Literatuur. Jaargang 12
(1995)– [tijdschrift] Literatuur–
[pagina 270]
| |
Het literaire bedrijf
| |
[pagina 271]
| |
zodat het verhaal van B. niet al te zeer verminkt kan worden.
De eerste dag in Frankfurt heb ik bij collega J. een spoedcursus gevolgd en de tientallen onderhandelingsgesprekken van Els gevolgd. Het ene moment zit ze een door ons uitgegeven boek te verkopen, het andere moment is ze in onderhandeling met een buitenlandse uitgever voor de aankoop van een Italiaans kinderboek. In het eerste geval schroeft ze de royalties op, zorgt er voor dat vijftig procent van de nevenrechten in ons bezit komen, onderhandelt ze over de voorschotten. In het andere geval bedingt ze zo laag mogelijke royalties, wil ze de nevenrechten volledig naar haar hand zetten en probeert ze voorschotten te vermijden. Els weet alles van verkooprechten. Aan het eind van de dag treedt toch ook bij haar de vermoeidheid in en onderhandelt ze met een Turkse uitgever over de aanschaf van een Turks kinderboek met dezelfde onderhandelingstactieken die ze gebruikt voor de verkoop van een boek uit onze eigen uitgeverij. ‘O ja,’ zegt de Turkse uitgever, ‘u wilt zoveel royalties betalen, wat fantastisch!’ Els onderkent haar vermoeidheid. Lachend vertelt ze me later hoe diezelfde man uit Istanboel het jaar daarvoor een optie had genomen op Bemlefs Hersenschimmen. Hij had het boek bij zich en liet een proefvertaling zien. Blijkt dat een vertaling van Bernlefs Onder IJsbergen te zijn. Vanuit Istanboel gezien is het Nederlands een geheimtaal.
-‘...tradichion, signor Matz, egguuze ma lè tradoechion è paz semple, absolumente paz kwajaablè, mais potètr poerjee..’ Ik knik en zeg: ‘Bien sûr, monsieur, ca ne fait rien, bien sur’, en op een ander moment: ‘It's all in the game.’ En zo nu en dan zeg ik ook iets in het Esperanto, maar ik heb er geen flauw benul van bij welke stand van de onderhandelingen we inmiddels zijn aangeland. De man tegenover me pakt een gouden vulpen uit zijn binnenzak en al pratend - aan de opgeschroefde toonhoogte merk ik dat hij enthousiast is over de vorderingen die we beiden maken in ons gesprek - beweegt hij zijn hand met de vuipen van de linker grens van mijn blikveld naar de uiterste rechter grens en weer terug. Vervolgens neemt zijn vulpen een duikvlucht naar een papier op tafel en met zwierige hand zet de man zijn handtekening onder iets waarvan ik vermoed dat het een contract is. Met een brede glimlach rond zijn lippen (en inderdaad ontbloot hij daarbij een stralend wit gebit) schudt hij mij daarna de hand. -‘Mez felicidad, signor Matz. Au revoir!’ Tegelijkertijd stapt hij op, neemt zijn papieren bij elkaar en verlaat onze stand, mij onthutst achterlatend. Heb ik zomaar een boek verkocht en welk dan? Of heb ik mij laten engageren voor het vreemdelingenlegioen? Els, aan het andere tafeltje, heeft haar gesprek ook beëindigd. ‘En,’ vraagt ze me, ‘hoe is het gegaan?’ Ik steek mijn duim op, maar aan mijn pruillip moet ze hebben gemerkt dat ik op deze markt van licenties nog niet helemaal thuis ben. Zij is er vooral laconiek onder en zij blijft onverstoorbaar, ook als aan het eind van de dag in de perskamer de geruchtenstroom op gang komt over alle opties die over en weer zijn genomen. De werkelijke transacties worden thuis verricht, Frankfurt is niet zozeer een licentiemarkt, maar een contactenkermis, waar uitgevers, schrijvers, redacteuren, publiciteitsmanagers, televisieploegen in hun universele Esperanto grote verhalen opdissen over megasellers, astronomische royalties en enorme publiciteit.
Ik ben blij dat ik naar mijn hotelkamer kan om ver van het lawaai van deze vliegtuighallen vol reclamefolders, prospectussen, niches en hightechgadgets in alle rust een boek te lezen. De dagen daarna gaat het veel en veel beter, de gesprekken met redacteuren van andere uitgeverijen gaan eindelijk over de boeken zelf, er is veel enthousiasme en veel discussie. En dan blijkt Frankfurt meer dan een contactenkermis; dan blijkt het in die hallen tussen alle reclamerumoer ook nog eens echt over literatuur te kunnen gaan. Anthony MertensGa naar voetnoot+ |
|