De Vlaamsche School. Jaargang 6
(1860)– [tijdschrift] Vlaamsche School, De–Een jong dichter.De geheimvolle natuer stort hare milde gaven over het menschdom uit, zonder inachtneming van den maetschappelyken rang of stand harer lievelingen. Deze waerheid wordt op nieuw bevestigd door het bestaen te Eecloo (Oostvlaenderen) van een jong mensch (Karel Bogaerd, eenvoudig smidsknecht) na wiens aenleg te oordeelen, wy de blyde hoop mogen koesteren dat door hem eene prachtige perel aen de ryke kroon van België's, ik wil zeggen van Neêrland's dichteren, zal worden gehecht. Eerst en vóóral werd zyn ontluikend talent gekend en op prys gesteld door den heer C.-A. Vervier, wiens landgoed in de naburigheid van Eccloo gelegen is en die, den jongen dichter ter aenmoediging, hem het volgende vers toezond: | |
Aen Karel Bogaerd, smidsknecht te Eecloo.De stand, waerin de mensch op aerde wordt geboren,
Is door den Schepper zelv' hem (heer of knecht) beschoren;
Zyn lot hangt van den scepter af,
Die wetten geeft aen wieg en graf;
Hy moet, op Godes wenk, den naem van Cesar voeren;
Als bootsman dobbren op de zee van baer tot baer;
Met ploeg en spâ den akker roeren,
Of priester, blank van kruin, gaen zeetlen by 't altaer.
| |
[pagina 84]
| |
Dus kan een yzren klomp ter vorming U verstrekken
(Nadat uw nyvre hand er op haer' stempel drukk')
Of van een heilge's beeld, dat godvrucht zal verwekken,
Of van een ongeacht, verworpen huisraedstuk;
De grondstof is gelyk; zy zal met heldre stralen
Op 't hoofd van een Madone pralen,
Tot kouter dienen by den ploeg
Of aen het vlugge schip gegrifd staen vóór den boeg.
Komt ge, als eenvoudig smid dus, Bogaerd! opgetreden,
Toch dichter zyt ge, op hoog gebod,
Al moest Vulkaen óók 't yzer smeden,
By d'ouden was hy toch een god.
Wat zegt het dat geen krans van goud uw lier omslinger!
Is d'armoê dan een kwael, die het talent verbant?
O neen! een diamant op eenen beedlaers vinger
Blyft toch een diamant.
C.A. Vervier.
September 1859.
Ter beantwoording dier gunst, droeg Karel Bogaerd aen den heer Vervier het volgende dichtstuk op: | |
Willems Herdacht.
| |
[pagina 85]
| |
Ligt uw vorstelyke kroone
Dan in stof en bloed vertreên?
Zyt gy thans niet meer het schoone,
't Vrye Vlaendren van voorheen?...’
En in eens op 't breede water
By het stille golfgeklater,
Dreunt een stem, met wild geschater,
Als de stem des donders: ‘Neen!’
Hy zwygt, ontsteld, de jonge dichter,
Op 't hooren van dien schrikbren kreet...
Een wolk daelt neêr; het strand wordt lichter,
Hy ziet een schim, die nader treedt:
Een geest, met hemelglans omgeven,
Schynt op der waetrenschoot te zweven,
Een gouden harp blinkt in zyn hand;
Den fieren blik omhoog geslagen,
Schynt hy, met bange stem, te vragen:
‘Was niet dit oord myn Vaderland?’
Hy streelt de harp, zyn zangen schallen
Als 't buldren van den ocëaen,
Als stemmen, by het donderknallen,
Uit d'eeuwgen afgrond opgegaen.
Hy zingt en langs de Scheldeboorden,
Weêrgalmen, bevende, de akkoorden
Aen zyne wonderlier ontvloeid:
‘Neen,’ schalt het langs de waetren henen,
‘Gy zyt dat Vlaendren van voorhenen
Niet meer, uw roem heeft uit gebloeid!’
‘Uw kroost, in schandenacht begraven,
Is van der oudren deugd ontaerd,
o Ja, uw kinderen zyn slaven,
Den naem van Vlaming niet meer waerd!
Uw vaedren, van hun' wolkentroonen,
Beschouwen u, verwyfde zonen,
Zy zien uw lafheid siddrend aen;
Zy, die den vreemde eens wetten stelden....
Ontwaekt, verbasterd kroost dier Helden!
Ontwaek of Vlaendren moet vergaen!
Maer, ach, 't is vruchteloos gezongen:
De kluister, waer ge u zelf in sloot,
Is reeds, tot worgens, digtgewrongen;
Uw sluimring is de slaep der dood.
De Vryheid heeft uw grond verlaten...
Wat zou u thans myn zang nog baten
Daer gy de hand uws vyands kust?
Gy hebt, aen 's afgronds boord gezeten,
Al wat u heilig was vergeten
Zelf 't graf waer myn gebeente rust!’
‘En daerom zy myn vloek... -’ ‘o Goden,
Genade!’ gilt in eens van 't strand
Een kreet, des jongelings borst ontvloden,
‘Genade voor myn Vaderland!
o Schim van Maerlant! ja, wy vielen,
Wy dorsten voor den vreemde knielen,
Vergeten eigen deugd en eer;
Wy zyn dat volk der middeleeuwen,
Het kroost dier onbetembre leeuwen,
De Belgen van voorheen niet meer.
Doch, waer een zanger ons geboren,
Die op de vlaemsche dichterlier
Ons weêr der Vaedren lof deed hooren,
Vol gloed, vol dichterlyken zwier;
Een dichter die den roem dier Helden
In stoute zangen dorst vermelden;
Dan zoû de laetste levenssprank
Weêr tot een heldre vlam ontblaken,
En 't slapend Vlaendren zoû ontwaken
By 't dondren van dien zegeklank!...’
Hy knielt, en smeekt in zielsvervoering.
De geest zweeft nader, vat de hand
Des jonglings, wien een vreemde ontroering,
Een heilig vuer de ziel ontbrandt.
‘Ga,’ zegt de Geest, ontroerd, bewogen,
Met tranen in de vonkelende oogen,
‘Ga, wees een Vorst in 't Kunstgebied!
Het dichtervuer zy u geschonken,
Gy zult des Vlamings hart ontvonken;
Vergeet uw grootsche zending niet!’
En met de vingren op de snaren
Der harp, verdwynt hy in 't verschiet;
Doch langs het vlak der Scheldebaren
Ruischt, als een donder, nog zyn lied...
De jongling hoort die forsche zangen,
Wen tranen branden op zyn wangen;
Een heilig eed ontrold zyn mond,
En zweeft op de adem van de winden,
Die langs den reuzenvloed verzwinden,
Den vlaemschen Vaderlande rond!
Nog schalt het treurig langs de golven:
‘o Vaderland! uw oude glans
Ligt in den nacht van 't graf bedolven,
Verdwenen is uw luister thans;
Gy hebt uw grootsch voorleên vergeten,
Uw eigen waerde, uw deugd versmeten,
Voor vreemde meesters neêrgebukt,
Gy hebt uw Tael, uw Roem, uw Zeden,
Met eigen voet, in 't stof vertreden,
U zelf de kroon van 't hoofd gerukt!
Hoe kan een volk zoo diep verlangen
Dat het der oudren spoor verlaet,
Het vreemde slavenjuk durft dragen,
En zelfs de heilge vryheid smaedt!
Ontwaekt, o Vlaming, breekt den kluister,
Terwyl de zon van uwen luister
Nog in de verte u tegenlacht,
Maer, ach, het zyn haer laetste stralen
Die stervend op u nederdalen...
Ontwaekt, verbasterd nageslacht!’
Hy zwygt: een wolk heeft hem omschenen,
Alleen nog de echo gallemt zacht,
Daer geest en wolk reeds zyn verdwenen,
‘Ontwaekt, verbasterd nageslacht!
| |
[pagina 86]
| |
Ontwaekt...’ o ja, gy zult ontwaken,
o Vlaming, en uw banden slaken
Eer 't laetste levenslicht verdwyn;
Gy zult by uw verbroken boeijen
Van eedle vryheidsliefde ontgloeijen,
En groot, als uwe vaedren zyn!
III.
En hoe de jongling heeft gezongen
Sinds dien, en hoe zyn gloeijend lied
Ons tael den afgrond heeft ontwrongen,
Waerin 't verderf haer nederstiet;
Hoe hy 't gebouw der tael herstichtte,
En Vlaenderen, als een zon verlichtte,
Het zaed der Kunst heeft rondgestrooid;
Hoe hy den luister van 't verleden
Uit de eeuwen deed te voorschyn treden,
Vergeet de dankbre Vlaming nooit. -
Ja, Willens, u zyn wy verschuldigd,
Dat onze langverdrukte Tael
Thans weêr herkend wordt en gehuldigd;
U danken wy haer zegeprael!
Gy hebt, door hooger drift ontstoken,
Het zedelyke juk verbroken
Waerin de Vlaming lag geknield.
Als Israël's gewyde tolken,
Als Mozes spraekt gy tot de volken
Door d'adem van een God bezield!
Gelyk de galm der donderslagen
Weêrklonk uw forsche wapenkreet,Ga naar voetnoot(1)
Die, op de winden rondgedragen,
Het vlaemsche volk ontwaken deed:
By 't staren op zyn vroeger grootheid
Vervloekte het de vreemde snoodheid,
En hief zich uit den schandenacht,
En, met een zucht uw borst ontvlogen,
o Willems! steeg uw ziel ten hoogen:
Uw eed, uw zending was volbragt.
Gy vielt, maer eeuwig, onbezweken
Blyft, 't vrye Nederland ten tolk,
Uw ziel in uwe zangen spreken,
Als een orakel, tot het volk.
Uw groote geest zal ons bezielen,
Wanneer wy op uw grafsteê knielen.
Op de aedlaersvleuglen van de Faem
Zal uwe roem 't heelal doorvaren;
En mag het graf uw asch bewaren,
Het Vaderland bewaert uw naem!
Karel BOGAERD.
Eecloo, 1860.
Dat dit kunstgewrocht veel dichterlyken aenleg verraedt en geenszins van levendigheid verstoken is, daer over zal voorzeker elk bevoegd beoordeelaer met ons instemmen. Men verzekert ons dat de jonge dichter voornemens is in eene trilogie te begrypen de nagedachtenis van Willems, Ledeganck en Van Duyse; verwezenlykt hy dit plan, wy zullen ons beyveren om de twee verdere stukken onzen lezeren mede te deelen. |