Werken. Deel 2: Proza
(1895)– Hadewijch–[XVIII]Ay suete lieve kint, sijt vroet in gode, want vroetheidenGa naar margenoot+es u grote noet Ende elken mensche die godlec werden | |
[pagina 60]
| |
Ga naar margenoot+wilt. Want vroetheit leidet herde diepe in gode. Mer het es nu een tijt, dat nu welnaGa naar voetnoot(1) niemen sinen noet bekinnen en wilt noch en can in scoude van dienste ende van minnen. Ay, du heves vele te doene, saltu gode ende den mensche leven ende volwassen na dat betamen diere werdecheit, daer du in ghemint best van gode endeGa naar margenoot+ghemeint. Set u vroedeleke ende gheweldechleke in al datGa naar margenoot+dine es alse ene onverveerde, Ende in al uwe seden na uwe vrie edelheit. Die ghene die rike es boven alle rike ende geweldech, hi ghevet hem allen ghenoech bi ziere moghentheit ende bi ziere onste, Niet bi sinen pinen,Ga naar margenoot+noch bi zinen toedraghene, noch bi sinen ghiftenGa naar voetnoot(2) metter hant. Mer dat sine rike moghentheit ende sine gheweldeghe boden, Dat sijn sine volcomene dochde, die hem dienen ende sijn rike berechten ende gheven hem allen dies si behoeven, na ere ende na betamen des gheens, die der here af es. Ende si gheven elken na dat hi gheborenGa naar margenoot+es ende van ambachte. Ontfermecheit ghevet allen ledeghen lieden die puer arm zijn, in allen manieren daerse in begrepen zijn van ondogheden, daersi ereloesGa naar margenoot+ende goedeloes bi bleven zijn. Caritate bewert dat ghemeine van den rike ende ghevet elken dat hi behoevet.Ga naar margenoot+Wijsheit acemeertGa naar voetnoot(3) alle die edele ridderen die metGa naar voetnoot(4) groten wighe ende met sterken storme arbeitenGa naar margenoot+in berrender begheerte metter edelre Minnen. VolmaectheitGa naar margenoot+ghevet den ghenoten haer lantscap rike ghelijc den gheweldeghen heerscappe der gheweldegher zielen, daer ic af spreke, Die met gheweldeghen volcomenen | |
[pagina 61]
| |
wille ende met volcomenen werken hare edele gheweenteGa naar voetnoot(1) hevet met al den wille der minnen. Dese .iiij. doechden sal de gherechtecheit gheven ende doemen ende benedien. Hier bi pleghet de keiser selve vri ende inGa naar margenoot+vreden te zine, om dat hi ghebiedet den ambachtenGa naar voetnoot(2) die gherechte te houdene, ende beset de coninghe ende de hertoghen ende de graven ende de voerste ghenote metten hoghen lene siere rijcheit ende metten werdeghen gherechte der minnen, Die de crone es der riker sielen, die helpen mach elken na zijn behoeven,Ga naar margenoot+Ende hare dies selves nochtan niet en onderwint danGa naar margenoot+metter minnen haers liefs. Dit eest dat ic meinde, doe ic u lestGa naar voetnoot(3) die .iij. doechde screef: Alles te ontfermeneGa naar margenoot+Ga naar margenoot+Ende niet in u bescermen te nemene Ende die andere die ic u seide. Dus arensteleGa naar voetnoot(4) behoudet uwe edele volcomentheit van uwer werdegher volcomenre zielen. Ende merket hare sinne. Aldus gheheel houdet u van allenGa naar margenoot+onderwendene van goeden ende van quaden, van hoghen ende van nederen, Ende laet al ghewerden, Ende sijt vri om u lief te oefenen Ende om ghenoech te doene dien die ghi mint inder minnen. Dit es uwe gherechte scout, dien ghi gode sculdech sijt van uwen gherechten wesene ende hen dien du met hem best, Dus enechlike gode te minnene ende els niet te onderwindene dan der enegher minnen, die ons te hare vercoren hevet. Nu verstaet die innecheit van uwer zielen, wat dat es ziele. Siele es een wesen dat sienlec es gode, Ende godGa naar margenoot+hem weder sienlec. Siele es oec een wesen dat gode | |
[pagina 62]
| |
genoech wilt sijn, Ende gherecht heerscap houdet van wesene daer si niet te vallen enGa naar voetnoot(1) es bi vremder dincGa naar margenoot+die mendere es dan der zielen werdecheit. Daert aldus es, daer es de ziele ene grondeloesheit daer god hemGa naar margenoot+Ga naar margenoot+selven ghenoech met es, ende sine ghenoechte van hem zelven altoes te vollen in hare hevet, Ende si weder altoes in heme. Siele es .i. wech van den dorevaerne gods in zine vriheit van sinen diepsten. Ende god es een wech vanden dorevaerne der zielen in hare vriheit. Dat es in sinen gront die niet gheraect en can werden, sine gherakene met hare diepheit. Ende God en si hare geheel, hine ware hare niet genoech. Dat sien dat naturelec in de ziele ghescapen es, dat es caritate. Dat sien hevet twee oghen,Ga naar margenoot+Dat es minne ende redene. De redene en can gode niet ghesien sonder in dat hi niet en es; Minne en rust niet dan in dat hi es. Redene hevet hare vrie pade, daer si bi gaetGa naar voetnoot(2). Minne ghevoelt ghebrekenGa naar voetnoot(3); nochtan ghebrekenGa naar voetnoot(4) vordertse meer dan redene. Redene vordert in die dinc die god es, bi dierre dinc die god nietGa naar voetnoot(5) en es. Minne settet achter de dinc die god niet en es Ende verblidet hare daer si ghebrect in die dinc die god esGa naar voetnoot(6).Ga naar margenoot+Redene hevet meerre ghenoechlecheit dan minne, Mer minne hevet meer suetecheiden van zalicheden dan redene. Doch hulpen hem dese .ij.Ga naar voetnoot(7) herde zeer onderlinghe, wantGa naar margenoot+redene leert minne, Ende minne verlicht redene. Alse redene dan valt in begheerte van Minnen ende hare minne | |
[pagina 63]
| |
dwinghen laet ende benden ten steckeGa naar voetnoot(1) der redenen, soeGa naar margenoot+vermoghense een over groet werc. Dat en mach niemen leren sonder met gevoelne; want de wijsheit en minghet hare daertoe niet, te dien wonderleken nyde ende te dien grondelose te ondersoekene die allen wesenen verborghen es, sonder ghebrukene van minnen. In dese blijscap enGa naar margenoot+mach niet werden gheminghet de vreemde Noch niement vreemder dan allene de ziele dieGa naar voetnoot(2) moederleke ghevoetstertGa naar voetnoot(3) es in die blijscap derre verweentheit der groter minnen Ende te wreven metter discipline der vaderleker ontfermecheit, Ende hanghet onscedeleke ane gode Ende leset van sinen aenscine hare vonnessen.Ga naar margenoot+Ende blivet daer bi in vreden. Mer alse dese hoghe zieleGa naar margenoot+weder keert ten menschen endeGa naar voetnoot(4) ten menscheleken dinghen, soe bringhet si een aenscijn alsoe blide ende alsoe wonderleke suete vander olien der caritaten, dat si in allen dinghen die si wilt, opten menschen wentGa naar voetnoot(5) met goedertierenheiden. Ende van ghewarecheiden ende vanGa naar margenoot+gherechtecheiden der vonnessen die si ontfaen hevet inGa naar margenoot+dat aenscijn gods, soe scijntse ieghen de onedeleGa naar voetnoot(6) menschen ververlec ende onghehoert. Ende alse die onedeleGa naar voetnoot(6) menschen dan sien dat alder sielen dinghe beset sijn na de waerheit ende gheordent in allen weghen, hoe eyselec ende hoe vreselec si hem es, si moeten hare wiken bi minnen. Ende die te dusghedanen wesene sijn vercoren inder minnen enecheit ende noch daertoe niet volwassen | |
[pagina 64]
| |
en sijn, si hebben de ghewelt in hare moghentheit vander ewecheit, Mer si es hem ombekint ende oec anderen. Aldus secrete verlicht de redene. Dit zienGa naar voetnoot(1) der ziele verlicht de siele in alre waerheit vanden wille gods. Want dieGa naar margenoot+sine vonnessen leset uten aenscine gods, hi werct in alreGa naar margenoot+redenen na de waerheit dier zeden der minnen. Der minnenGa naar margenoot+sede, dat es ghehorsam te sine. Dat es contrarie menechs vreemsGa naar voetnoot(2) seden. Ende hi moet werken buten elcs werke na de werdecheitGa naar voetnoot(3) der gheweldegher minnen,Ga naar margenoot+die hare ghebod houdet na waerheit. hine es niemene onderdaen dan der minnen allene, dieneGa naar voetnoot(4) met minnen bevaen hevet. Wie iet el ghesproken woude hebben, hiGa naar margenoot+sprect nader minnen wille, Ende hi dient ende werct der minnen werke na haren wille, nacht ende dach in alre vriheit, sonder beiden, sonder vaer ende sonder sparen, na die vonnessen die hi ghelesen hevet van der minnen aenscine, Die verholen bliven alle dien die bi vremden wesene ende bi vremden dinghen der minnen werke begheven, om datse onghelovet sijn onder de vremde, die liever hebben ende beter recht dunct haren wille ghewracht dander minnen. Want si niet comen enGa naar voetnoot(5) sijn in dat grote aenscijn der gheweldegher minnen daermen vri bi leven moet in alre hande pine. Ende dese vriheit seldiGa naar margenoot+bekinnen ende diere omme dienen, seldi bekinnen. De liede makenGa naar voetnoot(6) menegherande raet bi hem selven, daer siGa naar margenoot+der minnen werke bi versmaden In ghelikenessen van | |
[pagina 65]
| |
groter vriheit, Ende dat doen se oec om grote vroetheit. Ende selke ghebiedenGa naar voetnoot(1) ghebode daer ieghen omder minnen ghebode te latene. Mer die edele die sine regheleGa naar margenoot+houden wilt, na dat hem verlichte redene leert, hine ontsiet der vremder bodeGa naar voetnoot(2) niet, noch hare rade, wat tormenteGa naar voetnoot(3) soere hem af quame van niemaren, van scanden, van claghen, Van waerdenGa naar voetnoot(4), van beghevenheiden, van gheselscappe, van herbergheloesheiden, van naectheiden, van allen ghebreke, dies dat dieGa naar voetnoot(5) menscheGa naar voetnoot(6) behoren soude in allen manieren. Dat en ontsiet hi niet om quaet te hetene, Noch om goet te hetene, hine wilt sijn altoes ghereet na gehorsamheit van minnen in al dat si wilt, Ende pleghenre in allen dinghen na waerheit Ende dore alle tormenteleke werke in de blijscap sijns herten met alder minnen ghewelt. Aldus seldi met ghehelen levene gode soe sterkeleke anestaren metten sueten oghen der eneghe affectien, die altoes liefs pleghet na hare ghenoeghen.Ga naar margenoot+Dat es, du salt soe herteleke, ja vele meer dan hertelekeGa naar voetnoot(7) dinen lieven god anesien, Soe dat dine gheneychdeGa naar voetnoot(8) oghen dijnre begheerten blive ane hanghende in dat aenscijn dijns liefs metten doregaenden naghelen der berrenderGa naar margenoot+gherinessen, die niet en cesseren. Dan alre eerstGa naar voetnoot(9) moghedi rusten met sente ianne die op jhesus borst sliep,Ga naar margenoot+ende alsoe doen noch de ghene die in vriheiden der min- | |
[pagina 66]
| |
nen dienen: Si rusten op die zoete wise borst ende sien ende horen die heimelike woerde die overtullecGa naar voetnoot(1) ende onghehoert sijn den volke overmids die suete runingheGa naar margenoot+dies heilichs gheests. Du salt altoes sterkeleke sien op dijn lief dat du beghers, want die anestert dat hi begheert, hiGa naar margenoot+wert onstekeleke ontfunct, soe dat sijn herte in hem beghentGa naar voetnoot(2) te falierne om die suete bordene der minnen. Ende hi wert in ghetrect overmids ghestadecheit dies goedsGa naar voetnoot(3) levens der contemplatien daermen gode altoes metGa naar voetnoot(4) anesternt. Soe dat minne altoes hare selven hem soe suete smakenGa naar margenoot+doet, dathi al dies verghet dat in ertrike es, Ende peijnst wat hem de vreemde doen, dat hi eer CM warf sijns selvesGa naar margenoot+verteghe, eer hi hem .j. ponte liete ontbliven te werkene vanden dienste der werdegher minnen, Daer Christus fondament af es. |
|