Biographisch anthologisch en critisch woordenboek der Nederduitsche dichters. Deel 5 OGI-VER
(1824)–P.G. Witsen Geysbeek–[Hendrik Schim]Schim (Hendrik), geboren te Maassluis, in 1695, en aldaar overleden in 1742, was de zoon van pieter schim, die mede de dichtkunst schijnt beöefend te hebben, blijkens de lofdichten voor zijn' zoons dichtwerken geplaatst. Deze dichtwerken zijn: De Heerlykheit van Kristus ende Kerk, Delft, 1731; Bybel- en Zededichten, Delft, 1736, en Dichtafereelen, bestaende in Hofgedichten, Zinnebeelden en Zedezangen, Maassluis, 1737. Deze drie dichtbundels behelzen meestal stukken van Bijbelschen en stichtelijken inhoud. Zijne Bijbelpoëzij bepaalt zich niet tot het letterlijk berijmen van schriftuurplaatsen, en houdt zich geenszins aan de woorden der Heilige Schrift, maar heeft veel fraais, krachtigs en vernuftigs. Wij kunnen met den Heer de vries Ga naar voetnoot1 wel niet ‘ontkennen dat de geest dier godgeleerden, die, als 't ware, geen spijker aan de Arke des verbonds dulden, zonder geestelijken zin en toepassing, ook | |
[pagina 231]
| |
schims dichtwerken, meermalen ontsiert Ga naar voetnoot1; maar zulke gebreken worden rijkelijk vergoed door andere stoute, en tevens natuurlijke trekken.’ Het moeit ons inderdaad dat wij uit zijne schoone Bybelzangen, wegens derzelver uitgebreidheid, geene proeven kunnen mededeelen; men moet ze in hun geheel lezen; het zijn uitmuntende zamenhangende dichttafereelen, waarin alle groepen tot een treffend geheel zamenwerken, en voor geene uitligting vatbaar zijn. Om ons goed gevoelen wegens schims kunstvermogen te regtvaardigen, willen wij het fragment der natuurlijke geestige afschildering van Het Zalige Lantleven, door den Heer de vries begonnen Ga naar voetnoot2, hier een weinig verder voortzetten. Wie smaekte ooit meer vergenoegen,
Dan een Lantheer, die met vlyt
's Vaders akkers ziet beploegen
In het quikste van den tyt!
Die, gerust en buiten kommer,
Met een ongekreukt gemoet,
| |
[pagina 232]
| |
In de lieve lindelommer
Van den wiltzang wort begroet!
Nu ziet hy het dachlicht krieken,
En den nuchtren morgenstont
Met zyn goutgepluimde wieken
Roosjes schildren op den grondt.
- - - -
Dan komt, op bebloemde wegen,
Met een eêl en groen gewaed,
Hem de lieve Lente tegen,
Op wier ongefronst gelaet
Lelien en roozen bloeien,
Die men op den boezem drukt,
Aen wier lippen kersen groeien,
Die de blonde zoener plukt.
Hy is al 't gewoel ontweken,
Hoort de schelle moorttrompet
Nimmer op den akker steken;
Hier wort nooit het zwaert gewet;
Wel een zeis om graen te majen,
Hooi en ander veltgewas,
Als de zomerwinden wajen,
En het graen jookt naer den tas,
Laet de zee vry, dol van toren,
Schuimen, geeslen 't hoog gestarnt,
Schip en bootslui bei versmoren,
Als zy vreeslyk bruischt en barnt;
Zy zal nooit myn Lantman treffen,
Daer hy in zyn lage stulp,
Gene baren ziet verheffen,
Noch den drekgoôn smeekt om hulp.
Wie de vierschaer na wil lopen,
Daer het onrecht hout de schael,
| |
[pagina 233]
| |
Zich de rechter om laet kopen,
Voor een luttel fyn metael,
Deze haet die flinxze streken,
En het redenloze pleit,
Dat de boosheit voor durft spreken,
En de godtsvrucht lagen leit:
Om dit boos geslacht te schuwen,
Wil hy liever, wel te vreên,
Olm en wyngert t' samen huwen,
Om hier na de pers te treên,
Vat en fles en kroes te vullen,
Als de herfst, met ooft gelaên,
't Hooft met peren weet te hullen
Of met vale wyngertblaên.
Acht een ander, vry hovaerdig,
Op de radren der fortuin
Zich de waerdigste eerplaets waerdig,
Wil hy zyn verheve kruin
Stoten aen de hemelkringen:
Laet zyn eerzucht zich vry spoên;
Lantheer zal zoo hoog niet springen,
Noch zoo laeg een val niet doen
Ga naar voetnoot1.
- - - -
Wil een ander zich verkloeken,
Trojes puin en asch te zien,
't Oude Delfos op te zoeken,
Zyn geheimen te bespien,
't Overschot eens gaen begluren
Van 't Kolossus, of het gruis
Van de Babilonsche muren:
Lantman blyft veel liever t'huis.
- - - -
| |
[pagina 234]
| |
Liever wil hy in zyn boeken,
Eene woordenschildery,
's Werelds pracht en schoonheit zoeken,
En als een bezielde by
't Eêlste zoet by een vergaêren
In zyn' lusthof, op 't gebloemt
Van de netbeschreven blaêren,
Daer de wysheit zelf op roemt.
Goutgestikte staetsykleders,
Met juwelen opgesiert,
En gevlamde vreemde veders
Van het kostlyk pluimgediert,
Net met armelyn gevoedert,
't Hair gansch zwierig opgekrult,
En met stof van gout gepoedert,
Duim en vingers ryk vergult
Met een schat van fyne ringen,
Purpre schoenen, zachte zy,
Acht hy ydle beuzelingen
En verniste hovaerdy.
Maer hy wil 't gemoet bekleden
Met inwendig feestsieraet,
Witte wol van zuivre zeden,
't Lichaem slechs met grof gewaed
Voor de kou der lucht bedekken:
Rome plag, in vroeger tyt,
Nooit iet beters aen te trekken,
Eer de pracht wert ingewyt.
Laet zich Suzan vry vermaken,
Ecbatana, Babilon,
In de goude en zilvre daken
Hunner huizen, die de zon
| |
[pagina 235]
| |
Met verwondring kost beschouwen;
't Lant kent die sieraden niet:
's Mans voornaemste hooftgebouwen
Zyn gebreit van stroo en riet.
Maer zyn wandelgaleryen
Rieken geurig waer hy treet,
Konnen zyn gezicht verblyen,
Daer hy op een groen tapeet
Kuiert van ontloke kruiden,
In de schaduw van 't geboomt,
Daer het lenteblazent zuiden
Eeuwig speelt, en 't beekje stroomt.
Wie de zegekar wil ryden,
En in eene wolk van stof
Fix den perkpael weet te myden,
Om een luttel lauwerlof;
Of met grof gespierde leden,
Vet van oly, vlug en sterk,
In het worstelperk wil treden,
Bouheer weet wel nutter werk:
Hy bevecht zyn boze tochten,
Werpt ze moede en overmant,
Door zyn fierheit afgevochten,
Neder in het stuivent zant:
Dat 's de muil der leeuwen snoeren,
't Allergrootste ryxgezag
In het groot gemoet te voeren,
Daer de rede voert de vlag
Ga naar voetnoot1, enz.
Dit dichtstuk, in drie boeken bestaande, is vol van dergelijke gepaste antithesen en natuurlijk geestige trekken; in een woord, een kunstjuweel, waar- | |
[pagina 236]
| |
van slechts kenners de regte waarde kunnen beoordeelen. Een paar Hofdichten, Koningsrust en Havezicht Ga naar voetnoot1, zijn waardige pendanten tot het vorige schoone landdicht. Het is ons bijkans onbegrijpelijk dat deze uitmuntende en verdienstelijke dichter zoo weinig bekend, althans in geen aanzien is. |
|