Drie zestiende-eeuwse esbatementen. Tielebuijs. De blinde die tgelt begroef. De luijstervinck
(1934)–Marinus de Jong–
[pagina 23]
| ||||||
Een esbatement van Tielebuijs, die een jaer te vroech gheboren is ende wert herdraghenPersonagien:
Ga naar margenoot+ronsefael, een duijpen, half huijlende oft janckende
5[regelnummer]
Dat mij therte dunctGa naar voetnoot2) splijten van grooten drucke.
En dat sij nochGa naar voetnoot3) leefde, die bloeme verheven.
| ||||||
[pagina 24]
| ||||||
Was haers gelijc niet. Och Truijen, Truijen, lief Truijen,
In den hemel moettij vinden u ziele // thuijsGa naar voetnoot1).
Tgaf haer die doot, siet, dat haer soone Tiele // buijsGa naar voetnoot1)
Ick woude dat hij heel wijs oft kints uutGa naar voetnoot2) ware,
tielebuijs, de soone, half sot
Ga naar margenoot+Vaerken, is Ronsefael in huijs?
| ||||||
[pagina 25]
| ||||||
Stille als een muijs, vrij, sonder tamboere.
ronsefael
tielebuijs
ronsefael
tielebuijs
Op mijn bedde!
Waer soudick anders mijns sins bedrijf // hebben?
ronsefael
Compt af, laet sien!
tielebuijs
Sallick dan een wijf // hebben,
ronsefael
| ||||||
[pagina 26]
| ||||||
40[regelnummer]
Siet, dit sijdij noch tachter, ten tijde binnen
Ga naar margenoot+Dat u moeder sterf: driie blancken en een oort
tielebuijs
Ke, tis al viesvase.
En voor mijn knijen geset twee leren lappen.
ronsefael
55[regelnummer]
Ga naar margenoot+Schermoelien, die ghij bij den becker // vant,
Eijeren en suijcker, X stuvers; eij, lecker// tan t,Ga naar voetnoot2)
| ||||||
[pagina 27]
| ||||||
tielebuijs
ronsefael
tielebuijs
Dats vierdalven cornilis en een peerts// hootGa naar voetnoot1).
65[regelnummer]
Ick can oock wel rekenen sonder falen.
ronsefael
tielebuijs
Ick en heb cruijs noch munte.
| ||||||
[pagina 28]
| ||||||
ronsefael
Soo en meughdij gheen wijf hebben, dats verloren.
tielebuijs
ronsefael
70[regelnummer]
Dat ghij sijt een jaer te vroech gheboren!
tielebuijs
Een jaer te vroech gheboren?
ronsefael
Ja.
tielebuijs
Ick en ben, wilt Godt!
Een jaer te vroech geboren? ick hervraghen moete.
ronsefael
tielebuijs
75[regelnummer]
Op haren hals wel vier jaren lanck,
Ga naar margenoot+Eer ick gegaen cost aen stoel oft banck,
ronsefael
Al stondij te Dixmuijen opten werf
| ||||||
[pagina 29]
| ||||||
tielebuijs
Soude gheboren sijn.
ronsefael
Swijght van dien, tis ghenoech!
U moeder u droech wel neghen maenden.
tielebuijs
Dats verde van den jare!
ronsefael
Die altijts soo vol weelden steken,
90[regelnummer]
Nijet wetende, wat hen mach gebreken;
Daerom sij altijts int claghen // sijn.
tielebuijs
Oft voghel en wort dit jaer gheen craije!
| ||||||
[pagina 30]
| ||||||
ronsefael
tielebuijs
Soo sallick hier gaen liggen spertelen
Van grooter quaetheijt, oft blust mijn gebreck!
Suldijt doen oft en suldij?
ronsefael
Hoort desen geck!
Nu en sallick, siet!
tielebuijs
100[regelnummer]
Ga naar margenoot+Soo sallick int water springhen,
ronsefael
tielebuijs
Soo willick gaen dimmen
Op den alderhoochsten boom van allen,
| ||||||
[pagina 31]
| ||||||
ronsefael
tielebuijs
Al sou ick op mijn bedde van hongher sterven,
ronsefael
tielebuijs
| ||||||
[pagina 32]
| ||||||
ronsefael
Och, en doet dat nijet, twaer quaet begost.
Ick sou u liever doen herdraghen, wat oock cost.
Beij inne.
vrou permants, een vrodjvrouwe 1)
Ghebonden metten bande der natueren,
Ga naar margenoot+En als sij blijde moeder voldueren.
Ten quam al wel, GodGa naar voetnoot1) sijs ghebenedijt!
135[regelnummer]
En drincken den wijn hertelijck metten monde.
| ||||||
[pagina 33]
| ||||||
ronsefael
Die wilt herdraghen sijn noch een vol jaer,
150[regelnummer]
Die willick te kennen gheven dit sot bedrijf,
vrou permants
| ||||||
[pagina 34]
| ||||||
ransefael
Ga naar margenoot+Tielebuijs, mijn soone, wilt gaen een wijf trouwen.
vrou permants
En oock soo steect hij vol leckemijen.
ronsefael
Soo seijd ick hem goetront, op dat pas,
Dat hij een jaer te vroech gheboren was,
vrou permants
ronsefael
Hoort tsotste van al!
vrou permants
| ||||||
[pagina 35]
| ||||||
ronsefael
170[regelnummer]
Hij wilt herdraghen sijn,
Omdat ick hem seijde na sijn onghevoech,
Dat hij gheboren was een jaer te vroech.
vrou permants
Nu en weet ick nijet, wat ick wil dincken
Wilt hij herdraghen sijn? dits een abuijs!
ronsefael
Jae hij, sonder gecken.
vrou permants
Mijn maerte enGa naar voetnoot1) icke sullen hem verlacken.
ronsefael
Seght, wat suldij hem doen?
| ||||||
[pagina 36]
| ||||||
vrou permants
Wij sullen hem sacken,
Als hij verhalen wilt die materije
Dan sullen wij soo ruijterlijck met hem sollen,
Dat elck lachen sal van solase // groot.
Dus bestelt ons den knecht.
ronsefael
190[regelnummer]
Wel, bij gans hase// poot!
Mocht ick alsoo quijt sijn den onaerdighen loen,
Ick ben doch den langhen amoreusen Ronsefael.
200[regelnummer]
Ga naar margenoot+Mij sou noch wel botere in mijnen mont smelten.
vrou parmants
Jaick, gheerne.
| ||||||
[pagina 37]
| ||||||
ronsefael
Beij inne
josynken, de maerteGa naar voetnoot1)
Ga naar margenoot+Wat dou! wats ditte? wat sals gheschieden?
| ||||||
[pagina 38]
| ||||||
220[regelnummer]
Sij moet ergens een droncxken hebben ontfaen,
vrou permants
Met Tielebuijs, siet, den sotten flueren!
Ick wedde, hier sal wat nieus ghebueren,
maerte
vrou permants
Den swaren gheest.
maerte
Bij goede ghildekens.
| ||||||
[pagina 39]
| ||||||
vrou permants
Ronsefaels Tielebuijs wilt goetront houwen,
Ga naar margenoot+maerte
Hoort toch! Desen gevalueerdenGa naar voetnoot1) water// alf,
Die is wel een geheel jaer te vroech gheboren.
vrou permants
Maer twas verloren, wijent mocht mishaghen.
Tielebuijs wilt goetront sijn daerom herdraghen,
maerte
245[regelnummer]
Wilt hij herdraghen sijn noch een vol jaer?
vrou permants
Ja hij, voorwaer!
Tis int openbaer voor clercken en leecken.
| ||||||
[pagina 40]
| ||||||
Al viel hem een teecken uuijtGa naar voetnoot1) den hemele,
Hij wilt herdraghen sijn.
maerte
vrou permants
Ja hij, certeijn.
maerte
Soo sullen wij hem slueren,
Al waer hij van malheijt noch soo strack.
vrou permants
255[regelnummer]
Daer men hem insteken sal met sulcken betrape,
Totdat hij uuijtenGa naar voetnoot2) slape hem selven bekent.
Wildij mij hulpen?
maerte
| ||||||
[pagina 41]
| ||||||
Ga naar margenoot+vrou permants
maerte
Wel, vrouwe!
vrou permants
Ghij sult cacx deen moeder // sijn
EnGa naar voetnoot1) ick dandere, latet nijet verstincken.
maerte
vrou permants
Noijt beter collatie!
Een recreatie wert hier uuijtghemetenGa naar voetnoot2).
maerte
vrou permants
Wij willen gaen eten
Beij inne
ronsefael
Tielebuijs! Tielebuijs!
| ||||||
[pagina 42]
| ||||||
tielebuijs
ronsefael
Ick seg u, compt af, oft ghij crijght eenen stoot
Wat bedrijfdij?
tielebuijs
Ick spele uuijtGa naar voetnoot1) den pot // wat,
ronsefael
Waerme speeldij?
tielebuijs
Wat wildij hebben?
ronsefael
| ||||||
[pagina 43]
| ||||||
tielebuijs
Daertoe heb ick veel te crancken zin.
Ga naar margenoot+ronsefael
Waeromme?
tielebuijs
Omdat ick nijet voldraghen en bin.
Ick sou liever van luijaerdien sterven
ronsefael
Dees sotte treken
Sallick u noch uuijtGa naar voetnoot1) uwen velle drucken.
tielebuijs
ronsefael
Och, dats mijn schoonste teijle,
| ||||||
[pagina 44]
| ||||||
tielebuijs
ronsefael
En wilt u botte sinnen wat verscherpen.
tielebuijs
300[regelnummer]
Ga naar margenoot+Ick sal gaen thuijs ter veijnsteren uuijtwerpenGa naar voetnoot1),
Oft doet mij herdraghen na mijn ghebodt.
ronsefael
Thuijs ter veijnsteren uuijtGa naar voetnoot2)! Och Heere GodtGa naar voetnoot3),
305[regelnummer]
En worpet thuijs nijet ter veijnsteren uuijte.Ga naar voetnoot4)
tielebuijs
| ||||||
[pagina 45]
| ||||||
ronsefael
tielebuijs
Waer suldij mij leijen?
Ga naar margenoot+ronsefael
Om haren loon.
tielebuijs
Ick moet herdraghen sijn.
ronsefael
Hier suldij moeten binnen cruijpen,
Wat ghij hoort oft siet, ten besten wat // spreect.
tielebuijs
| ||||||
[pagina 46]
| ||||||
ronsefael
Ick moet u spreken.
vrou permants
325[regelnummer]
Die mij versoect met sulcken ghecriele // thuijs?
ronsefael
Tis al vriendt.
vrou permants
Wat dou, Tiele // buijsGa naar voetnoot1),
Al sijdij een jaer te vroech gheboren.
tielebuijs
vrou permants
Ja ick, in trouwen.
| ||||||
[pagina 47]
| ||||||
tielebuijs
Wije sal mij dan voesteren
Als ghij int kinderbedde na die bewaerte
Sult voldaenGa naar voetnoot1) hebben?
Ga naar margenoot+vrou permants
tielebuijs
Heijdal heijda! nu ben ick volcomelijck
Eerst verblijt!
ronsefael
En houdtGa naar voetnoot2) maniere; ghij sult noch, ick wedde,
Wel gehouwen.
tielebuijs
Eer ghij van hier gaet voor alle dinghen.
ronsefael
Ick en sal!
| ||||||
[pagina 48]
| ||||||
tielebuijs
Soo en sallick in den sack nijet springhen,
ronsefael
Inne
maerte
Danck hebt, Ronsefael.
vrou permants
Springht inden sack, men sal u wel sussen.
tielebuijs
maerte
Nu duijct nedere!
vrou permants
Wije inden sack is.
| ||||||
[pagina 49]
| ||||||
maerte
Sidt neder ghemeckelijck,
355[regelnummer]
Opdat ghij int draghen gheen misquaem en crijght.
tielebuijs
Memme, memme!
Ga naar margenoot+vrou permants
Want ghij sijt nu onsen prisonier.
U zot bestier en mach hier nijet queken.
tielebuijs
360[regelnummer]
Laet Tielebuijs noch een woordeken spreken
En dan nijet meer.
maerte
tielebuijs
Daer toe sooGa naar voetnoot1) heb ick alten grooten lust.
vrou permants
| ||||||
[pagina 50]
| ||||||
tielebuijs
Memme!
maerte
Ja, wat dinghe?
tielebuijs
vrou permants
Hier en sijn gheen.
tielebuijs
maerte
Maer hadden wij die kanneGa naar voetnoot1) metten wijne,
vrou permants
| ||||||
[pagina 51]
| ||||||
tielebuijs
Moerken ou!
maerte
Wat eest?
tielebuijs
Ga naar margenoot+vrou permants
tielebuijs
Soo suldij wel blijde moeder // blijven.
maerte
Wat hem int hoot compt, moet hij uuijtbollenGa naar voetnoot1).
tielebuijs
vrou permants
Wat eest nu?
| ||||||
[pagina 52]
| ||||||
tielebuijs
En ghevoeldij nijet?
En al van luste!
vrou permants
tielebuijs
Mocht ick wel crijghen voor mijn onghemack // thuijs.
maerte
Tsus, ghij en sult.
tielebuijs
Ick sal, oft een scheef back // huijsGa naar voetnoot1),
vrou permants
395[regelnummer]
Dus houdt u backhuijs van dien dinghen,
En laten u daer swemmen metten vorsschen.
| ||||||
[pagina 53]
| ||||||
tielebuijs
Als tjaer uuijtGa naar voetnoot1) is; dus sonder veel gequeters
400[regelnummer]
Ga naar margenoot+Gaet bidden terstont peten en peters,
Sallick vlues voldraghen sijn?
maerte
Ga naar margenoot+Ja ghij, morghen.
Maer ghij moet eerst wat slapen in dees contreije,
Eer ghij sult voldaen hebben.
tielebuijs
Nacht, memmen dan allebeije.
405[regelnummer]
Ontwect mij ten reije, slaep ick te spade.
Suldij, seck?
vrou permants
Ja wij, in trouwen.
maerte
vrou permants
Ick weet goedenGa naar voetnoot2) raet tot onsen confoorte:
| ||||||
[pagina 54]
| ||||||
maerte
Noijt beteren vont!
Ick en coos nijet een pont voor dit sot bestier.
vrou permants
Maer laet ons tesamen gaen thuijswerts loopen.
Beij inne
een oude baghijn
Benedijste, hoe ben ick dus verdacht!
God seghen mij en dweerde heijlich cruijs!Ga naar voetnoot1)
Wat heb ick al wonders gedroomt te nacht!
In veel cronijcken, sulck vrempt abuijs.
| ||||||
[pagina 55]
| ||||||
BenedijsteGa naar voetnoot1), wats hier? noijt dus verveert!
Ga naar margenoot+Aij, tsal claer een mensch sijn oft een dorprue.
Spreect, sijdij van GodsGa naar voetnoot2) weghen?
tielebuijs
Bue, bue, bue!
Ou, memmeken dochtere, sijdij daer?
baghijn
Ick en ben u moeder nijet!
tielebuijs
baghijn
Ick en heb u noijt gesijen.
| ||||||
[pagina 56]
| ||||||
tielebuijs
baghijn
tielebuijs
Nu, als ick voldraghen ben, coom ick u thuijs.
baghijn
Wije sijdij dan?
tielebuijs
445[regelnummer]
Die ghij gedraghen hebt; ick seght u goetront.
baghijn
450[regelnummer]
Daer beet ick mijnen lesten tant op ontstucken.
Vijf en tsestich jaer!
| ||||||
[pagina 57]
| ||||||
tielebuijs
Wildij u nu van uwen kinde verschoonen?
Ick sal nochtans bij u blijven woonen,
baghijn
Ga naar margenoot+Och, wat sullen onse meesterssen seggen,
460[regelnummer]
Dat ick u hebbe van besijen gecreghen.
tielebuijs
Oft ick sal elcken gaen seggen trechte bedijet.
baghijn
Ick sal u een goet uuijtstelselGa naar voetnoot1) gheven:
Potten en ketelen; noch sallick u maken
| ||||||
[pagina 58]
| ||||||
Dus houdt uwen mont!
tielebuijs
Ick enGa naar voetnoot1) sal, God weet!
Wije lief oft leet, ick sal mij gaen vellen
Hier neven u sijde.
baghijn
475[regelnummer]
Tghelt mettenGa naar voetnoot2) brieven, tsamen gesompt
In wat
tielebuijs
Dats anders gebompt.
Compt, gheldeken, compt, dits voor mijn paert.
uuijtGa naar voetnoot3)
baghijn
Houdt daer, siet!
Inne
tielebuijs
480[regelnummer]
Sallick noch een jaer te vroech gheboren // sijn?
| ||||||
[pagina 59]
| ||||||
Ga naar margenoot+ronsefael
tielebuijs
485[regelnummer]
Ronsefael, vader, siet, hoet hier is gehoopt.
ronsefael
Wat eest?
tielebuijs
Tis al dinck daermen de boter me coopt.
ronsefael
tielebuijs
Dat suldij hooren.
Jonckfrou Babilie, een oude baghijne.
‘Ou, memmeken dochtere, sijdij daer?
| ||||||
[pagina 60]
| ||||||
Ick sal u maken een goet uuijtsetsele.’Ga naar voetnoot1)
Dus gafse mij van vreesen in de hant
Tghelt metten brieve.
ronsefael
Dat ghij herdraghen sijt.
tielebuijs
Neent, in trouwen!
ronsefael
505[regelnummer]
Die op u met vingheren wesen te voren.
tielebuijs
Nu en ben ick gheen jaer te vroech gheboren;
ronsefael
Ga naar margenoot+Tis haest ghecomen, alst wil ghelucken.
| ||||||
[pagina 61]
| ||||||
tielebuijs
Dander met wijsheijt.
ronsefael
tielebuijs
ronsefael
Ingenieuse
Van verstande,
tielebuijs
Van moede,
ronsefael
515[regelnummer]
Wijse notabele
Van sinnen,
tielebuijs
In consten abele,
Ineffabele van practijcken,
ronsefael
Joyeuse gheesten en Rethorijcken,
Die sonder beswijcken hier vreught vermeeren,
| ||||||
[pagina 62]
| ||||||
tielebuijs
520[regelnummer]
In dancke ontfaet ons simpel voortkeeren.
ronsefael
522[regelnummer]
Ga naar margenoot+Wij bevelen u MariaGa naar voetnoot1), die reijn lilie.
Willem Elias alias Vrancx,
Prijst luttel bedwancx, composuit ao 1541.Ga naar voetnoot1)
Phrasim invenit Jan van den Borae alias Houwers, Lelie,
quondam in Diest.
Ut vis fac alteri scripsit,
J. Dalem,
den 19 Februarij ao 1548.
Dit spel is lanck in dichte - 522
Ghespeelt voor den willecome van de Leliebroeders in
Diest op de incompste van de rethorisienen ao 1541, primo
Augusti; dincompste was sdaechs te voren, denlaetsten
Julij.
| ||||||
Hs. B. Slot.
ronsefael
Dats waer certein,
Somen aen Tielebuijs, mijn soon, mach mercken.
Ga naar margenoot+tielebuijs
515[regelnummer]
Hiermede uwen oorloff, ghij leecken en clercken,
Die om dese cluijt u herwaerts gingt keren.
| ||||||
[pagina 63]
| ||||||
ronsefael
Ons faulten wilt helen om vruecht te verstercken.
tielebuijs
Hiermede uwen oorloff, ghij leecken en clercken.
ronsefael
Wij die daer schuijlen onder den pelicaens vlercken,
tielebuijs
520[regelnummer]
Al sijn wij onconstich, wij hopen beter te leren.
ronsefael
Hiermede uwen oorloff, ghij leecken en clercken,
tielebuijs
Die om desen cluijt u herwarts gingt keren.
ronsefael
523[regelnummer]
Weest vrolijck en helpt tavont dexcijs vermeren.
| ||||||
Hs. B. Onderschrift.
ronsefael
524[regelnummer]
Maer soon, wat sult gij nu met dat geit doen?
tielebuijs
525[regelnummer]
Maer de helft wil ick leggen in de looterij
Met hart blij, salt u quae practijck // sijn.
| ||||||
[pagina 64]
| ||||||
En crijch ick dan het hoochste lot, sal ick dan niet rijck // sijn?
Wie sal mijns gelijckGa naar voetnoot1) //sijn? Siet hoe dat ick wander.
ronsefael
Jae, al so wel kuent gijt crijgen als een ander.
530[regelnummer]
Dus blijft een voorstander van de armen geseit.
Die teGa naar voetnoot2) Leijen het hoochst lot hadde, had maer seevenGa naar voetnoot3) schelling ingeleit,
En teGa naar voetnoot2) Rotterdam wast een meit, seer schamel, wilt hier op mercken.
|
|