Momenta desultoria
(1655)–Constantijn Huygens–
[pagina 278]
| |
Appendix
| |
[pagina 279]
| |
Danieli Heinsio
| |
[pagina 280]
| |
negotiis attendant; ut ab otio ad malam frugem naturâ proclives sumus, & brevi ista spatio distare perhibentur, parùm boni agere, & mali multùm; sive, ut ferociùs olim pronunciatum nosti, Virum otiosum esse, & malum Civem. Faciunt eò potissimùm Libelli isti; qui magnam partem iis ex abortibus compilati quos quotidiè obtrudi tibi quàm humanissimè passus es, ut de severitate tuâ securi esse didicerunt, clementiam plerique toties experti, nec alio vel tutore vel vindice publici tribunalis majestatem experiri debuerunt. Mea, inquam, refert, Patriae universae ut constet, eas me res egisse cum nullas egi, quas plerique cum agunt, summoperè id curant scilicet, ne quis eos otiari existimet; quas verò tu cum ageres, ita te otiari credidisti, ut nec bono Cive, nec homine quidquam erudito indignum ageres, at nec ab illo valdè alienum quidquam qui se uni Sapientiae aliquando dicatum iret: si quis fortè ab aetate pari & Otio, ad eandem frugem ratiocinandum duxerit, & quantò ingentibus illis praeludiis tuis praestare constat | |
[pagina 281]
| |
immensum eruditionis cumulum, quo te stuporem ORbis literati agnoscimus, tantò serias olim cogitationes meas nugacissimis istis pro modulo potiores fore. Patere nunc ergo nomine me tuo tantisper abuti, quàm exemplo uti necesse habeo. Spondeo non invitus, iis me sensim vestigiis institurum, quae, ut infinito te ponè intervallo secutura sint, nec ipse tua esse negaveris. quin si te judice credi coeperit, hos etiam inter lusus otianti verbum excidisse non otiosum, ego verò is videri pergam quem à Rep. arceri Patriae intersit, ejusmodi mox otio vacaturum, quod, ut ista paucorum oblectationi, publicae nî fallor, utlitati conducet. vale, Vir maxime, quique nec amicitiam meam hactenus contemsisti, neque secessum scribentis, & Otia boni consule. Hagae-Comitis, VI. Cal. Iun. cIɔ Iɔc xxv. | |
Ad evndem.UNice flos vatum, cui me placuisse measque
Prima fuit pueri gloria quisquilias;
Proxima sit placuisse viri, provectior aetas
Quòd bene, quòd meliùs tertia speret erit.
Otia nunc rerumque inopes fero Carmina nugas,
Otia, si tanti est, paucula perde meis.
| |
[pagina 282]
| |
Fortè tuas pridem versas in mascula Musas
Numina ais Veneres non nisi nosse mares,
Caetera cum primi putruisse Cupidinis arcu,
Nec pia tam nihili seria ferre jocos?
Parciùs obtundo, veteres agnosce tabellas:
quam videor cramben nunc dare saepe dedi:
Excute personam, mutato nomine qualem
Hìc ago de veteri est fabula facta recens;
At spectatores bene speratura nepotes
Heinsiaca sospes quì caruisset ope?
Hoc age, ne careat: quas nunc effaberis olim
Censurae de me posteritatis erunt.
Quamquàm ego nec metuo quos dant hodierna Catones
Saecula, nec quos est sera datura dies.
Algeo, nec pudor est; quem charior occupat aestus,
Discat ab invidia nîl timuisse mea.
Nec pudor est, nec erit, quòd nos impune puella,
Nos puer illaesâ virginitate leget:
Si tamen iste, vel illa legent; quae sola futura est,
Heinsiadae rogo sit gratia sola mei.
Sin piget immeritae punctum tribuisse Thaliae,
Et videor theta dignior ire nigro,
Parce Deûm, si quae, soboles; clementia divûm est,
Nec titulum justo detrahit illa Iovi;
Parce; tuo cum tecta volet ludibria nutu
Quae ruet in plagas livida turba meas,
Sola crepet, tantique adeò, quâ vindice solâ
Turgeat, autoris destituatur ope.
En caream plausu, jam nuda silentia posco:
Fecerit ad laudes, te tacuisse, meas.
| |
[pagina 283]
| |
Amaryllis.
| |
[pagina 284]
| |
Thyr.
Charior hisce Puer, quos quando adspexerit Eös
Humidulos, tales vesper deprendat ocellos;
Moeri, quid hanc toties iterato verbere plagam,
Tundis, & exemplis collatâ sorte beatis
Bis miserum esse jubes? Curetne Lycoris Amyntam,
Daphnida Phyllis, & agrestem Galatea Menalcam,
Nisa suum Lycidam, curare Amaryllida credis?
Adspice quae rerum circumfert saecula molem,
Perpetuosque sed & stabiles per inane rotatus,
Et vaga finito labentia sidera calle;
Hos gressus Amaryllis amat, hunc non prece, non vi
Flexibilem dicas animo obfirmasse tenorem.
Scilicet aethereos quò nemo negaverit ortus,
Et partio ductum Coelo genus, aetheris instar
Immotos animo decuit praescribere motus?
Nec poteras, nisi dura, diis prognata videri?
Heu! poteras formosa; & qui mortalibus exstat
Caelestes decor addit avos. Ignoscite Nymphae,
Non damus haec meritò vestris cunabula sylvis.
Moer.
At facilis natura deûm est; ignoscite stellae,
Non damus haec temerè vestris cunabula coelis.
Si tamen illa dea est & in illo lumine numen,
Nec specie deceptus, amas; age, Thyrsi, resurge;
Jam verbis invicta, moris superabitur olim;
Et dabit hora quod hora negat. non omnibus omnem
Protinus advertunt Superi mortalibus autem.
Non ego, si primos hodie de rure maniplos
Frugiferae Cereri, non, si tibi, Cynthia, Cervam
Obtulero, tibi, Bacche, caprum tibi, Cynthia, Cervam
Cras jubeo parere deos, placataque fumo
Numina praesentem votis deferre salutem.
Saepe equidem, si multa pias infecerat aras
Victima, & innumeras populârat flamma bidentes,
Tantane vos tugurI cepisse oblivia nostri,
Dii superi, dicturus eram; cum dexter ab ortu
Coelicolas corvus monuit sperare faventes:
| |
[pagina 285]
| |
Speravi; mollesque deos à tempore sumsi.
Disce breves in amore moras, potieris amatâ.
Thyr.
Adde graves in amore moras, occidis amantem.
Omnia perpessos annorum taedia porrò
Perpetienda mones? heu! pascere Thyrsida sylvam
Questibus, hirsutum flammis Amaryllida Mopsum!
Moeri, fatebor enim, poterant fastidia ferri,
Atque oculi, tot flagra, truces, nisi Mopsus ab illis.
Mopse quis es, qui nostra tuis componere certes
Carmina & hisce tuas, Parnasso judice, cannas?
Me Satyros, nemorumq;, nec ultima numina, Faunos,
Me Dryadas, mariumq;, nec infima numina, Nymphas,
Ad modulos, tua dona, meos, testabere Clio
Non semel aestivâ circumfudisse choreâ.
Invideas Rhodope, sectatos THyrsida montes,
Saxa, feram, volcures, volucres, fera, saxa loquentur.
Dicite Pierides, quid amarunt numina Mopsi?
Me pius, & sacrâ redimitus tempora Lauro
Sylvander, tuus à teneris Dictynna Sacerdos,
Ille Caledoniis tandem memoratus Hybernos
Confudisse greges, & confudisse Britannos,
Sylvarum Sylvander amor, laudasse canentem
Non neget, & docuisse suas Amaryllida ripas.
Da veniam, venerande Senex, tua rura, paternos
Pertaesi remeamus agros, Amaryllida ripas
Nunc quoque, sed duram docturi Amaryllida ripas.
Sat miseros vixisse domi, juvat esse Britannos,
Si sterili Batavos decet insudare furori.
Da faciles in vela Notos, substerne benignas,
Salse Sali dominator, aquas, deducite moesto,
Nereïdes, pastore gravem per caerula puppim:
Thyrsida vectorem vehitis, subsidite fluctus.
Moer.
Thyrsida pastorem rapitis, subsidite venti:
AEole seclusos cohibe compagibus Euros;
Objice retrorsum Zephyris Mare Neptunine;
Da remoram, Melicerta, rati, da monstra procellis
| |
[pagina 286]
| |
Cymothoë, da Glauce breves in gurgite Syrteis.
Annuitur. commota pari conamine crimen
Numina ferre negant: &, ne quà conscius esset,
Fortior adversas Tamisis devolvit arenas:
Plura minatur Hyems; jam te, timet ipsa videri
Cynthia, ne videat; condunt pia nubila Coelum;
THyrsi, nec hunc Solem, nec habebis sidera testes;
Quid juvat adversos rapere in tua funera divos?
Thyrs.
Moeri, per hunc Solem, per quae mihi sidera testes,
Objicis adversos passis Amaryllida divos?
En ego post ignes undam, post Cypridis iras
Despicio, Theti cana tuas; si fata jubetis,
Naufragus extremam subiturus in aequore sortem.
Ut videas, Amarylli, tamen; Sverinaque passim
Securos comitata greges per littora spectes,
Si pote, non duro morientem Thyrsida vultu.
Quae pelagi pietas, miserebitur unda perempti:
Forsitan illa eadem quae rettulit unda peremptum
Alcyonae Ceyca suae miserebitur, & te
Invitos super ora pedes invisa jubebit
Ponere, & has etiam; Miserandum Thyrsida! voces
Addere, & has etiam, Quid erat prae Thyrside Mopsus?
Plura Puer fudisse parat, cum plura paranti
Nunciat optivis intendi carbasa ventis
Ponticolûm clamosa cohors; levat anchora dentem,
Vela viri; fugiunt ripae; volat ocyor Euris
Ipsa ratis; summâ miserum sua littora puppi
Thyrsida spectantem solatur Moeris, aditque
Vocibus, ingeminatque procul, Reminiscere Thyrsi,
Spreverit una, sed una, tuos Amaryllis amores.
cIɔ Iɔc xx. | |
[pagina 287]
| |
Μισογαμοc.
| |
[pagina 288]
| |
Cum telo pharetraque Puer; duxisse triumphum
Sat sit, & hàc fatuo tenus illusisse veneno.
Intereà subiti variatâ pelle stuporis
Caussa rogatur, & in rerum libet ire latebras.
Nempe oculos nox una dedit, cum nocte refugit
Fascinum & Idalii blandè vaga somnia Morpheî.
Omnis ut in summo, quantùm pote, culmine rerum
Res stetit, instanti nutat vicina ruinae;
Stare vetat Natura quod usquam vivere iussit.
Fac voto potiatur, & omnis ad interitum spes,
Omnis it ad metam fervor, venus, ira, cupido.
Hinc animi subitò facies diversa, colorque
Discolor, hinc quod sperat amat, quod possidet odit,
Et satius caruisse putat. Miraris? at ille
Impetus in summo graduum stetit, ulteriùs quà
Non datur; inde, cadat, ratio docet, & monet ordo.
Credibile est arsisse Jovem Junone, quousque
Ivit in amplexus precibus mollita cupitos:
Vix totâ gaudere datum, vix facta Tonanti,
Quae Soror, & Conjux; quid agis Pater atque hominum Rex?
Languet, & ad nova claustra recens ergastulus horret,
Et cuperet non esse quod est sine fine futurus.
Jam Danaën aerata (cave Saturnia) turris
Non tenet. excubiae prohibent? erit imber adulter;
Quà nequit ire, pluet: jam Taurus Agenore natam
Avehit, illicitos Cretâ satiante calores;
Jam Cygno decepta duos promittit ab ovo
Tyndaridum pellex simulandos nomine fratres;
Jam novus Asterien rostro premit ales adunco,
Mnemosynen pastor, Satyri Nycteïda talo
Ludit, & Alcidae mentito conjuge matrem.
Te quoque, fallacis tremor, Ennosigaee, profundi,
Nonne ducem simulare gregis, delphina, juvencum,
Defraudata suis amplexibus Amphitrite
Vidit, & esse suas tum pridem taedia taedas?
| |
[pagina 289]
| |
Ergo diis quod habent vile est; & finis amorum
Conjugii nox prima fuit: vos, dicite, sponsi,
Copula quì faciat nunquam solvenda beatos?
At lucri mellitus odor quâ compede dignus
Non sit, & in qua non adigat sudare palaestra?
Displiceat nova Nupta, placet peplus, arca, domus, res;
Hac miseri mercede sumus; spontanea gratìs
Vincula non sumuntur; habet sua commoda carcer.
Prô pudor, & virtute parùm condigne Batavâ
Sermo! rei servire virum! prosternier auro
Cui pedibus calcare dedit Natura quod usquam est!
Foemineos fastus pretio conductus adoret
Ille solo, ille salo latè datus arbiter! audi
Foemina de magno cui tollere forsan acervo
Contigit, & grandes auro subducere naevos;
Celsior his animis sedet & generosior ardor,
Nec pretio prostant; facilis jactura peculI
Fortibus, & (quis it inficias?) super omnia natis.
Macte virûm virtute vigor; nisi desumus ipsi,
Nil deerit: Fortuna fabrum si fecerit, euge,
Uni dives ero manibus quod sufficit; adde,
Liber ero, propriisque laboribus imperitabo,
Ipse meae rector, remex, antenna carinae.
Das melior fortuna togam? dabit Aula clientes,
Haec quaestum mihi turba; quod auri fortè fodinam
Dixeris haud sine mente: quid ampliùs? otia, rerum
Perniciem, fervente manu vel voce fugabo:
Nec foedè vacuus languebo, nec undique curis
Impediar; summa est, dominabor coelibe toto:
Nec rugas frendentis Herae, nec probra timebo
Pallidus, aut soleam; nec quà libet urbe vagari
Ponè traham malè formatos, mea viscera, partus:
Nec famulae servus furtivâ nocte cubile
Concutiatne, & ridiculo ditaverit aedes
Foenore, curabo: nec (si licet addere, quantum
Suggerit importuna trucis compunctio veri)
| |
[pagina 290]
| |
Discruciabor ad abstrusam lenone fenestram
Deprenso; quia nempe crepuscula diligit uxor,
Postponitque tuo fraternum Cynthia lumen:
Nec peregre per longa graves insomnia curas
Sudabo, nec mente ferar quo corpore latum
Suspicio non vana notet qui semina nostris
Spargat adulter agris, &, quo profecerit absens,
Propatulum reduci cornu paret Amphitruoni.
Sed Satyros pridem Satirâ saturavimus; & jam
Fallor, an hic aliquâ pruritum fronte notavi?
cIɔ Iɔc xx. | |
Epithalamivm
| |
[pagina 291]
| |
Mater, & erroris quantùm capit orbis origo,
Pone supercilium, festum cui laurus adumbrat
Circumflexa caput, Pastorem Καίσαρα spectas,
Pastorem, cui cura lupos quot foeda pudendo
Emittis gremio, quot humo depromis Erynneîs
Pellere nil merito (da, Coelum, possit) Ovili.
Καίσαρα, cui Fidei scutum, cui cassida Vitae,
Iustitiae loricam & Verbi coelitùs ensem
Induit armipotens Deus, indefessa per Orbem
Selecti tutela Gregis, quò, perdita, quò te
Concutiat, sceptrumque manu, triplicemque superbâ
Caesarie, quâ regna premis, quatis astra, tiaram
Auferat, & Romae discat post saecula Romam
Reddere, & haud vanum priscae pietatis honorem.
At tibi quò tantae felix bellator arenae
Sufficias, valeasque forìs in praelia, Caesar,
Pax niteat sincera domi, Concordia lectum
Sepiat, aeternoque liget praecordia vinclo,
Junctaque divinum scandentia vota tribunal
Prospera concilient commnni Numina sorti;
Nec priùs importuna toro levet Elizabetham
Caesare, nec priùs hac subducat Καίσαρα Clotho,
Auferat una dies quos junxerit unus (at ô tu
Sera tamen lucesce dies) Hymenaeus amantes.
Concordes animae, beate Caesar,
Felix Elizabetha, par suave,
Dulcis copula, turtures gemelli,
Restant ultima vota, summa restant:
Foecundos thalamo super precari
Lusus, gaudia, basiationes.
Vos amplexibus osculisque centum,
Vos implexibus osculisque mille
Non semper vacuos dies beate,
Non unquam steriles beate noctes,
Sic ter tertia prole ter beatam
Ditet Caesareâ domum Selene;
| |
[pagina 292]
| |
Sic augur conviva siet, sic omnie vero
Canatet distendens Hymenaeum turba choraulen.
Quàm bene, quàm dignas junxistis, Numina taedas
Si decus ingenii pariter, si frontis honorem
Caesar Caelarulis dabit, Elizabetha Kalandris!
cIɔ Iɔc xxi. | |
Ad juventutem Ziricaeam
| |
[pagina 293]
| |
Non mihimet comperta loquor, sed naufraga saxa,
Naufragium passo praemonitore, noto.
Quas dubio lachrymas, quae non suspiria amanti
Moverit aspectu torva Puella suo?
Quis misero pallor, quis non furor occupat artus,
Si, sibi postponi quem velit, ille praeit?
Et tamen has aliquis (quid non mortalia cogis
Corda, Tyrannorum maxime, parve Puer?)
Has aliquis risum lacrimas, hos gaudia fletus
Dixerit, Elysios posthabiturus agros.
Vivite felices, quibus importuna calenteîs
Flamma vorat fibras; Me meus ardor agit.
En dudum Patriis animo procul evehor oris,
Jam mare, jam terrae mente remota lego:
Hesperidum hinc Populi, hinc Phoebo subjecta recenti
Regna manent oculos conspicienda meos;
Parthenopes jam nunc avido obversatur imago,
Et cinis Imperii, perdita Roma, tui;
& quae Caesareo pares Germania sceptro,
Et modo foemineâ Gallia quassa manu,
Quique per Occiduos Tamesis devecte Britannos
Juncta Colosseo littora Ponte lavas.
Aurea libertas, quae non lustrabimus arva?
Quanta sub hos oculos, te comitante, cadent!
Aurea Libertas, priscis adamata Batavis,
Cum socias junxit foedere Roma manus,
Aurea libertas, Superûm data munere Terris,
Quis tibi, quis sanus, vincula praetulerit?
Aurea Libertas, tibi me voveoque dicoque,
Tu quoque ne gressus desere, Diva, meos.
Circaei Juvenes, per me licet esse maritis;
Ite sub optatum, si volet illa, torum;
Subdite colla jugo, cippo date crura beato;
Non facit ad Batavum calceus iste pedem.
Ziricaeae. cIɔ Iɔc xix. | |
[pagina 294]
| |
Academiae
| |
[pagina 295]
| |
Non ego Sauromatas Tamisi compono paludes,
Non ego vel celebres, quas vehit Ister, aquas.
Non ego Ponticolûm demens tua marmora caulis,
Non ego tam populis barbara terga tuis.
Saniùs insanimus, & unus taedia (si fas)
Oxonius vestri movit & auxit ager.
Illa meis unquam si non occurrat imago
Sensibus, immemorem quò sinat esse sui;
Forsitan esse tuas aliquid tum turbida turbas
Aula minùs dubiâ suspicione rear;
Et tenerâ nec dum demulsi fruge palati
Emicet ad glandes mota saliva tuas.
Nunc mihi tam memori tam blandas undiq; circum-
-gestanti mecum pectore relliquias;
Et modò Woolseias recolenti coepta ruinas,
Marmora de domini sorte notata sui;
(Quàm bene, quàm subito, quantùm vaesana levârat
Gratia, contrivit Caesaris ira caput!)
Et modò Bodleias, congesta volumina, gazas,
Rufe tuis pariles, vel Philadelphe tuis,
Pulpita Lutetiis tam nil debentia capsis,
Quàm Vaticano proxima, Roma, tuo;
Quaeque superba novo stringens laquearia crusto
Pergula Bodleiam poscit & ipsa manum;
Et modò lustranti tot in illo lucida coelo
Sidera, tot limo de potiore viros,
Illustres animas, deductos aethere cives,
Reddendum stellis (tarda sit hora) genus,
Palladii Mystas, quorum se tota reclusit,
Tota sinum votis Virgo-virago dedit;
Quorum si totidem tollas oracula linguae,
Intuitus quiddam quo doceamur habet:
& modò Woodstochios peragranti mente recessus,
Et loca Virgineo carcere nota nimis,
Heu! indigna tamen, quis enim Te vincula Minos,
Quis te Diva ferat Elizabetha pati?
| |
[pagina 296]
| |
Ut tulerit Soror, illa Soror, nî fata vetâssent,
Suppliciis post Te credita digna tuis:
Denique nunc vicina vagos per caedua saltus,
Nunc vada pervecto, nunc juga summa mihi,
Oxoniis obversanti per somnia clivis,
Oxonii pleno, quantus ubique feror,
Quis plateae turbas, subigentes saxa covinos
Objiciat, carros, esseda, plaustra, trahas,
Calcar agasonis, gemitum obrudentis aselli,
Hinnitum stabulo profugientis equae.
Causidicûm turmas, spumantes jura patronos,
Illapsa in pavidos nomina dura vades,
Chrysidis ante fores extinctâ cum face carmen,
Ante diem surdas Chrysidis ante fores,
Importuna popinales in prandia bombos,
Fercula clamores singula nacta suos,
Compita pestiferis passim consepta cloacis,
Fusa per angustas vasa pudenda vias,
Contiguas quoquò versùm, quot tecta, tabernas,
Murmura, stridorem, sibila, flagra, minas?
Quis populi phaleras, torto velaria bysso,
Pocula de Samiis gemmea facta scyphis,
Interfusa per augustas aulaea fenestras,
Jàmque graves auro, non elephante, toros,
Balsama, pastillos, thalami diapasmata, fumos,
Cinnama, odoratas, Persica thura, dapes,
Coccina, pelliceas, strictos adamante capillos,
Et vario semper more, colore peplum?
Quis rerum salebras, civiles jurgia spinas,
Aurea perpetui semina dissidii,
Indigno Batavis commissos Marte Britannos,
In sua fraternas signa reversa manus,
Praelia retrorso longè contermina Gangi,
Eoo tristes littore naumachias,
Et piper & palmas & adusto cinnama libro,
Et laser, & calidas, lignea pruna, nuces?
| |
[pagina 297]
| |
Singula certatim nec iniquâ lance pependi,
Multa nec aetatem non subiere meam,
AEtatem, nisi vana fides, cui non malè rerum
Exacuant juvenem splendida quaeque sitim.
Oxonii fontes, & vos tamen una videndi
Deficiat nullo spes rediviva die,
Et modicos inter Patriae meruisse Poëtas
Dictus, abhinc nullo, nec novus, ore legar,
Nî vestris habitare jugis, nî vestra supremos
Ad Vada praetulerim consenuisse dies,
Lassa super vestro componere tempora musco,
Esse soporiferas murmura vestra dapes,
Nesciri mundo, mundum nescire, latere
Perpetuùm instabiles, turbida fata, vices;
Me quoque quà fas est, nec quas collegerit angi
Quando resolvendas quisque Cometa minas,
Quid moveant Reges, quid ab Hesperio Hymenaeo
Concipiant Britones hinc spei & inde metûs;
Quatenus esse noverca suos sua viscera cives
Perget & insanum Gallia posse nefas;
Summane inabrupto ferient impune volatu
Sidere Pannoniae signa gemella Ducum
Victrices Aquilae, nec erit cui longa superbi
Prosperitas môrit nominis invidiam,
Vel Patrio procul orbe alieno proxima Regum
Posteritas exul jussa latere solo;
Ullane pacato post longa incendiaBelgae
Luxerit haud socio sparsa cruore dies,
An Batavas iterum, tam culta novalia, ripas
Barbarus infando Marte reviset Iber,
Et lacrymis iterum & sanie turbatior ibit
Rhenus, & infames devehet ater aquas:
Sed virides variare toros, prosternier umbris,
Languida fragranti condere membra thymo,
Hìc violas amplecti, hìc perpetuos amaranthos,
Hìc crocon, exuvias hìc, Hyacinthe, tuas,
| |
[pagina 298]
| |
Hìc Satyros, Dryadesque, & alacria numina Faunos
Concutere ad Batavam, quà patet umbra, fidem,
Securos inhumare dies, destertere noctes,
Sidera Phoebaeae nectere sera faci,
Otia deglutire: horum si largior olim
Suaserit alternas copia delicias,
Tum tua, tum verò, Bodleje, in fercula ferri,
AEthereos animi, mella meraca, cibos,
Ambrosiam saecli, monumenta tot ultima tecum
Pervicturorum saecula semideûm,
Palladios, totidem cerebrorum semina, partus,
Mille sui versos in simulacra viros.
Heu! mea continuis aeternùm saucia plagis
Belgium, & aerumnis nunc quoque strata novis,
Si bene natales quisquam contemnere cunas
Sustinet, & patriae vix memor esse suae,
Hac Batavas mercede queam contemnere cunas,
Hac valeam patriae vix memor esse meae.
Sed pudor hoc & fata vetant, crudelia fata,
Candidus ingenui gloria prima pudor:
Iste domum vocat, illa forìs impune morantem
Pacato Batavum claudier orbe vetant:
Dum totus furit ungue Leo, dum proximus ardet
Gelder, & ancipiti sternitur ense Brabas.
Audi Brutiadum Pater; audi, maxime Regum,
Improperant nimias fata pudorque moras.
Si satìs Hesperios imbelli Marte cachinnos
Movimus, & calami strinximus arma satìs,
Solve tuo Belgas Tamisi, post penè quot anno
Constituit menses Romulus ire suo.
Poscimur altroversùm, &, quae nunc nubila nigrent,
Exulibus miserâ non vacat esse domo.
Oxoniae valles, en quàm discordia votis
Obvia conveniunt undique vota meis!
Quàm tristes patriae simul aspectare ruinas
Eminus, & civi non datur esse pio!
| |
[pagina 299]
| |
Avehor, opto, tremo, feror in contraria, findor,
Quò decet ire piget, quod libet esse vetor.
Bellorum Pacisque Dii, Laurique potentes,
Omnis in hoc unum turba voluta caput;
Arma citant, pietas urget, spes, vota reclamant,
Par agit in partes ardor utrinque pares;
Praevaleat pietas, fuge spes, ignoscite sylvae,
Vestra minùs quassae gaudia mentis erunt.
Londini. cIɔ Iɔc xx. | |
Italia decolor.HEsperii Manes, Mundi morientis imago
Praevia, faex rerum, splendida barbaries,
Marcide flos, cinis, umbra tui, salve Itala Tellus,
Indigenam Patriae frigidioris habes;
Inferioris habes, non deterioris alumnum,
Hospitii sociâ qui rogo jura fide.
Illa per ingenteis olim dilapsa triumphos
Illa super geminum Fama levata Polum,
Quâ caput atque Orbis latè dominator ocellus
Diceris, hos oculos impulit, hosce pedes;
Jussit ab Arctoïs discedere littoris undis,
Quà Batavi fontem nescit arena soli;
Scandere monstrosum per inhospita nubila culmen,
Ferre per aestivas torpida membra nives
Jussit, & ô vanis utinam ne lapsa revolvens
Luserit ignarum rumor imaginibus!
Infelix, at enim quàm prisci rara decoris
Semina, pauca virûm, nulla vigoris habes,
Nulla pudoris & ingeniti (fas dicere) bruto
Luminis, ingeniti, quas alis ipsa, feris.
Impia divinos, specie pietatis, honores
Eripis immenso, qui videt ista, Deo;
Quod colis ipsa creas, quod edis colis, horreo dictis,
Mente Creatorem non capis, ore teris,
| |
[pagina 300]
| |
Cui gemitus de corde pios, cui viscera debes,
Contritique sacras pectoris exuvias,
Dona viris, pueris spernenda crepundia profers,
AEra, faces, tabulas, marmora, thura, sonos.
Improba, cognatas agis in sua viscera dextras,
Tota rubes fratrum sanguine, tota Patrum:
Sicas, flagra, aconita doces, non praelia, civem,
Ivit in acceptos fraus homicida jocos.
Luxu, foeda, fluis; quicquid congesta dederunt
Saecula vel patras una vel exsuperas;
Non gladium raptor, non novit adultera legem,
Non Sodomae sordes, non pice digna Venus.
Plura jubet calamus, jubet indignatio plura,
Nî vetet ingenuus plura referre pudor.
Sisto manum, pede linquo tuos, indigna, Penates,
Forsitan his olim qui capiatur erit,
Quo sociae veteres Romae placuere Batavi
Candor, & egregius mentis ad alta vigor
Fervet adhuc, studiisq; idem Constanter abhorret,
Roma, sed heu! quàm nunc altera Roma tuis.
En reducem dilecta tenes Hollandia Civem;
Da subeat veteres non novus hospes agros.
Rettulerint alii insanae novitatis amorem,
Italiae solus taedia sola fero.
Clavennae in Rhaetis. cIɔ Iɔc xx. | |
Ex Italia redux.Ignoscite viri magni, Pii atque eruditi, quorum in tanta barbarie ingentem numerum relictum esse oculatus testis assero. Saeculi apud vos vitia perstrinxi, cujus adeò vos convitia non tangunt, ut ad laudem inprimis facere videantur: vos autem Infractâ Coelo meriti virtute locari,
Nî foret in stsellas astra referre parùm.
| |
[pagina 301]
| |
Itinerarium Legationis ad Venetos
| |
Pro eodem.QVi negat hoc tam multa libro tam dissona posse
Dicier, & mixtos seria ferre jocos;
Quò sibi tam veteres avias pulmone revellat,
Audiat, hos Matri scripsimus, ista Patri.
Qui duo sunt & idem, quibus est mens una duobus
Ista legent, geminum quid vetet esse librum?
Spirae. cIɔ Iɔc xx. | |
[pagina 302]
| |
In Litem Poëticam Grotii & Gvietti,
| |
[pagina 303]
| |
Academiae Lugduno-Batavae incendium.
| |
Coram Rege Britan. Citharâ canturus.APplicat augustam Regum ter maximus aurem,
Suggere non solitos, dextra Thalia, modos.
Quid pavido prodis passu tremebunda? quis iste
Virgineo subitus funditur ore rubor?
Regius, agnosco, percellit lumina splendor,
Torpida praesenti Numine lingua riget.
Cui tamen ore loqui Batavo datur, ille Britannos
Desperet faciles in sua verba Deos?
cIɔ Iɔc xiix. | |
[pagina 304]
| |
Ad Iacobum Gevartium
| |
[pagina 305]
| |
Ad patrem, cum ipsi
| |
Mimesis Grotiana.
| |
[pagina 306]
| |
Post disputationem Iuridicam,
| |
[pagina 307]
| |
Epitaphium Rutingii Ecclesiae Belgicae, quae est
| |
Concordia discors.
| |
[pagina 308]
| |
Heu! parùm nostris agitate turbis,
Heu! parùm nostris tepefacte felix
Arbiter flammis; age bellicosam
Excute gentem.
Fervet, externo vacuum timore,
Belgium rixis; metuenda plebi
Convolat plebes, bene ferre magnam
Nescia sortem.
| |
Ex Anglia redux. cIɔ Iɔc xɪɪx.ANnuit coepto Deus, & remotis
Exulem terris per aperta salvum
Rura, per silvas patriae trementem
Iurgia vexit:
Annuit Sceptri Triados Britannae
Triplicis Rector, tetigit Batavum
Quâ nihil nostro viget orbe majus
Dexera labrum:
Annuit magno soboles Parente
Carolus vix nunc minor: annuisti
Digna quae tanto sociata vivas
Anna Marito.
Ecquid ingressum reduci, Penates
Patrii, laetum datis? equid olim
Qui meos in se Batavos adegit
Excidit ardor?
Ecquid, ut voces lachrimae rigarunt
Ultimas, voces lachrimae rigabunt
Denuo primas; madidumque Salve
Ecquid . . . . . . .
. . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . .
. . . . . .
| |
[pagina 309]
| |
Veritas fuco pia cessit: heu, heu
Saeculi mores! Ego, nequid errem,
Cedo; quid tecum mihi publicarum
Sarcina rerum?
| |
Epitaphium
| |
[pagina 310]
| |
Ad Iacobum Catsium,
| |
Navigans Britanniam versùs.
| |
[pagina 311]
| |
Ad D.R. Thorium, si fortè in has
| |
Thorius ad me.NOn novares dulces è salso surgere versus,
E tumido quales aequore Naso dedit:
Non res mira tuis veneres in versibus esse,
Ipsa sit in medio cum sale nata Venus;
Sed nova res, quo plura bibo, me plura sitire,
Nec nova, si faciunt carmina salsa sitim.
| |
De effigie D. Hugenii Patris,
| |
[pagina 312]
| |
Ad Thorium.QVod imperiti comparas Apellaeae
Manum Batavi; quod sales, quod & salsae
Veneris lepores carmini bis insulso
Penitusque nostro sponte vadis assertum,
Thori diserte, ringar, anne ridebo?
Ridebo certè candidae dolum fraudis,
Blandâque pascar veritatis offensâ,
Formare quas Natura noluit formas,
Celare quos Natura protulit naevos,
Id esse vatum gnarus, hoc amicorum.
Thorius ut nostrâ vidit nihil esse Poësi,
Nil penicillo scivit illaudatius,
Risit, &, ut par est parium praestantia! dixit,
Quantùm hic Apellis, ista Nasonis tenet.
| |
Ejusdem ad me.ESt ergo mendax Thorius? est adulator
Censore sano, cuncta cui licent, Vate?
Quod risit & laudanda laude donavit,
Ac si nefas videre, & eloqui verum?
Non sic abibis; contumeliam tantam
Mussare nolo: Hugene, dic locum & tempus,
Vtrimque decernamus ut pares armis.
Quamvis juventâ fervidus Dares adsis,
Alterque Proteus induas modos omnes,
Nunc claudicante, nunc gradu irruens recto,
Modò ense sex pedum, modò brevi sicâ,
Ego gravis aevo, sanguinis gelu tardus
Audebo magnum facinus & cothurnatum,
Audere quando cuncta vatibus fas est.
| |
[pagina 313]
| |
Quoscumque incipies imitabor carmine motus,
Vt me esse factum intelligas umbram tuam:
Docte Hugene tuam quoties pugnabis in umbram,
Plagas feres quot dederis, at minùs graves.
R. Thorius. | |
Ad eundem.PVgnabo, quia Thorius vocavit,
Despectâ modò turgidus senectâ,
Turgenti modò fervidus juventâ,
Ferventi modò nixus aequitate
Erupi, calamumque & ipsa movi
Quae furor dedit arma; nec ruenti
Credas ocyùs evolasse tecto,
Cum flammas bibit Ilion Pelasgas,
Et se Pergama nocte, sed supremâ,
Viderunt mediâ, facemque victis
Idem contulit ignis & ruinam;
Nec nocturna viros ad arma, ad arma
Credas ocyùs evocasse, qui, se
Salvo vix ratus exsulem Parente,
Pressit pondere verticem senili,
Dignum perpete verticem coronâ.
Mox ut pressiùs usque concitatae
Occurrit furor insolens senectae;
(Naturae placuit rapi quod usquam est
Vicinâ violentiùs quiete)
Ut formis neque Proteo latere
Mentitis animum Viri manumve
Infensi pote, nec Jovi latere
Sperandum, subeatne vel Iuvencum
Obtrusisse, vel Alitem, vel Imbrem;
Vt sicâ nihilo vel ense tutus
Occurras magìs, huic parem vel illi
Nacturo clypeum vel arma telo;
| |
[pagina 314]
| |
Hem! dixi pede pallidus regesto,
Pugnarem, nisi Thorius vocasset.
At tu parce minis in meritos minùs,
Poenarum dedimus sic quoque plus satìs:
Desint verbera verbis,
Iam jam polliceor fidem.
Quotquot mundus habet corpora, si jubes,
Umbras credidero; denique, si jubes,
Vel te, lucide Thori,
Nî Phoebi nimiùm tenes.
cIɔ Iɔc xxii. | |
Ad me Thorius.IActa est alea: poenitere serum est,
Cum tuba insonuit micatque ferrum.
I puer; Venusinâ ab officinâ
Et binas pete Bilbili machaeras,
Detersis bene sordibus nitentes.
Festina: en video gradu citato
Pyrrhum incedere flammeis ocellis
Spectandum, & patriis ferocem in armis
Ensem fulmineum manu rotare.
Nunquam isthaec erit incruenta pugna.
Eho! cur genua & cutis tremiscunt?
Non est huc metus, ut puto, sed imis
Sic fervet mihi spiritus medullis,
Dum se colligit impotens in iras.
At morae nimis, & nimis minarum;
Leges ponere tempus est duello.
Caesim, nec liceat ferire punctim,
Sed tusim in latus inse varicato:
Ante ictum moneant uterque amicum,
Totis nec chalybem vibrent lacertis:
| |
[pagina 315]
| |
Quod si longiùsevagantur irae,
Bellum finiat Arbiter Bruartus,
Haerentesque cuti duos Poëtas
Fuso dividat affatim Falerno.
Tutae haec poscimus aequa jura pugnae,
Leges condere nam decet senectam.
Ergo Marte bono: hem, tibi caveto,
Hugeni optime: prorsùs efficacem
Paro in brachia verberationem,
Illa brachia, quae mihi senile
Nodosâ caput obtudere clavâ.
Iam feri ordine quos libebit artus,
Iucundum fuerit modò loquaris.
Quid fingis trepidos voce humili metus?
Anne ut laetifics excutias jocis
Splenem & pectus amicum
Armati ad speciem senis?
Viso sic Priamo, cum galeâ caput
Et vinctum gladio deprimeret latus,
Illudebat Achillis
Natus non melior patre.
Sed fortes animos flectere nescius
Contemnis senii nixibus irritis
Tristes misit ad umbras
Cassum robore militem.
Tu cedente magis compositus luto
Audacem temere canitiem vides,
Imbellesque tumultus
Et vent osimiles minas.
AEtatis vitium dissimulas tamen,
Et nudo lateri parcere providus
Bellum umbratile vitas,
Non me, sed metuens mihi.
| |
[pagina 316]
| |
Meus ad I. Bruartium D.M.
| |
Foedus firmatum.
| |
[pagina 317]
| |
Ad eundem,
| |
[pagina 318]
| |
Nî nolim, nequeam; placere solâ
Quà nunc parte datur placere fas sit,
Hinc planctu, hinc lachrymis, utrimque questu:
Fac suspiria quae loquetur in se
Contortus dolor introïre pronam
Circumfusa tibi sinantur aurem:
Forsan qui valeat liquare cautes
Et ferro lachrymam imperare moeror
Non ferro tibi lachrymam imperabit,
Et solabere quem pudebit armis
Imbellem petiisse, inermem amicum.
Sin faxis; agedum, valeto longùm
Vano nomine vana Numinum vis
Vano culta mihi, valete Divae,
Divae Thespiades valete longùm.
Stat sententia; non placet Dearum,
Non ultra libet asseclam videri,
Quae mores oculosque spiritumque
Tam cultae tibi tam sinant ferocem,
Thori candide, chare, clare Thori.
Mari: in Angliam navigans. cIɔ Iɔc xxiv. | |
Ad eosdem Hendecasyllabos.POntigenae partus, faciles mea verba, Phalaeci,
En stetit optatis fixa carina vadis:
Ite leves ubi docta pius medicamina miscens
Suscitat ingentem Thorius Hippocratem.
Salve, prima, vale multùm, vox ultima sunot;
Caetera non doceo, ne docuisse neger.
| |
[pagina 319]
| |
Epitaphium Nomnae de Lintelo.TOlle pedem saxo, meus est cinis iste, Viator,
Tolle pedem, nunquam desiit esse meus,
Ut mea desieris aeternùm, Nomna, videri,
Ut procul orbato turture turtur agas.
Nil vuduo divina toro, nil imperat ira
Saevius, hoc sibi dant vulnere Fata satìs.
Pacato lachrymis, placato funere Caelo,
Quod superest, misero vendico jure mihi.
Dulces relliquiae, tanti tantilla peculI
Portio, quas Livor dixerit esse meas,
Vos ego, vos fontes jubeo potare perennes,
Vos hodie, vos cras parte madere mei
Este mei cineres; donec qu igaudia nostra
Semestri voluit limite septea Deus,
Quâ coeli statione levis ludibria Mundi
Despicis, & nihili nomina, Nomna, vocas,
Congressus iterare dabit, quos limite nullo
Terminet aeternâ Luce beata Dies.
Tum quoque credibile est communi membra sepulchro
Eruta diversum nil habitura sui,
Et cineres ego, chara, tuos discrimine caeco
Vestiar, & cineres tu quoque, chara, meos.
Jam saxo demitte pedem, meus iste, Viator,
Est cinis, & nunquam desinet esse meus.
cIɔ Iɔc x x v. | |
[pagina 320]
| |
Nobilissimae NOMNAE A LINTELO, quam suavi corporis animique foedere coniugatam sibi VII° post Mense, heu! fato praecipiti, mors eripuit, RVTGERVS HVYGHENS Vxori incompar. IV° Non. Novemb. cIɔ Iɔc xxiv. | |
[pagina 321]
| |
In Paetologiam
| |
[pagina 322]
| |
In eandem.CArmina sputantur fumi potoribus, audi
Massiliae si quem fumea vina juvant.
Thorius exemplo docuit spumantia multùm
Pocula, fumantes omnia posse tubos.
| |
In hyemem ejusdem.SIc Medicè decuit, sic se curasse Britannè;
Post fumos nidore frui, meliore culinâ
Post lachrymas avidaeque irritamenta salivae.
En ego me, Thori, convivam sisto, vel umbram,
Qualemcumque vocas. juvat in tot fercula fundi,
Et faciem variare gulae; juvat esse lepores
Et lepores. juvat omne tuis condire meracis,
Brumalesque dies, niveas, te judice, noctes,
Noctibus & dubias confundere Solibus umbras.
Tu modò, livor, ades, nec prandia disce Galeni
Semper foetida, nec putâ Permesside semper
Pascier, aut solo vesci nidore Poëtam.
Hem! tales nec aquae pariunt, nec ἀδειπνία Brumas.
|
|