Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst: anders de zichtbaere werelt
(1969)–Samuel van Hoogstraten–
[pagina 35]
| |
Achtste hooftdeel.
| |
[pagina 36]
| |
den, en de scherpte des oogs te wetten. Zy gaen waerlijck wel dapper op krukken, die gestadich den Maetstok en Passer van nooden hebben, daer het ooge, door oeffening gesterkt, zelf een Passer verstrekt. Maer vuige traegheit schrikt veelen af van dit wilt te bejagen, dat niet te verkrijgen is, dan door een geduerige oeffening, gesterkt door een vierige hoop, om Ga naar margenoot+eens de vrucht van dien loflijken arbeit te genieten, en eere te behaelen, die zelfs groote Meesters eenichzins hebben moeten ontbeeren. Want als den roemruchtigen Titiaen tot Romen in't Belvideer gekomen was, vertoonde hy aen Michel Agnolo een naekte Danaë van zijn konst, welke Agnolo Ga naar margenoot+tegens Vasary, dieze met hem gezien hadde, ten aenzien van 't koloreeren en schilderen zeer prees; maer hy zeyde, dat het schade was, dat de Veneetsche Schilders, in hun begin, niet wel en leerden teykenen: want, vervolgde hy, zoo dezen man zoo wel door de Teykenkonst geholpen ware, als hy in 't navolgen der Natuer met de verwen is, zijn werk zoude onverbeterlijk zijn. Wy willen ons tot geen rechter over 't geschil tusschen deze twee lichten opwerpen; want haere weegen en inzichten zijn zeer verscheyden geweest. Deeze oordeelden dat de Teykenkonst zich alleen ontrent het schoone, maer d'andere, datze zich ontrent alles, wat de natuer voortbrengt, beezich hielt. En dezen wech zal de jeugt voor eerst alderdienstichst zijn, datmen zich gewenne de dingen, eeven alsze zijn, nae te bootsen, om met der tijdt, tot de kennis der dingen geraekt zijnde, de schoonste met oordeel te verkiezen. Maer laet u, ô schilderjeugt, niet vroeg te veel voorstaen, noch en beelt u niet in, dat gy de Teykenkonst vast hebt, wanneerge een aerdich tronitje of bootsje kont op 't papier brengen. Klio zal ons, wat'er oneindelijke velden in de Teykenkonst te doorwandelen zijn, melden, Erato haeren trant volgen, en Thalie van 't ordineeren spreeken. De Teykenkonst is de waere tuchtmeestres onzer konst, en wie van haere leeringen niet deurweekt is, raekt lichtelijk in 't wilde.
Hy laet de tucht der konst, vervalt, en moet verwilderen,
Die vroeg de Teykenkonst verlaet, en valt aen 't schilderen.
Ga naar margenoot+Die 't Teykenen verlaet, verliest ook wel licht zijn deel van de Teykenkonst. Meest alle voorname meesters hebben al haer leeven lang onophoudelijk geteykent. Maer dat van sommige gedreven wort, datmen, sestien, achtien, ja twintich jaeren behoorde te teykenen, zonder tot het pinseel en de verwen te komen, is een uitsporige dwaesheyt. Want het schilderen zal aen het teykenen geen hinder doen, maer veel eer den geest des Teykenaers verquikken. Wy zijn by nae een toon te hoog geraekt, daerom laet ons tot bestiering der opletting eerstelijk zien, waer op wy te letten hebben; maer dit past Polymnia, en loopt een graed te verr' voor Euterpe, die de naerstige jonkheyt nu met gedenkprijzen nae de tweede schoole stuert. |
|