Poëmata
(1623)–Jacob van Zevecote–
[pagina 33]
| |
Sacri cruoris pectus incendit sitis!
Sic qui catenâ vinctus immanem Leo
Generosus iram concipit, & omnes ferox
Irritat animos, & sui tandem memor
Quatit fluentes aureo collo iubas
Dirumq́ue frendens dentibus, toruo micans
Vagatur oculo, tergus alcaeâ ferit,
Et mille furor immensus erumpit vijs.
Indigna collo donec excutiens iuga
Primam cruentae destinat praedam fami,
Et vel repertam lacerat in partes ouem,
Vel deuoratâ matre balantem rapit
Immitis agnam, crescit immanis furor,
Totumq́ue spargit penitus & perdit gregem.
Sed si propinquis cernat in pratis bouem
Tondere laeta gramina & virides agri
Vernantis herbas pascere, indignans oues,
Vilemq́ue praedam spernit, & frenum suo
Laxans furori nobili tactus fame,
Leone dignum pectus & rabiem induit,
Ac inquieto totus affectu furens
Vicina celeri prata percurrit pede,
Diroq́ue miserum dente discerpens bouem
Pingit cruentas tabe deformi iubas,
Et vngue caecas viscerum indagans vias,
Pauidumq́ue cunctis spiritum extrudens locis,
Auidâ fluentem sanguinem linguâ bibit.
Quin ipsa frangens ossa, & insano molens
Ardore costas, flebilemq́ue puluerem
| |
[pagina 34]
| |
Spargens per auras, esse nil reliquum sinit,
Quod dum peremptum quaeret in vanum bouem
Tristi colono facinus admissum probet.
Induere furias anime: quid lentus stupes?
Quis tibi furorem prohibet iniussus timor?
Dubitas nocere Principi, cuius potens
Fortuna iussu, semper aequali tibi
Fauore risit, & aulico primùm cibo
Pascens honores strauit ad summos viam?
Praeteritus animum moueat insanum fauor.
Quicumque sorti seruit, is sortis quoque
Nunquam quietis debet Euripis agi,
Et si qua spes maioris inuitet boni
Variare dubiam temporis iussu fidem.
Nescit beatus esse qui suam nequit
Mutare mentem; Solis occidui iubar
Qui vult adoret, ipse nascentem colo.
Aggredere facinus anime, supremum hauriat
Maria iussum, sanguinem inuisum exspuat,
Et quod tot ante gentibus sacrum fuit
Lictoris ensi vile submittat caput.
Maria, Melicerta, Executor.
Mar.
QVid immerentes lacrymâ multâ genas
Melicerta spargis? vnde tam turpis tua
Inuasit ora pallor, & tristi nimis
Macie serenum frontis offuscans iubar
Colore totum liuido vultum tegit?
| |
[pagina 35]
| |
Sic quae propinquis sentit inflari polum
Diana pluuijs, pristinum perdit decus,
Pallore multo languidam premens facem.
Quid ille creber gemitus, & tumidi mihi
Minantur oculi? parce tot lacrymis meum
Mouere pectus: seu meam doles vicem,
Non est dolenda, quae mihi quondam poli
Debet coronam. seu tuam sortem times,
Non est timenda. quidquid inconstans Dea
Statuere potuit, in meum statuit caput,
Viresq́ue tandem fessa submittens suas
Vos esse mandat liberos. nihil dein
Tibi timendum restat.
Melic.
At multum tibi.
Mar.
Insana quid te ludicro torques metu?
Melic.
Vtinam sit ille ludicrus! sed, ô Deus!
Mar.
Quid ergo trepidas?
Melic.
Quidquid attonitus tibi
Praesagit animus, quidquid hesternas sopor
Docuit per vmbras.
Mar.
Somnio praestas fidem,
Quod histrionum more mortales agit
Fallitq́ue sensus? quidquid elapsum diem
Terrere potuit, quidquid infelix timor
Suggessit animo, noctis vt redeunt vices
Exactor acer vrget, & curas sopor
Repetens diurnas spiritum placidâ vetat
Frui quiete; quando iam somnos homo
Hiante spirat ore, & inflexum quies
Collum caputq́ue plumbeo vinclo ligat:
Tunc inquietus repetit exactum diem,
| |
[pagina 36]
| |
Et mille per diuortia & vanos metus
Vagatur animus; ille vel lites mouet,
Et debitores impiger citat suos:
Vel dum citatur ipse fatalem timet
Malè tutus vrnam, dumq́ue manifesto videt
Se detineri scelere, per centum neces
Discurrit amens. hic sibi regnum vouet,
Altumq́ue torquens rusticâ sceptrum manu
Sese beatum ducit, & breui nimis
Titulo superbit. iste si bilis nigra
Pressi latentes obstruat cerebri vias,
Vel incubantem pectori laruam timens
Clamare frustrà tentat, & vinctas manus
Miratur amens, & simul vinctum caput,
Vinctosq́ue quos iam torpor inuasit pedes:
Vel dira tantum spectra deformi putat
Hiare rictu, liuidam videt styga,
Et tristis erebi luridum spectat chaos.
Quicumque certam somnio praestat fidem
Falli meretur.
Melic.
Cupio, sed timeo nimis
Nec inanis vnquam somnij falsi dolus
Tam pertinace pectus affligit metu.
Mar.
Quod istud ergo somnium?
Melic.
Ah miserum & graue!
Iam pulchra totum paene tranarat polum,
Premensq́ue dubium sole vicino iubar
Minore coelum Luna lustrabat face;
Et quae supremâ signat Arctoum rotâ
Algere sidus Vrsa septenis micans
| |
[pagina 37]
| |
Ornata flammis, noctis vmbrosae Patres
Et fulgurantem siderum rempublicam
Ad occidentem flexa venientem diem
Fugere monebat, iamq́ue purpureis natans
Aurora bigis claustra reserabat poli,
Et ore roseum tota spirabat diem,
Dulciq́ue passim rore sudabant agri.
Tunc fessa primum lumina oppressit sopor
AEgrumq́ue somno pectus inuiso dedi.
At ecce subitò triste spectaclum meis
Occurrit oculis; flebat aduersam pia
Columba sortem, ferreis caueae diu
Inclusa clathris, seq́ue; nec poterat magis
Spoliata plumis, carceris lenti rea,
Non profuturo moesta lugebat sono,
Quo nec ferocis aucupis surdas semel
Penetrauit aures, nec magis leni rigens
Adamante multo pectus affectu induit.
Et en cruenta felis indignâ nimis
Lymphata rabie, nobili praedâ suo
Litans furori, triste crudeli caput
Auulsit vngue, sanguinem innocuum bibens.
At mihi quietem subitus excussit pauor
Gelidusq́ue multis sudor erumpens vijs
Vicina capiti fata signauit tuo.
Ah timeo Princeps! sentio totum mihi
Trepidare pectus, sentio attonitas adhuc
Saltare fibras, scilicet, malum imminet
Quod diu sagace mente praesensi tamen,
| |
[pagina 38]
| |
Ex quo iugalem Caesar abrumpens fidem
Turpem nefando pellicem iunxit thoro,
Et te scelestus criminis ficti ream
Custodiendam militi multo dedit,
Nullusq́ue tam crudele damnauit nefas.
Tunc ominabar quidquid aduersum modo
Instare timeo.
Mar.
Quas mihi nugas refers?
Et quos inanes mentis insanae metus?
Infausta nostrae iura fortunae gemis?
Caue inuidere: plus mihi quidquid times,
Plus ille lenti carceris squalor sapit,
Quàm quidquid optas.
Melic.
Misera quid pergis tuos
Optare manes, quaeq́ue festinant satis
Vrgere Parcas? illa quae nostrae potens
Momenta vitae tetrica regit colo
Natura mater, quando iam mors imminet
Vitamq́ue tempus falce fatali metit,
Rumpenda fila felle non pauco linit,
Tristemq́ue cunctis esse supremam iubet
AEtatis horam. quisquis exoptat mori,
Nescit quid optat. vita sat leuibus fluit
Deducta fusis, vnde non vnquam licet
Cuiquam reuerti, serò non vllus venit.
Quisquis statutam sperat aut timet necem
Animo pusillo grande committit scelus.
Mar.
Vtinam latentem pectoris spectes mei
Melicerta flammam, parcius forsan mihi
Loquereris ista; nolo dementi meam
| |
[pagina 39]
| |
Vrgere voto, fugere nec volo necem.
Si me feroci carcere, & nouis adhuc
Theodora miseram mandet aerumnis premi,
Premet volentem; sine me plectat nece,
Plectet petentem. quidquid horrendum solet
Terrere reliquos, maior ex alto meus
Contemnit animus sat diu doctus pati.
Melic.
Maria.
Mar.
Quid me flebili questu premis?
Melic.
Moriêre.
Mar.
Quid tum?
Melic.
Nobili stirpe edita.
Mar.
Nobilior alto venit è coelo Deus,
Qui grande numen veste mortali tegens
Turpem latrones inter ascendit crucem.
Melic.
Augusta.
Mar.
Quondam.
Melic.
Caesarum coniunx.
Mar.
Fui.
Fortuna funus alia praeuertit meum
Veteriq́ue viduum decore spoliauit caput.
Sed ista valeant; quidquid eripere potest
Sors, abdicaui. debitum nobis ferat
Theodora sceptrum, quodq́ue prudentes mihi
Superi negarunt; nullius sortis rea
Diadema regni fronte felici gerat:
Non inuidebo; qui mihi fluxam rapi
Voluit coronam, reddet aeternam Deus.
Quam nec furentes sortis insanae vices,
Nec quae supremo cuncta consumit rogo,
Auferre poterit mortis infestae manus.
Melic.
Quis huc citato toruus accurrens pede
| |
[pagina 40]
| |
Vultu cruentas spirat accenso minas?
Ah ah Maria! tempus extremum imminet.
Innocua Princeps! omen hesternum meus
Iterum reuoluit animus, & cunctas tremens
Vbiq́ue fibras grande praesagit malum.
Innocua Princeps! túne meretricis fero
Moriêre iussu? túne? nec iustus Deus
Librabit vlla fulmina? nec vllus tibi
Aderit Redemptor? túne?
Mar.
Quid rursum seris
Vesana nugas? quidquid vlterius mihi
Polus ferendum destinat, lubens feram.
Nihil timendum video. si vitam Deus
Extendat vltra, viuo: si mortem iubet,
Occurro morti. fare, quid portas noui
Optate Princeps?
Exec.
Capitis exitium tui
Quod Imperator Graeciae caesum iubet.
Mar.
Caesúmne? sed quo iure?
Exec.
Quo debes mori.
Mar.
Et quo Tyranni regere violenti solent.
Sed fare, quae me culpa condemnat ream?
Exec.
Quae culpa damnet innocens mulier rogas,
Quae tot malignis Caesaris nostri caput
Dolis petisti?
Mar.
Quâ probas istud fide?
Exec.
Quâ cras peribis.
Mar.
Ergo.
Exec.
Quid tempus teris?
Decreta mors est.
Mar.
Morte nil moueor meâ,
Morior libenter fessus hanc meus diu
Optauit animus: tempus exiguum rogo,
Vt de minutis quae mihi nondum ferox
Fortuna rapuit, pauca disponam bonis.
| |
[pagina 41]
| |
Exec.
Nec hoc habebis.
Mar.
Crastinum saltem diem
Moritura postulo.
Exec.
Crastinum frustrà petis,
Non impetrabis.
Mar.
Crastinum frustrà petis,
Non impetrabis? Tantulum negat tibi?
Et obseratum pectus ad tuos gerit
Maria questus, ille cui primum tuus
Ad altiora tramitem strauit fauor?
Ingrate Princeps! tantulum negas mihi?
Patiar Redemptor; plura tu pro me semel
Es passus olim, Christe me pati doces.
| |
Chorus.
O Quàm lubrica vanos
Sors dispensat honores!
Et quàm versicolore
Stringens compede mundum
Vili funere magnos
Vertit saepè triumphos,
Imis maxima fatis,
Summis infima mutans.
Non tam perfida fallax
Flectit cornua Nereûs,
Dum per turbida cuncti
Certant aequora venti.
Non tam palluit audax
Centum nauta Charybdes.
Qui vicina Pelasgis
| |
[pagina 42]
| |
Multis horrida saxis,
Crebris foeda procellis,
Et tot naufraga scyllis
Sulcans aequora, motas
Interfluctuat vndas.
Quàm fortuna furenti
Semper mobilis aestu
Falso ludit in orbe.
Heu quot monstra timorum,
Et quot pascit Erinnes
Mens infausta potentum!
Longis ebria curis,
Centum dedita vinclis.
Queis formosa, sed eheu!
Multo tincta cruore
Dirum nunciat omen
Fulgens murice vestis.
Queis tot saepe minaci
Ardent crine cometae.
Quies nocturna nitentes
Perdit Cynthia flammas,
Formosusq́ue coruscam
Celat lampada Phoebus.
Heu quot somniat aegro
Semper corde latrones,
Quot discrimina diues!
Nusquam vera voluptas
Nullo nubila casu,
Nullis subdita fatis
| |
[pagina 43]
| |
Isto regnat in orbe:
Et sors inuida nullum
Puro nectare pascens,
Multo felle suaues
Semper temperat vuas,
Multo miscet aceto.
Desine vanae fidere sorti
Desine leuibus mundi fluidi
Credere ventis, qui securae
Aurea captas otia vitae.
Quid regnandi dira libido
Te tam misero concitat oestro?
Quid sceptra petis, quae dum summam
Hesperus olim duxerit horam,
Rapta dolebis? nimium nimium
Cito praetereunt lubrica vani
Gaudia mundi, mors nec regum
Dura coronis, nec Principibus
Parcere nouit. morimur, morimur,
Et nullius durare diu
Natura sinit tempora vitae.
Nihil immites nouit in orbe
Flectere Parcas.
Felix nimium qui foedifragos
Mundi potuit spernere luxus,
Et tranquillâ mente supremi
Contemplatur gaudia coeli.
Qui non vllis saucia vinclis
Nunquam Veneris laesa sagittis
| |
[pagina 44]
| |
Pura Tonanti pectora sacrat.
Qui perpetuo nectare pastus
Coeli nitidis errat in hortis,
Cunctaq́ue mentis lumine cernit
Queis post vitae pensa peractae
Toto felix corde fruetur:
Quae non volucres rapient anni,
Non vlla semel destruet aetas.
Nescit felix esse, furentis
Qui vel trepidat fulmina sortis,
Vel fallacis sperat amorem.
|
|