Drie zestiende-eeuwse esbatementen. Tielebuijs. De blinde die tgelt begroef. De luijstervinck
(1934)–Marinus de Jong–
[pagina 85]
| |||||||
Ga naar margenoot+Item hier begint een esbatement van den Luijstervinck.De personages sijn dese:
de jongelinck spreeckt eerst:
En salse niet comen? Ick hoop wel jaese.
Mijn dunckt dat ick van lieffde raese,
Als ickse sdaechs niet eens en sie.
Holla, wie compt ons ginder, wie?
5[regelnummer]
Macht mijn lieff sijn die daer so haestelijck slobt?
Ego neent; had sijt geweest, ick hadse geschrobt,
Al souwer nimmermeer peper in pensen gedijen.
Waertoe dijent oock dit lange vrijen?
Vond ickse, ick ginger goetront me deure
10[regelnummer]
En deed mijn leste bootschap veure.
Ick en mach maer also veel couts verliesen.
Ick stae hier somtijts dat mij die ooren bevriesen.
Soude ickse langer volgen, tsou mijn verdrieten.
En sou ick geen troost van haer genieten?
15[regelnummer]
Ho, dat waer voor mij een swaere plaege.
Inne
moeder
Beelken, Beelken!
dochter
Wadts, lieffGa naar voetnoot1) moeijer?
| |||||||
[pagina 86]
| |||||||
moeder
Van al den daege
En peijnsde ghij noijt dat ghij bier sout haelen.
20[regelnummer]
Waer over meuchdij dus eeuwelijck draelen?
Neempt daer een stoop ende gaet om bier,
U vaer wilt gaen eeten.
dochter
Wel moerken, ick ben hier.
moeder
Nu spoelt den podt en maeckten suijver.
25[regelnummer]
Wadt sijn wij daer schuldich?
dochter
Dardalffven stuijver,
So heeftet over drie daegen geweest.
moeder
Neempt daar tgelt en betaeltet.
Ga naar margenoot+dochter
Helpt moertgen, hoe doncker eest!
moeder
Ghij hebt tijts genoch te vooren gehadt!
Maer doet haer ontsteecken een ander vadt,
En haest u herwaerts met corten keere.
dochter
Och moertgen, mijn grouwelt so seere,
Omdat dese vrou hier bij is gestorven.
| |||||||
[pagina 87]
| |||||||
moeder
35[regelnummer]
Ick hoop wij ons van haer niet vervaeren dorven;
Sij is, oft Godt wilt, int eeuwich leven.
dochter
Mij is wadt naeckende, mijn leden die beven.
Moerken, ick ben al te haest vervaert.
moeder
Seecker dochter, ghij en durft.
Inne
dochter
40[regelnummer]
Al claech ick, tis wadt anders, dat mijn beswaert.
Ick ben veel te gaern met Mijes op die straete,
Om hem te spreecken die ick niet en haete,
So wil ick nu een liedeken singen -
Ick hoop hij sal mij die meij noch bringen
45[regelnummer]
Om sijnent wille en om sdruckx verstooren -
Op avontuere oft mijn lieffgen noch hooren.
Singende
Tsoude een meijsgen gaen om wijn,
Tsaevens in der maeneschijn.
Sij vontGa naar voetnoot1) in haeren wegen staen
50[regelnummer]
Haer soetelijeff, was welgedaen,
Tsavonts also laeten.
jongelinck
Ha, ha, vind ick u hier nu achter straeten,
Mijn hertelijck lieffeken, o, dats mijn een vondeken.
Ick moet u eens cussen aen u mondeken.
55[regelnummer]
Ghij sijt mijn alderlieffste liefken.
Nu, hout datte.
| |||||||
[pagina 88]
| |||||||
dochter
Heij! heij! laet staen, ghij broodroncken hondeken.
jongelinck
Noch moet ick u eens cussen aen u mondeken.
Had ic u opt bedde, al waert op spondeken,
60[regelnummer]
Ick sou u doen noch u gerieffken.
Ick moet u eens cussen aen u mondeken.
Ghij sijt mijn alderlieffste lieffken.
dochter
Ghij vercroockt mijn lobbeken en doeckxken; eij, hertendieffken,
Ghij sout mijn, oft God wil, niet mishandelen.
jongelinck
65[regelnummer]
Neen ick seecker, lieffken, ick wil heusselijck wandelen
Ga naar margenoot+Ende nu en word ick geen beschamere.
Ja, woudij mijn inlaeten?
dochter
Ick slaep in mijns svaeders camere,
Ick en sou mij dies niet derven onderwinnen.
jongelinck
70[regelnummer]
En soudij geen raet eonen gevinnen?
Wij souden noch menige geneuchten hanteeren.
dochter
Ja, ick sou noch wel een loogen versieren,
Wist ick dat het verholen soude blijven.
Dat sou ick eens ons al te wil bedrijven.
75[regelnummer]
Maer quaempt dat uijte, twaer al bedorven.
| |||||||
[pagina 89]
| |||||||
jongelinck
Hoe soudij dat maecken?
dochter
Hier bij is een vrouw gestorven
In onse gebuerte, hoort mijn vermaen.
Nu sal ick vader en moeder geven te verstaen,
80[regelnummer]
Dat ick tegens haeren geest heb gesproocken
En datse mij dach heeft gestelt, als die deuren sijn geloocken,
Op onsen solder te comen alleenne
Om tegen haer te spreecken, dits dat ick meene.
Dus wordense alle beij van mijn verdoort.
jongelinck
85[regelnummer]
Soo en heb ick noch noijt sulcken raet gehoort.
Gans hoij, ghij souter wel meer begijlen.
Condij u ouders also subtijlen,
Van alle drucke word ick dan genesen.
dochter
Ja ick, en ghij sult den geest wesen,
90[regelnummer]
Die ick te spreecken heb moetenGa naar voetnoot1) beloven.
Dus sal ick alleen gaen slaepen boven,
Daer mij den geest alleen moet spreecken.
jongelinck
Aldus so soudemen het gaeren besteecken.
Ons dingen die blijven eeuwelijck verborgen,
95[regelnummer]
Dus doettet bedecktelijck.
dochter
Laeter mijn voor sorgen.
Ghij sijt, die mijn in vreuchden leven doet.
| |||||||
[pagina 90]
| |||||||
jongelinck
Maer siet dat ghijt soo nauwe behoet,
Ga naar margenoot+Datter niemant erch uijt en vermoeijde.Ga naar voetnoot1)
dochter
100[regelnummer]
Ick sal vrijelijck wel wesen op mijn hoeijde.Ga naar voetnoot2)
Compt tavent, wij sullent eens avontueren.
jongelinck
Te wadt tijde?
dochter
Omtrent den thien ueren,
Dan sijn de gebueren in rusten meest.
Ga naar margenoot+jongelinck
105[regelnummer]
Nu, ick salt so passen, ick ben den geest
Quansuijs; maer lieffken, tsal oock verwart houwen,
En salt niet?
dochter
Jaet, bij mijnder trouwen!
Wadt meendij dat ick u soude stellen ter leure?
jongelinck
110[regelnummer]
Nu, dattet niemant en wete.
dochter
En sorcht daer niet veure.
En ghij en meuget oock selve niemant bedien,
Want mijn eer hangter aen.
jongelinck
Dat en dorffdij mijn niet verbien,
115[regelnummer]
Twaer mijn schande so wel als douwe.
| |||||||
[pagina 91]
| |||||||
dochter
Nu, daer op gelooffdij mijn u trouwe
Te paesschen voort te gaen, en doedij niet?
jongelinck
Ghij weet wel wat daer aff is geschiet.
Die woorden en meugen mijn niet hinderen,
120[regelnummer]
Geen vrintschap sal in mijn verminderen,
Maer altijts meerderen naer u gerieff
Daer op een nieuw.
dochter
Adieu, mijn lieffste lieff,
Verwacht de uure.
jongelinck
125[regelnummer]
Wilt daer aff susen.
dochter
Beijt, hoe scheijen wij dus?
jongelinck
Ick moet u noch eens cussen,
Mijn roode mont.
dochter
Is dat mijn rente?
jongelinck
130[regelnummer]
Jaet, soetelieff.
dochter
Nu dan, goeij vente,
Verleen ons Godt een goet geval.
Maer dat ghij immers compt?
| |||||||
[pagina 92]
| |||||||
jongelinck
Godt weet, ick sal.
135[regelnummer]
Die cansse en sal ick vrij niet verkijcken.
Hoorde ghij oijt van schalkcker practijcken
Dan hier is gevonden van een jong meijssken?
Inne
dochter
Nu wil ick thuijs gaen all met mijn bier alleijssken.
Waer hebdij getoefft, sullense vraegen.
140[regelnummer]
Maer wacht mijn, hoe sal ick gaen claegen
En seggen, ick ben so seer verveert.
Sij sullen niet weeten wadt dat mij deert,
So sal ick gaen claegen, weenen en kermmen.
145[regelnummer]
Lieff moertgen, lieff moertgen, compt hier veure!
moeder
Wel, wadt isser gaens?
dochter
Och, bercht het licht en ontsluijt die deurel
Noijt mensch en was in meerder noot!
moeder
Godt segen u, Godt segen u!
dochter
150[regelnummer]
Och, noijt sulcken wederstoot!
moeder
Lieff dochter, wadt, wadt is u?
dochter
Eij! eij! eij! ick ben daer om doot.
Och moertgen, ick come uijt mijn sinne.
| |||||||
[pagina 93]
| |||||||
moeder
Marija, de hemelsche coninginne,
155[regelnummer]
Die sij u troost, lieff dochter, segt wadt u ledt.
dochter
Lieff moertgen, ick so seer ontsedt,
Tis wonder dat ick mijn sinnen behouwe.
Vlus doen ick om bier gaen souwe,
Doen quam mij daer een geest tsegen,
160[regelnummer]
Die mij aenvaerdenGa naar voetnoot1), en ick heb gelegen
In onmachte wel een halff uure.
moeder
Wacharmen, noijt quader avontuere!
Hebdij oock tegen den geest gesproocken?
dochter
Ja, ick meende, hij mijn de leden sou hebben gebroocken,
165[regelnummer]
En doen vervaerden ick mij aldus.
moeder
Seijde ghij oock benedicite?Ga naar voetnoot2)
dochter
Ja ick ende hij seijde Dominus,
En sprack terstont: ‘En wilt u niet ontsien,
U en sal van mijn geen erch geschien,
170[regelnummer]
Maer ghij moet volcomen mijn bevel,
Dat ick begeere, verstaetet wel,
Off ick sal u al [te] muijssemeeleGa naar voetnoot3) maelen.’
moeder
Ontbeijt, ick sal uwen vader gaen haelen.
Lieve Bouwen, compt haestelijck hier.
| |||||||
[pagina 94]
| |||||||
bouwen de vader
175[regelnummer]
Wel, wadt isser gaens?
moeder
Met dat ons dochter was gegaen om bier,
Tavont laet metter duysternissen....
Ick ducht sij sal haer sinnen gemissen,
Want sij heeft tegen eenen geest gesproocken.
180[regelnummer]
Hij sou haer de keel en de leden hebben gebroocken,
En hadse sijn gebreck niet willen volvueren.
Ga naar margenoot+vader
Wel, wadt gebreck ist?
dochter
Och, taevont ten thien ueren
Sal hij comen sonder eenich vertreck
185[regelnummer]
Op mijn camer, en sijn gebreck
Sal hij mijn dan altemael verclaeren.
vader
Lieve dochter, hoe seldij u vervaeren!
Ons lieve Heer die wil u staeden staen.
Wil ick gaen loopen om onsen prochiaen?
190[regelnummer]
Die sal den boosen geest wel belesen.
dochter
Neen, vader, daer en mach niemant bij wesen.
Ick sal hem alleene moeten spreecken.
vader
Wil ick bij u blijven?
dochter
So sal hij mij de leeden onstucken breecken,
195[regelnummer]
Oft ick souder den doot om moeten kiesen.
| |||||||
[pagina 95]
| |||||||
vader
Wacharmen, soud ick also mijn kint verliesen,
Dat waer voor mij een droeve maere.
Segt, mijn dochter, want ickt begeere,Ga naar voetnoot1)
Hoe sijdij den geest aldus dan ontgaen?
dochter
200[regelnummer]
Vader, doen ick hem geloften had gedaen,
Dat ick sijns alleene verwachten souwe
OpGa naar voetnoot2) mijn bovencamer, daer hij wouwe
Sijn gebreck mijn alleene openbaeren,
Doen schiet ick van hem, dus ist gevaeren.
vader
205[regelnummer]
Wacharmen! wacharmen! dits seecker deerlijck.
Maer sal den geest oock comen verveerlijck?
Dede hij u daer aff eenige declaratie?
dochter
Jae hij, vader, maer de goddelijcke gratije,
Die sou altijts bij mij blijven telcker uurenGa naar voetnoot3).
moeder
210[regelnummer]
BouwenGa naar voetnoot4), vergaert dan alle onse gebueren,
Opdat sij haer te min vercleenne.
dochter
NeenGa naar voetnoot5), moerken, ick moeter sijn alleenne,
Dat heb ick hem aldus moeten beloven.
Daer en mach niemant wesen bovenGa naar voetnoot6).
215[regelnummer]
Aldus so ben ick van hem gescheijen.
| |||||||
[pagina 96]
| |||||||
vader
Nu, laetse ons daer boven gaen leijen,
Ende en laet den geest niet langer kermmen.
moeder
Eij! eij! Godt moettet ontfermmen,
Dat ick mijn dochter aldus sie bevreest.
220[regelnummer]
Ga naar margenoot+Nu moetse gaen spreecken tegen den geest
En sijn gebreck volbrengen nae sijn behaegen.
dochter
Tis alrede elff urenGa naar voetnoot1) geslaegen,
En dats den tijt, dat hij comen sal.
moeder
Lieff kint, hout u doch vromelijck.
dochter
225[regelnummer]
Godt gheeff mij een goet geval.
Ick heb herts genoch, ick sal den geest wel wederstaen.
Vaertgen en moertgen, nu moet ghij wech gaen,
Maer cust mij eensGa naar voetnoot2), tsal mijn gruwel blusschen.
vader
Dochter, wij sullen ondertusschen
230[regelnummer]
U toespreecken van verre, en wilt niet vertsaegen.
moeder
Hout daer, wildij de kaerse niet met u draegen,
Op aventuere oft ghij u ijet stiet?
| |||||||
[pagina 97]
| |||||||
dochter
Neen ick, moertgen, ick wil dat ghij tvier uijtgiet,
Want geesten en connen geen licht gesien,
235[regelnummer]
Mijn mochter aff comen een groot mischien.
Moertgen, wij en mogent also niet bedrijven.
vader
Maer wij mogen hier wel beneden blijven
Onder desen solder, en hooren sijn betraepen.
dochter
Dat en mach niet sijn, ghij moet beij gaen slaepen,
240[regelnummer]
Och oft hij soudet mijn al te quaelijck loonen,
Want hij soude hem dan so vreeselijck verthonen
Metten boosen geesten als nu ten tijen,
Mijn sinnen en soudens niet connen gelijen,
Mijn waer maeckende noch meerder verdriet.
moeder
245[regelnummer]
Lieve dochter, wadt ghij hoort oft siet,
Sedt op Godt altijts u betrouwen
En roept aen onsen Lieve Vrouwen.
Ick hoop sij sal van u niet scheijen.
moeder en vader
Adieu, lieff kint.
dochter
250[regelnummer]
Onse lieve Heer wil u geleijen.
Sijt te vreden, en twaer tijt dat ghij u tot slaepen rasten.
Ick hoop den geest sal mijn niet verlasten,
Dus wil ick hem hier gaen liggen en wachten.
Hij sal te nacht mijnen commer versachten.
Inne
| |||||||
[pagina 98]
| |||||||
den clappaert oft luijstervinck
255[regelnummer]
Ick en can mijn van lachen niet verhoeden,
Ga naar margenoot+Al sou icker om rollen van den dijcke,
Om eens meijsgens wille, ghij soudet niet vermoeden.
Niemant en hoorde deser boerden gelijcken.
Sij heeft gevonden een die schalckste practijcken
260[regelnummer]
Die oijt mensche mocht stellen voort.
Tis Venus werck, tis wel autentijcke,
Want ick heb de redenen al gehoort.
Ick willGa naar voetnoot1) haest vast voortgaen ongestoort
Al heijmelijck en hooren van die feeste.
265[regelnummer]
Nije ouders en worden also verdoort
Van eenen schoonen levenden geesteGa naar voetnoot2).
Inne
jongelinck
So waer ick seecker wel een arm beesteGa naar voetnoot3),
En creech ickse nu niet te mijnen wille.
Ick sal gaen luijsteren.... Holla! tisser al stille.
270[regelnummer]
Ick mach wel naerder gaen al sonder vaer.
Hem, seg hem! Sij leijt in de venster.
dochter
Compt op, compt op!
jongelinck
Sijdij daer? Op u so heb ick de mutse gecregen.
dochter
Ja, ick heb hier so lange in de veijnster gelegen,
275[regelnummer]
Nochtans en steecken mijn geen vloijen.
jongelinck
Ick hoor wel, ghij sijt die selffs, en sult mij wel bewegen.
| |||||||
[pagina 99]
| |||||||
dochter
Ick heb hier so lang in de venster gelegen.
jongelinck
Wij sullen alsulcke geneuchte noch plegen,
Dat ghij u met allen sult verfroijen.
dochter
280[regelnummer]
Ick heb hier soo lang in de venster gelegen,
Nochtans en steecken mijn geen vloijen.
luijstervinck
Het waer hooch tijt dat ick ginck schoijen
En hooren, hoet nu den geest sal maecken.
Ick weet, dmeijsken sal nae den geest vast haecken.
285[regelnummer]
Mijn wondert, hoe sijt sullen beleijen,
Al sou icker al den nacht om waecken.
Ten was van mijn niet dat sij spraecken.
Ick hoorden al de woorden die sij seijen.
Dus gae ick derwaerts al sonder beijen.
290[regelnummer]
Tis bij elff uurenGa naar voetnoot1) en den nacht is duijstere,
En hij is niet gecomen, d'meijssken sal schreijen
En wilt gaen vernemen; ick ben diet luijstere.
moeder
Heere Godt, off ick vermits eens vernemen muchte,
Hoe mijn dochter nu al mach vaeren.
295[regelnummer]
Ga naar margenoot+Ick en hoor van steenen noch geen geruchte.
Ick hoop onsen lieven Heer die salse bewaeren.
vader
Ick hoop dat so wesen sal sijnen wille,
Mach hijse nu onder handen hebben.
| |||||||
[pagina 100]
| |||||||
moeder
Ga naar margenoot+Sij swijgen ommers stille.
300[regelnummer]
Ick duchte dat sij in onmacht sal leggen.
luijstervinck
Dat doetse op haeren rug, dat derff ick wel seggen.
moeder
Ick weet niet, hoe sijt sal connen verdraegen,
D'meijssken is teer en jonck van daegen.
Och, mochte mijn dochter dit ongeval ontghillen.
luijstervinck
305[regelnummer]
Weest te vreden, den ancxt en sal haer niet veel verschillen,
Sij salt nijet al te wel gedoogen,
Dmeijsgen is schalck, sij luijckt haer oogen.
vader
Off sij den geest nu oock mach sien?
luijstervinck
Waij neen, want sij stopt haer oogen met haer knien
310[regelnummer]
Van grooter vreesen, en spaert haer schoene.
moeder
Och, wadt hebben haer sinnen nu al te doenne!
Wat hij toch begeert, sij moetet hem geloven.
luijstervinck
Dat moetse, want sij leijt onder en den geest leijt boven.
Een jong geestgen mochter noch wel aff gedijen.
| |||||||
[pagina 101]
| |||||||
moeder
315[regelnummer]
Och, hoe sal sijtGa naar voetnoot1) wederstaen!
luijstervinck
Sij salt, seg ick, wel lijen,
Sij is met den geest seer wel te passe.
vader
Watten anckxt moetse gedogen!
luijstervinck
Ghelijck een dasse
320[regelnummer]
So leijtse en sweet, also ick duchte.
moeder
Mijn dunckt, ick hoor nu weder geruchte.
Den geest die salse nu weer tempteeren.
luijstervinck
Vrijlijck, sij sal haer wel verweeren,
Dmeijssken en heeft geenen noot.
325[regelnummer]
Nochtans so lijdtse menigen aenstoot
In haer schoot, sij derff van desen geest niet grouwen.
moeder
Mijn dunckt, ick hoorse steenen.
luijstervinck
Dat geloof ick wel; tis een salsaem clouwen,
Ga naar margenoot+Ick weet wel vrij, hij salse seer quellen.
330[regelnummer]
Al sou hijse op de bedsponde stellen,
Sij sal hem sijn gebreck wel boeten.
| |||||||
[pagina 102]
| |||||||
vader
Wacharmen, wadt salse al lijden moeten!
Ick ducht hijt haer qualijck loonen sal.
moeder
Dats oock mijn meeste sorge van al,
335[regelnummer]
En dat sijt oock wel mochte besterven.
luijstervinck
Sij en sal; al tempteerde hijse noch twintichwerven
Op een weecke, sij sout vrij wel verdraegen.
vader
Och bele berous, wij moghen wel claegen,
Dat ons dochter oijt ging om bier.
340[regelnummer]
Sij en waer niet gecomen in dit dangier,
Had sij metten daege om bier gegaen.
moeder
Och Bouwen, dats waer, maer tis nu gedaen.
Och, hadden wij dat gheweten van te vooren,
So hadden wij geen noot van dit verstooren.
345[regelnummer]
Maer ick hoop sij sal noch corts worden vertroost
En uijt desen grooten druck sijn verloost.
vader
Dat soud ick hoopen sonder eenich verbeijen.
jongelinck
Nu lieffgen, wij sullen nu moeten scheijen,
Het wort seer licht in allen hoecken.
dochter
350[regelnummer]
Och mijn lieff, so moet u Godt geleijen.
| |||||||
[pagina 103]
| |||||||
jongelinck
Nu lieffgen, wij sullen moeten scheijen.
dochter
Ick sal ons tavent wadt leckers bereijen,
Compt mij slechts dan weer besoecken.
jongelinck
Nu lieffgen, wij sullen moeten scheijen.
355[regelnummer]
Het wort seer licht in allen hoecken.
Ick sal mijn oock wel hertelijck vercloecken
En comen tavont weer speelen op u luijtgen.
Nu wil ick gaen noch neemen een muijtgen,
Den dachclock en heb ick noch niet hooren slaen en rueren.
360[regelnummer]
Besoeckt mij noch heden.
dochter
Te wadt tijde?
jongelinck
Maer ontrent negen uurenGa naar voetnoot1),
Dan sal ick u verwachten en slaen uws gaede,
Dan ontbijt ick wadt; maer wadt nu te raede,
365[regelnummer]
Hoe maecken wijt te nacht? segt ongelaeckt.
luijstervinck
Also ghijt te nacht beijde hebt gemaeckt.
Ga naar margenoot+Ick dencke wel, ghij en sijt des noch niet sadt.
jongelinck
Nu wil ick noch gaen slaepen wadt,
Twee uurenGa naar voetnoot1) off drie tot bij den daege.
370[regelnummer]
Dan so gae ick wercken noch een vlaege,
Dan coom ick te nacht u noch weer vervaeren.
| |||||||
[pagina 104]
| |||||||
luijstervinck
Dien ancxt en sal haer niet veel beswaeren.
Sij wou wel dattet alle nacht gebuerde
En datse den geest so sterck becuerde,
375[regelnummer]
Also hij menichwerff nu heeft gedaen.
moeder
Nu so ben ick wederomGa naar voetnoot1) opgestaen.
In wadt sorgen so heb ick te nacht gelegen!
Mijn dochter is op, ick wil haer loopen tegen
En vraegen haer, hoe sij heeft gevaeren,
380[regelnummer]
Want ick soude duchten nae tgebaeren,
Dat heur sinnen moeten seer ontstelt // sijn.Ga naar voetnoot2)
luijstervinck
Egoij, dat sijnse, want hij heeftse gequelt // fijn
Desen nacht wel vier lange poosen.
Maer dat quellen en sal haer niet haest nosen,
385[regelnummer]
Ten waer noch naerder an de negen maenden.
moeder
Noijt moeder so blijde! sij compt hijer gaende.
Lieve dochter, hoe sijdij te vreden,
Hoe hebdij u gehadt?
dochter
Och moeder, moeder, wadt heb ick al geleden,
390[regelnummer]
Gheen tonge en mocht dat uijtgespreecken.
moeder
Lieve dochter, al sijn gebreecken,
Heeft hij die u nu geopenbaert?
| |||||||
[pagina 105]
| |||||||
dochter
Jae hij, som heeft hijse mijn verclaert,
Dwelck mij noch deerlijck staet te besuernne.
moeder
395[regelnummer]
Wadt geest ist?
dochter
Tis Baet, een van onse gebuernneGa naar voetnoot1),
So ick de waerheijt van haer heb vernomen.
vader
Sijdijs nu al quijte?
dochter
Ga naar margenoot+Neen ick, vader, maer ick moet volcomen,
400[regelnummer]
Al dat ick hem heb moeten beloven.
vader
Wadt is datte?
dochter
Dat ick alleenne moet gaen slaepen boven,
Totdat ick alle sijn begeerten heb voldaen.
vader
Wadt is sijn begeerten?
Ga naar margenoot+dochter
405[regelnummer]
Dat ick allen den dach mocht eens gaen,
Op de verbeurte van mijnen lijve,
En spreecken alle daech thien pater nosterGa naar voetnoot2) [en] vijve
Op mijn bloote knien, verstaet mijn wel.
| |||||||
[pagina 106]
| |||||||
vader
Waer moet ghij die lesen?
dochter
410[regelnummer]
Maer tot Heemste in de cappel,
Daer moet ickse lesen, al mochtet ijemant spijten.
luijstervinck
Dats waer, achter thoff van de Barnadijten,
Dats de cappelcluijse daer sij is mede content,
Daer sij den geest wel vint ontrent,
415[regelnummer]
Die heurs verwacht daer op een gelint,
Daer sij den geest dickwils alleene vint,
Als dander werclieden sij[n] gaen eeten.
moeder
Lieve dochter, nu laet ons weten,
In wadt gebreecken den geest mach sijn.
luijstervinck
420[regelnummer]
Iigo, dat menigen dorst lijdt van bijer off wijn,
Als hijt niet en heeft, dats sijn gebreck, verstaet den fijn,
Wanneer de sonne schijnt aldus heet.
vader
Nu, lieve dochter, segt ons doch tbescheet:
Compt hij tavont weer?
dochter
425[regelnummer]
Ja hij, vader.
vader
Wanneer?
| |||||||
[pagina 107]
| |||||||
dochter
Als de clocke elve slaet, dat ghijt weet,
Dan heeft hij mijn wederom dach geset.
vader
Och, moet ghij dan weer getempteert worden?
luijstervinck
430[regelnummer]
Ja sij; aen haer achterlet
Moet sij noch lijden swaere stuijpen.
moeder
Nu, dochter, ick sal u gaen maecken een suijpen
En dan suldij u wadt gaen leggen rusten.
Ick weet wel, u moet wel slaepens gelusten,
435[regelnummer]
Want ghij hebt een swaeren nacht geleden.
dochter
Dat doe ick seecker, moeder.
moeder
Nu, lieve kint, stelt u te vreden.
Ghij sult alle sijn begeerte noch vervullen.
luijstervinck
Also soudemen de luijden noch verdullen
440[regelnummer]
En maecken hem wijs dat haenen eijers leggen.
Can ickt geheelen, so en sal ickt niet seggen,
Maer ick duchte, het sal mij seer ontslijpen.
Ga naar margenoot+Wadt doch dit meijsgen ock derff begrijpen!
Wistent dongeleerden, sij souwens niet heelen,
445[regelnummer]
Ick weet wel, sij souwen daer een spul off spelen,
En het waer oock seecker wel spelens waert.
| |||||||
[pagina 108]
| |||||||
moeder
Omdat ghij te min sout sijn vervaert,
So suldij dit wijwaeter met u draegen
Tegen den vijant.
dochter
450[regelnummer]
Ick en sal mijn niet so seer vertsaegen,
Als ick te nacht nu hebbe gedaen,
Want hij mij seijden, om wel te verstaen,
Hij en sal niet comen also vreesselijck,
Als hij te nacht dede. Adieu, moertgen.
luijstervinck
455[regelnummer]
Hij compt al vleesschelijck,
Al waert een jongehjnghGa naar voetnoot1) van XX jaeren.
Al moedernaeckt sal hij hem openbaeren,
Jong en schoon en daartoe lustich,
Rasch int loopen, sterck en rustich.
460[regelnummer]
Nu comense tavont weer te gadere.
moeder
Nu wil ick gaen tot mijn gevadere.
Sij is nu thuijs, also ick wel meenne.
Ou gevaerken, sijdij in huijs?
belij, de gevader
Jae ick, gevaerken, ick sidt hier alleenne.
465[regelnummer]
Gevaerken, wadt compt u nu uuijtjaegen?Ga naar voetnoot2)
moeder
Och lieve gevaerken, ick moettet u claegen.
Noijt moeijer en was also bevreest!
| |||||||
[pagina 109]
| |||||||
gevader
Hoe so, gevaijer?
moeder
Mijn dochter heeft tegens eenen geest
470[regelnummer]
Alle desen lange nacht gesproocken.
gevader
Tegens eenen geest?
moeder
Och ja, gevaijer.
gevader
En heeft hij haer gheen leden gebroocken?
Dies mach sij haer daer aff wel beloven.
475[regelnummer]
Waer sprack sijer tegen?
moeder
Op onse hoochste camer boven
Heeft hij al den nacht bij heur geweest.
gevader
Lieve gevaijer, wadt geest eest?
De geesten en sij[n] niet al te betrouwen,
480[regelnummer]
Den vijant is listich.
luijstervinck
Desen geest hij meentse te nacht te douwen.
Wilt Godt, het staet haer noch te besuernne.
gevaijer
Ga naar margenoot+Weetse niet, wije de geest is?
| |||||||
[pagina 110]
| |||||||
moeder
Jae, tis onse gebueme
485[regelnummer]
Bate die hier corteling is gestorven.
gevader
Die heeft het eeuwich leven verworven,
Dat soud ick hoopen, twas so goeden Baete.
Ick hebber mee omgegaen vroech en laete,
Maer noijt en heb icker quaet aen vernomen.
490[regelnummer]
Tis troostelijck, alsse wedercomen,
Dat pleegmen te seggen also ick waene,
Maer van desen geeste, daer twijffelt mij wadt aenne.
En moetse te nacht noch sijns verwachten?
luijstervinck
Ke jaese, vrije noch wel veertich nachten.
495[regelnummer]
Mij en twijffelt niet met allen van dien.
Sij heeft den geest so dickmael gesien,
Sij salder haer vrij niet aff versaegen.
gevader
Nu, gevaijer, noch moet ick u wadt vraegen:
Ga naar margenoot+Wadt wil den geest van haer al hebben gedaen?
moeder
500[regelnummer]
Dat sij alle daege eens moet gaen
Tot Heemstee en doen daer haer gebeden,
Nae de clock elffve met grooten enicheden,
En vijfthien pater noster daer lesen,
Dan sal den geest behouwen wesen.
505[regelnummer]
Maer hij is noch in meer gebreecken.
Dus moet hijse tavont weer alleen spreecken
Op onse camer, sonder eenich cesseren.
| |||||||
[pagina 111]
| |||||||
luijstervinck
Ick en hoorden noijt loogen beter stofferen.
Siet wadt dit meijsken doch al heeft bedreven.
moeder
510[regelnummer]
Ghevaijer, ghij moechtet niemant te kennen geven,
Want het moet eeuwich blijven verholen.
Hij heeftet haer also dier bevolen,
Dat sijt aen niemant en openbaere
Dan vader en moeder, dus seg ickt int claere.
515[regelnummer]
Wist het ijemant, hij brack haer die leden,
Maer ick segt u als vrient.
gevader
Gevaijer, weest dies te vreden,
Ick salt wel swijgen van al tot al.
Maer ick denck dat het noch anders comen sal.
luijstervinck
520[regelnummer]
Ho, dat saltGa naar voetnoot1) vrijelijck, so ickt verstae.
Daer mocht wel een vrauweling comen nae,
Wiltse den geest dus altijt comen en quellen.
Men salder noch veel wonders aff vertellen,
Dat dorst ick wel weddenGa naar voetnoot2) om mijn lijff.
jongelinck
525[regelnummer]
En is dit niet oock een vreemt bedrijff
Van dit meijsken, ick segh, seecker, jaet.
Ick hoorden mijn daegen noijt schalcker raet
Ga naar margenoot+Dan sij haer ouders nu doet verstaen.
Ick hebber schier aldus drie maenden gegaen,
530[regelnummer]
Heijmelijck ende oock spaij bij nachte,
Datter oijt ijemant anders en dachte
Dan d'meijsgen waer noch een reijne maecht.
| |||||||
[pagina 112]
| |||||||
Maer compt het so dat sij een kindeken draecht,
So comptet doch dan geheel int openbaer.
535[regelnummer]
Dan salmen seggen: hou siet, den geest gaet daer.
Dan sullen die luijden seer met ons mallen.
Maer ick hoope, het sal ons beter gevallen.
Inne
gevader
Wel, wadt vremder praet hoorde ick daer callen?
Ja, jongman, so sijdij den geest?
540[regelnummer]
So mach ick dan wel slapen onbevreest.
Eij, lang raeliaert, wadt hebdij bedreven!
Hoe hebdijGa naar voetnoot1) vader en moeder doen beven
En menigen anckxt dickwils aengedaen.
moeder
Nu wil ick tot mijnen gevader gaen,
545[regelnummer]
Want ick de waerheijt nu al heb geroocken.
Is dit den geest, daer sij heeft tegen gesproocken
Ende ons gedaen desen grooten vaer?
Goeden dach, gevaercken.
gevader
Goeden dach, gevaijer, en een goet jaer
550[regelnummer]
Verleen u Godt! Waer sijdij op de reijse?
moeder
Gevaerken, wist ghij doch dat ick peijse,
Nije moeijer en was also gestoort!
gevader
Hoe so, gevaerken?
moeder
En hebt ghij niet ghehoort,
555[regelnummer]
Hoe mijn dochter mijn heeft bedrogen?
| |||||||
[pagina 113]
| |||||||
gevaijer
U dochter, gevaerken?
moeder
Och jae, mijn dochter! wadt raet! tis al gelogen,
Dat sij ons geseijt heeft van den geeste.
Ghij en hoorde noch noijt van sulcken feeste,
560[regelnummer]
Als dat mijn dochter nu heeft bedreven.
gevader
En wadt heeftse dan gedaen?
moeder
Dat sal ick u te kennen geven.
SijGa naar voetnoot1) heeft ons alle beijde doen verstaen,
Datse alle daech eens tot Heemste most gaen
565[regelnummer]
Ontrent den middach, en dat mochtse niet vergeten.
luijstervinck
Dats waer, dan waeren die gesellen gaen eeten,
Ga naar margenoot+Die metten geest te wercken plagen.
moeder
En dan so moetse lesen alle dagen
XV pater nosterGa naar voetnoot2) en so veel ave marijen,
570[regelnummer]
En dan sachse den geest staen neven haer sijen,
Als sij devotelijck lach op haer knien;
En dat sij een nieuw geboren kindeken had gesien,
So datse daer aff in onmachte sanck,
Dat haer den coster moste opheffen.
| |||||||
[pagina 114]
| |||||||
luijstervinck
575[regelnummer]
Dat nieuw geboren kindeken is relijck lanck,
Het can hem selven wel schoeijen en cleen,
Men derft geenen hoorn geven, teet en drinckt alleen,
Tis niet gemelijck, men derft niet wiegen.
gevader
Ick en wist noch noijt ouders also bedriegen.
580[regelnummer]
Waert mijn dochter, dat mij seecker leet waere,
Ick soudese so hanteeren, ick segt u int claere,
Sij souder tgeheele jaer om peijsen.
moeder
Kan ickse crijgen, ick salse so wel teijsen,
Al soudt ons beijden noch naemaels rouwen.
gevader
585[regelnummer]
Ghevaerken, sijt te vreden, den geest machse noch trouwen,
Daerom maeckt toch geen groot rumoer noch gerucht.
Ter avontueren so machse sijn bevrucht.
Wilt u daerom te beter te vreden stellen.
Tis dickwils gesien dat jonge gesellen
590[regelnummer]
En jonge meijsgens malcanderen aenspreecken.
moeder
Godt geefGa naar voetnoot1) datse den hals moet breecken,
Omdat sij ons doet dese groote schanden.
Mocht ickse crijgen in mijnen handen,
Ick salse so met haer tuijten slueren,
595[regelnummer]
Ga naar margenoot+Jae, ick soudese schier met mijn tanden verschueren,
Mocht ickse crijgen tot mijnen wille.
Eij, du erch teef gen!
gevader
Lieve gevaijer, weest doch stille,
Het sal noch comen al ten besten.
| |||||||
[pagina 115]
| |||||||
600[regelnummer]
Tsou u berouwen noch ten lesten,
Waert dat het meijsgen ijet missquaeme.
Dus sijt te vreden.
moeder
Och, wist ghij, hoe seer icks mij schaeme,
Ten sou u seecker geen wonder geven,
605[regelnummer]
Dat ickx mij stoore.
gevader
Nu, dats geleden en gebleven,
Tis geschiet en tmoet blijven geschiet.
En dat ghij haer mishandelde, ten waer te beter niet.
Dus stelt u nu te vreden en wilt niet meer schreijen.
Ga naar margenoot+moeder
610[regelnummer]
Hoe sou ick mijn te vreden setten?
gevader
Oorloff gevaerken, wij willen scheijen,
Gaet tot uwaerts met gemack en weest niet stuerlijck,
Want datter is geschiet, tis al natuerlijck,
En tis altemaele vrou Venus raet.
615[regelnummer]
Dus adieu, gevaerken.
moeder
Met Gode is en ick gaet.
Ick sal u noch corteling comen besoecken.
gevader
Ghij sijt mijn willecomme.
moeder
Dat in u vercloecken
620[regelnummer]
Betrouw ick mijn, gevaeijer, in allen hoecken.
Inne
| |||||||
[pagina 116]
| |||||||
jongelinck
Ten baet castijen, schelden noch vloecken,
De natuere moet volgen haeren ganck.
Tvalt de jongers somtijts veel te lanck,
Als sij het mutsgen beginnen te gespen.
625[regelnummer]
En die daer sijn in d'ouders bedwanck,
Soecken alle listen, al sout haer vallen cranck,
Al soude men haer daeromme dickmaels berespen,
Als haer steecken de wespen door Venus useren.
gevader
Oorloff altsaemen, vrouwen en heeren,
630[regelnummer]
Bedeckt onse faulten, waerdoor wij ijet misten.
moeder
Tis tijt dat wij ons naer huijs toe keeren.
Oorloff altsaemen, vrouwen en heeren.
jongelinck
Godt geeff dat ghij tsaemen u kinders so moocht regeren,
Opdat sij niet leeren sulcke vreemde listen.
gevader
635[regelnummer]
Oorloff altsaemen, ghij vrouwen en heeren,
Bedeckt ons faulten, waerdoor wij ijet misten,
Neempt danckelijck dese cluijt van ons Pellecanisten.
Fijnis. Lang in dicht 641 regulen.
Par Trouw moet Blijcken.
|
|