met minen lichame ghelt,
Daer ic met mach copen spise.
In mach in ghere wise
Mijn kinder niet begheven.’
Dus ghinc si in een sondech leven;
455[regelnummer]
Want men seit ons, overwaer,
Dat si langhe seve iaer
Ghemene wijf ter werelt ghinc,
Ende meneghe sonde ontfinc,
Dat haer was wel onbequame,
460[regelnummer]
Die si dede metten lichame,
Daer si cleine gheneuchte hadde in,
Al dede sijt om een cranc ghewin,
Daer si haer kinder met onthelt.
| |
[pagina 17]
| |
Wat holpt al vertelt
465[regelnummer]
Die scamelike sonden ende die zwaer,
Daer si in was .xiiii. iaer?
Maer emmer en lietsi achter niet,
Hadsi rouwe oft verdriet,
Sine las alle daghe met trouwen
470[regelnummer]
Die seven ghetiden van onser vrouwen;
Die las si haer te loven ende teren,
Dat sise moeste bekeren
Uten sondeliken daden,
Daer si was met beladen
475[regelnummer]
Bi ghetale .xiiii. iaer.
Dat segghic u, over waer,
Si was seven iaer metten man,
Die .ij. kindere an hare wan,
Diese liet in ellinde,
480[regelnummer]
Daer si doghede groet meswinde.
Dierste .vij. iaer hebdi gehoert,
Verstaet hoe si levede voert.
Als die .xiiij. iaer waren ghedaen
Sinde haer God int herte saen
485[regelnummer]
Berouwenesse alsoe groet,
Dat si met enen swerde al bloet
Liever liete haer hoet af slaen
Dan si meer sonden hadde ghedaen
Met haren lichame, alsi plach.
490[regelnummer]
Si weende nacht ende dach
Dat haer oghen selden drogheden;
Si seide: ‘Maria, die Gode soghede,
Fonteyne boven alle wiven,
Laet mi inder noet niet bliven!
495[regelnummer]
Vrouwe, ic neme u torconden
Dat mi rouwen mine zonden,
Ende sijn mi herde leet:
| |
[pagina 18]
| |
Der es soe vele, dat ic en weet
Waer icse dede ocht met wien!
500[regelnummer]
Ay lacen, wat sal mijns ghescien?
Ic mach wel ieghen dordeel sorgen,
Doghen Gods sijn mi verborgen,
Daer alle sonden selen bliken
Beide van armen ende van riken,
505[regelnummer]
Ende alle mesdaet sal sijn ghewroken,
Daer en si vore biechte af ghesproken
Ende penitencie ghedaen;
Dat wetic wel, sonder waen,
Des benic in groten vare.
510[regelnummer]
Al droghic alle daghe een hare
Ende croeper met van lande te lande
Over voete ende over hande,
Wullen, barvoet, sonder scoen,
Nochtan en constic niet ghedoen
515[regelnummer]
Dat ic van sonden worde vri,
Maria, vrouwe, ghi en troest mi!
Fonteine boven alle doghet,
Ghi hebt den meneghen verhoghet,
Alse wel Teophuluse sceen;
520[regelnummer]
Hi was der quaetster sonderen een
Ende haddem den duvel op ghegeven,
Beide ziele ende leven,
Ende was worden sijn man;
Vrouwe, ghi verloesseten nochtan.
525[regelnummer]
Al benic een besondech wijf,
Ende een onghetroest keytijf,
In wat leven ic noy was,
Vrouwe, ghedinct dat ic las
Tuwer eren een ghebede!
530[regelnummer]
Toent aen mi u oetmoedechede,
Ic ben ene die es bedroevet
Ende uwer hulpen wel behoevet,
| |
[pagina 19]
| |
Dies maghic mi verbouden.
En bleef hem nye onvergouden
535[regelnummer]
Die u gruete, maget vrie,
Alle daghe met ere Ave Marie.
Die u ghebet gherne lesen
Si moeghen wel seker wesen
Dat hem daer af sal comen vrame;
540[regelnummer]
Vrouwe, hets u soe wel bequame.
Uut vercorne Gods bruut,
U sone sinde u een saluut
Te Nazaret, daer hi u sochte,
Die u ene boetscap brochte,
545[regelnummer]
Die nye van bode was ghehoert;
Daer omme sijn u die selve woert
Soe bequame, sonder wanc,
Dat ghijs wet elken danc,
Die u gheerne daer mede quet;
550[regelnummer]
Al waer hi in sonden belet
Ghi souten te ghenaden bringhen,
Ende voer uwen sone verdinghen.’
Dese bedinghe ende dese claghe
Dreef die sondersse alle daghe.
555[regelnummer]
Si nam een kint in elke hant
Ende ghincker met doer tlant
In armoede, van stede te steden,
Ende levede bider beden.
Soe langhe dolede si achter dlant,
560[regelnummer]
Dat si den cloester weder vant,
Daer si hadde gheweest nonne;
Ende quam daer savons na der sonne
In ere weduwen huus, spade,
Daer si bat herberghe doer ghenade,
565[regelnummer]
Dat si daer snachts mochte bliven.
‘Ic mocht u qualijc verdriven,’
Sprac die weduwe, met uwen kinderkinen;
| |
[pagina 20]
| |
Mi dunct dat si moede scinen.
Ruust u, ende sit neder,
570[regelnummer]
Ic sal u deilen weder
Dat mi verleent onse here,
Doer siere liever moeder ere.’
Dus bleef si met haren kinden,
Ende soude gheerne ondervinden
575[regelnummer]
Hoet inden cloester stoede.
‘Segt mi,’ seitsi, ‘vrouwe goede,
Es dit covint van ioffrouwen?’
‘Jaet,’ seitsi, ‘bi miere trouwen,
Dat verweent es ende rike.
580[regelnummer]
Men weet niewer sijns ghelike:
Die nonnen diere abijt in draghen,
In hoerde nye ghewaghen
Van hen gheen gherochten,
Dies si blame hebben mochten.’
585[regelnummer]
Die daer bi haren kinderen sat
Si seide: ‘Waer bi segdi dat?
Ic hoerde binnen deser weken
Soe vele van ere nonnen spreken,
Alsic verstoet in minen sinne
590[regelnummer]
Soe was si hier costerinne.
Diet mi seide hine loech niet,
Hets binnen .xiiij. iaren ghesciet
Dat si uten cloester streec,
Men wiste noyt waer si weec,
595[regelnummer]
Oft in wat lande si inde nam.’
Doen wert die weduwe gram
Ende seide: ‘Ghi dunct mi reven:
Derre talen seldi begheven
Te segghene vander costerinnen,
600[regelnummer]
Oft ghi en blijft hier niet binnen.
Si heeft hier costersse ghesijn
| |
[pagina 21]
| |
.Xiiij. iaer den termijn,
Dat men haers noyt ghemessen conde
In alden tiden ene metten stonde,
605[regelnummer]
Hen si dat si waer onghesont.
Hi ware erger dan een hont,
Diere af seide el dan goet;
Si draghet soe reynen moet
Die eneghe nonne draghen mochte.
610[regelnummer]
Die alle die cloesters dore sochte,
Die staen tusschen Elve ende der Geronde,
Ic wane men niet vinden en conde
Na ghene die gheesteliker leeft,
Die alsoe langhe hadde ghesneeft.’
615[regelnummer]
Dese tale dochte haer wesen wonder,
Ende seide: ‘Vrouwe, maect mi conder
Hoe hiet haer moeder ende vader?’
Doe noemesise beide gader.
Doen wiste si wel dat si haer meende.
620[regelnummer]
Ay God, hoe si snachs weende
Heymelike voer haer bedde!
Si seide: ‘Ic en hebbe ander wedde
Dan van herten groot berouwe;
Sijt in mijn hulpe, Maria, vrouwe,
625[regelnummer]
Mijn sonden sijn mi soe leet,
Saghic enen hoven heet,
Die in groten gloyen stonde,
Dat die vlamme ghinghe uten monde,
Ic croper in met vlite,
630[regelnummer]
Mochtic mier sonden werden quite.
Here, ghi bebt wanhope verwaten,
Daer op willic mi verlaten.
Ic ben, die altoes ghenade hoept,
Al eest dat mi anxt noept
635[regelnummer]
Ende mi bringt in groten vare.
| |
[pagina 22]
| |
En was nye soe groten sondare,
Sint dat ghi op ertrike quaemt
Ende menschelike vorme naemt,
Ende ghi aen den cruce wout sterven,
640[regelnummer]
Sone lieti den sondare niet bederven;
Die met berouwenesse socht gnade
Hi vantse al quam hi spade,
Alst wel openbaer scheen
Den enen sondare vanden tween,
645[regelnummer]
Die tuwer rechter siden hinc.
Dats ons een troestelijc dinc,
Dat ghine ontfinc onbescouden,
Goet berou mach als ghewouden;
Dat maghic merken an desen.
650[regelnummer]
Ghi seit: “Vrient du salt wesen
Met mi heden in mijn rike,
Dat segghic u ghewaerlike.”
Noch here waest openbare
Dat Gisemast, die mordenare,
655[regelnummer]
Ten lesten om ghenade bat:
Hine gaf u weder gout no scat,
Dan hem berouden sine sonden.
U ontfermecheit en es niet te gronden
Niet meer dan men mach
660[regelnummer]
Die zee uut sceppen op enen dach
Ende droghen al toten gronde.
Dus was nye soe grote sonde,
Vrouwe, u ghenaden en gaen boven,
Hoe soudic dan sijn verscoven
665[regelnummer]
Van uwer ontfermecheit,
Ocht mi mijn sonden sijn soe leit?’
Daer si lach in dit ghebede
Quam een vaec in al haer lede,
Ende si wert in slape sochte.
| |
[pagina 23]
| |
670[regelnummer]
In enen vysioen haer dochte
Hoe een stemme aen haer riep
Daer si lach ende sliep:
‘Mensche, du heves soe langhe gecarmt
Dat Maria dijns ontfarmt;
675[regelnummer]
Want si heeft u verbeden.
Gaet inden cloester met haestecheden:
Ghi vint die doren open wide,
Daer ghi uut ginges ten selven tide
Met uwen lieve, den ionghelinc,
680[regelnummer]
Die u inder noet af ghinc.
Al dijn abijt vinstu weder
Ligghen opten outaer neder:
Wile, covele ende scoen
Moeghedi coenlijc ane doen,
685[regelnummer]
Des danct hoeghelike Marien.
Die slotele vander sacristien,
Die ghi voer tbeelde hinct
Snachs, doen ghi uut ghinct,
Die heeft si soe doen bewaren,
690[regelnummer]
Datmen binnen .xiiii. jaren
Uwes nye en ghemiste,
Soe dat yemen daer af wiste.
Maria es soe wel u vrient,
Si heeft altoes voer u ghedient
695[regelnummer]
Min no meer na dijn ghelike,
Dat heeft de vrouwe van hemelrike,
Sonderse, doer u ghedaen.
Si heet u inden cloester gaen;
Ghi en vint nyeman op u bedde
700[regelnummer]
Hets van Gode dat ic u quedde.’
Na desen en waest niet lanc
Dat si uut haren slape ontspranc;
Si seide: ‘God, gheweldechere,
| |
[pagina 24]
| |
En ghehinct den duvel nemmermere
705[regelnummer]
Dat hi mi bringhe in mere verdriet
Dan mi nu es ghesciet.
Ochtic nu inden cloester ghinghe
Ende men mi over dieveghe vinghe
Soe waric noch meer ghescent
710[regelnummer]
Dan doen ic ierst rumde covent.
Ic mane u, God die goede,
Dor uwen pretiosen bloede,
Dat uut uwer ziden liep,
Ocht die stemme die aen mi riep
715[regelnummer]
Hier es comen te minen baten,
Dat sijs niet en moete laten,
Si en come anderwerf tot hare,
Ende derde werven openbare,
Soe dat ic mach, sonder waen,
720[regelnummer]
Weder in minen cloester gaen.
Ic wilre om benedien
Ende loven altoes Marien.’
Sanders snachs, moghedi horen,
Quam haer een stemme te voren,
725[regelnummer]
Die op haer riep ende seide:
‘Mensche, du maecs te langhe beide,
Ganc weder in dinen cloester,
God sal wesen dijn troester.
Doet dat Maria u ontbiet,
730[regelnummer]
Ic ben haer bode en twivels niet.’
Nu heefsise anderwerf vernomen
Die stemme tote haer comen,
Ende hietse inden cloester gaen;
Nochtan en dorst sijs niet bestaen.
735[regelnummer]
Der derder nacht verbeyt si noch
Ende seide: ‘Eest elfs ghedroch,
Dat mi comt te voren,
| |
[pagina 25]
| |
Soe maghic cortelike scoren
Des duvels ghewelt ende sine cracht,
740[regelnummer]
Ende ocht hire comt te nacht,
Here, soe maecten soe confuus,
Dat hi vare uten huus,
Dat hi mi niet en moete scaden.
Maria, nu staet mi in staden,
745[regelnummer]
Die ene stemme ane mi sint
Ende hiet mi gaen int covint;
Ic mane u, vrouwe, bi uwen kinde,
Dat ghise mi derdewerven wilt sinden.’
Doen waecte si den derden nacht:
750[regelnummer]
Een stemme quam van Gods cracht
Met enen over groten lichte
Ende seide: ‘Hets bi onrechte
Dat ghi niet en doet dat ic u hiet;
Want u Maria bi mi ontbiet,
755[regelnummer]
Ghi moecht beiden te lanc;
Gaet inden cloester sonder wanc,
Ghi vint die doren op ende wide ontdaen;
Daer ghi wilt moghedi gaen,
U abijt vindi weder
760[regelnummer]
Ligghende opten outaer neder.’
Als die stemme dit hadde gheseit
En mochte die zondersse, die daer leit,
Die claerheit metten oghen wel sien.
Si seide: ‘Nu en darf mi niet twien,
765[regelnummer]
Dese stemme comt van Gode,
Ende es der maghet Marien bode,
Dat wetic nu sonder hone.
Si comt met lichte soe scone,
Nu en willics niet laten:
770[regelnummer]
Ic wille mi inden cloester maken;
Ic saelt oec doen, in goeder trouwen,
| |
[pagina 26]
| |
Opten troest van onser vrouwen,
Ende wille mijn kinder beide gader
Bevelen Gode onsen vader,
775[regelnummer]
Hi salse wel bewaren.’
Doen toech si ute al sonder sparen
Haer cleder, daer sise met decte
Heymelike, dat sise niet en wecte.
Si cussese beide aen haren mont;
780[regelnummer]
Si seide: ‘Kinder, blijft ghesont:
Op den troest van onser vrouwen
Latic u hier in goeder trouwen;
Ende hadde mi Maria niet verbeden
Ic en hadde u niet begheven
785[regelnummer]
Om al tgoet dat Rome heeft binnen.’
Hoert wes si sal beghinnen.
Nu gaet si met groten weene
Ten cloester waert moeder eene.
Doen si quam inden vergiere
790[regelnummer]
Vant si die dore ontsloten sciere.
Si ghincker in sonder wanc:
‘Maria, hebbes danc,
Ic ben comen binnen mure,
God gheve mi goede aventure.’
795[regelnummer]
Waer si quam vant si die dore
Al wide open ieghen hore:
In die kerke si doe trac.
Heymelike si doe sprac:
‘God, here, ic bidde u met vlite,
800[regelnummer]
Hulpt mi weder in minen abite,
Dat ic over .xiiii. iaer
Liet ligghen op onser vrouwen outaer,
Snachs doen ic danen sciet!’
Dit en es gheloghen niet,
805[regelnummer]
Ic segt u sonder ghile,
| |
[pagina 27]
| |
Scone, covele ende wile
Vant si ter selver stede weder,
Daer sijt hadde gheleit neder.
Si traect an haestelike
810[regelnummer]
Ende seide: ‘God van hemelrike,
Ende Maria, maghet sijn,
Ghebenedijt moetti sijn;
Ghi sijt alre doghet bloeme!
In uwen reine magedoeme
815[regelnummer]
Droeghedi een kint sonder wee,
Dat here sal bliven emmermee.
Ghi sijt een uut vercoren werde;
U kint maecte hemel ende erde.
Dese ghewelt comt u van Gode
820[regelnummer]
Ende staet altoes tuwen ghebode.
Den here, die ons broeder,
Moghedi ghebieden als moeder,
Ende hi u heten lieve dochter:
Hier omme levic vele te sochter.
825[regelnummer]
Wie aen u soect ghenade
Hi vintse, al comt hi spade.
U hulpe die es alte groet;
Al hebbic vernoy ende noet,
Hets bi u gewandelt soe,
830[regelnummer]
Dat ic nu mach wesen vroe;
Met rechte maghic u benedien.’
Die slotele vander sacristien
Sach si hanghen, in ware dinc,
Vor Marien, daer sise hinc.
835[regelnummer]
Die slotele hinc si aen hare
Ende ghinc ten core, daer si clare
Lampten sach berren in allen hoeken.
Daer na ghinc si ten boeken
Ende leide elc op sine stede,
840[regelnummer]
Alsi dicke te voren dede;
| |
[pagina 28]
| |
Ende si bat der maghet Marien
Dat sise van evele moeste vrien
Ende haer kinder, die si liet
Ter weduwen huus in zwaer verdriet.
845[regelnummer]
Binnen dien was die nacht ghegaen,
Dat dorloy begonste te slaen,
Daermen middernacht bi kinde.
Si nam cloc zeel biden inde
Ende luude metten so wel te tiden,
850[regelnummer]
Dat sijt hoerden in allen ziden.
Die boven opten dormter laghen
Die quam alle sonder traghen
Vanden dormter ghemene.
Sine wisten hier af groot no clene;
855[regelnummer]
Si bleef inden cloester haren tijt
Sonder lachter ende verwijt;
Maria hadde ghedient voer hare
Ghelijc of sijt selve ware.
Dus was die sonderse bekeert
860[regelnummer]
Maria te love, die men eert,
Der maghet van hemelrike,
Die altoes ghetrouwelike
Haren vrient staet in staden
Alsi in node sijn verladen.
865[regelnummer]
Dese ioffrouwe, daer ic af las,
Es nonne alsi te voren was.
Nu en willic vergheten niet
Haer twee kindere, die si liet
Ter weduwen huus in groter noet.
870[regelnummer]
Si en hadden ghelt noch broet:
In can u niet vergronden,
Doen si haer moeder niet en vonden,
Wat groter rouwe datsi dreven.
Die weduwe ghincker sitten neven;
| |
[pagina 29]
| |
875[regelnummer]
Si hadder op ontfermenisse.
Si seide: ‘Ic wille toter abdisse
Gaen met desen .ij. kinden,
God sal hare int herte sinden
Dat si hen goet sal doen.’
880[regelnummer]
Si deden ane cleder ende scoen,
Si ghincker met in covent,
Si seide: ‘Vrouwe, nu bekent
Den noet van desen tween wesen:
Die moeder heefse met vresen
885[regelnummer]
Te nacht in mijn huus gelaten
Ende es ghegaen hare straten,
Ic en weet west noch oest.
Dus sijn die kinder onghetroest;
Ic hulpe hen gheerne wistic hoe.’
890[regelnummer]
Die abdisse spracker toe:
‘Houtse wel, ic saelt u lonen,
Dat ghijs u niet en selt becronen
Na dat si u sijn ghelaten.
Men gheve hen der caritaten
895[regelnummer]
Elcs daghes om Gode.
Sint hier daghelijcs enen bode,
Die hen drincken hale ende eten.
Gheberst hen yet laet mi weten.’
Die weduwe was vroe
900[regelnummer]
Dat haer comen was alsoe.
Si nam die kinder met hare
Ende hadder toe goede ware.
Die moeder, diese hadde ghesoghet,
Ende pine daer om ghedoeghet,
905[regelnummer]
Haer was wel te moede
Doen sise wiste in goeder hoede,
Haer kinder, die si begaf
In groeter noet ende ghinc af.
Sine hadde vaer no hinder
| |
[pagina 30]
| |
910[regelnummer]
Voert meer om hare kinder.
Si leide vort een heylech leven;
Menech suchten ende beven
Hadsi nacht ende dach;
Want haer die rouwe int herte lach
915[regelnummer]
Van haren quaden sonden,
Die si niet en dorste vermonden
Ghenen mensche, no ontdecken,
Noe in dichten oec vertrecken.
Hier na quam op enen dach
920[regelnummer]
Een abt, diese te visenteerne plach
Eenwerven binnen den iare,
Om te vernemen oft daer ware
Enech lachterlike gheruchte,
Daersi blame af hebben mochte.
925[regelnummer]
Sdaghes als hire comen was
Lach die sonderse ende las
Inden coer haer ghebet,
In groter twivelingen met.
Die duvel becorese metter scame
930[regelnummer]
Dat si haer sondelike blame
Vore den abt niet en soude bringhen.
Alsi lach inder bedinghen
Sach si hoe dat neven haer leet
Een ionghelinc met witten ghecleet;
935[regelnummer]
Hi droech in sinen arm al bloet
Een kint, dat dochte haer doet.
Die ionghelinc warp op ende neder
Enen appel ende vinken weder
Vor tkint, ende maecte spel.
940[regelnummer]
Dit versach die nonne wel,
Daer si in haer ghebede lach;
Si seide: ‘Vrient, oft wesen mach
Ende of ghi comen sijt van Gode,
| |
[pagina 31]
| |
Soe manic u bi sine ghebode
945[regelnummer]
Dat ghi mi segt ende niet en heelt
Waerom ghi voer dat kint speelt
Metten sconen appel roet,
Ende het leet in uwen arm doet,
U spel en helpt hem niet een haer.’
950[regelnummer]
‘Seker, nonne, ghi segt waer,
En weet niet van minen spele,
Weder luttel no vele,
Hets doet, en hoert no en siet.
Al des ghelike en weet God niet
955[regelnummer]
Dat ghi leest ende vast;
Dat en helpt u niet een bast,
Hets al verloren pine
Dat ghi neemt discipline.
Ghi sijt in sonden soe versmoert
960[regelnummer]
Dat God u beden niet en hoert
Boven in sijn rike.
Ic rade u haestelike
Gaet ten abt uwen vader
Ende verteelt hem algader
965[regelnummer]
U sonden al sonder lieghen.
Laet u den duvel niet bedrieghen.
Die abt sal u absolveren
Vanden sonden die u deren;
Eest dat ghise niet en wilt spreken
970[regelnummer]
God salse zwaerlike an u wreken.’
Die ionghelinc ghinc ute haer oghen
Hine wilde haer nemmer vertoghen.
Dat hi seide heeft si verstaen.
Smorghens ghinc si alsoe saen
975[regelnummer]
Ten abt ende bat dat hi hoerde
Haer biechte van worde te worde.
Die abt was vroet van sinne
Hi seide: ‘Dochter, lieve minne,
| |
[pagina 32]
| |
Des en willic laten niet,
980[regelnummer]
Bepeinst a wel ende besiet
Volcomelijc van uwen sonden.’
Ende si ghinc ten selven stonden
Den beyleghen abt sitten neven
Ende ontdekten (hem) al haer leven,
985[regelnummer]
Ende haer vite van beghinne,
Hoe si met ere dulre minne
Becort was soe uter maten,
Dat si moeste ligghen laten
Haer abijt met groten vare
990[regelnummer]
Eens snachts op onser vrouwen outare,
Ende rumede den cloester met enen man,
Die twee kindere aen hare wan.
Al dat haer ye was ghesciet
Dies ne liet si achter niet;
995[regelnummer]
Wat si wiste in haer herte gront
Maecte si den abt al cont.
Doen si ghebiecht hadde algader
Sprac dabt die heyleghe vader:
‘Dochter, ic sal u absolveren
1000[regelnummer]
Vanden sonden die u deren,
Die ghi mi nu hebt ghelijt.
Gheloeft ende ghebenedijt
Moet die moeder Gods wesen.’
Hi leide haer op thoeft met desen
1005[regelnummer]
Die hant, ende gaf haer perdoen.
Hi seide: ‘Ic sal in een sermoen
U biechte openbare seggen,
Ende die soe wiselike beleggen,
Dat ghi ende u kinder mede
1010[regelnummer]
Nemmermeer te ghere stede
Ghenen lachter en selt ghecrigen;
Het ware onrecht soudement swigen,
Die scone miracle, die ons here
| |
[pagina 33]
| |
Dede doer siere moeder ere.
1015[regelnummer]
Ic saelt orconden over al.
Ic hope datter noch bi sal
Menech sondare bekeren
Ende onser liever vrouwen eren.
Hi deet verstaen den covende
1020[regelnummer]
Eer hi thuus weder wende
Hoe ere nonnen was ghesciet;
Maer sine wisten niet
Wie si was; het bleef verholen.
Die abt voer Gode volen.
1025[regelnummer]
Der nonnen kinder nam hi beide
Ende vorese in sijn gheleide.
Grau abijt dedi hen an,
Ende si worden twee goede man.
Haer moeder hiet Beatrijs.
1030[regelnummer]
Loef Gode ende prijs,
Ende Maria, die Gode soghede,
Ende dese scone miracle toghede.
Si halp haer uut alre noet.
Nu bidden wi alle, cleine ende groet,
1035[regelnummer]
Die dese miracle horen lesen
Dat Maria moet wesen
Ons vorsprake int soete dal,
1038[regelnummer]
Daer God die werelt doemen sal.
amen. |
|