Jaarboek De Fonteine. Jaargang 1967
(1967)– [tijdschrift] Jaarboek De Fonteine–
[pagina 82]
| |
Prologe
deen
Dexcellenste boven alle wesen crachtich
dat stantachtich // tfirmament roteren // duet
dander
Verleen u altesamen lieft en pays eendrachtich
als Godt almachtich // een Heer der Heeren // ghuet.
deen
5[regelnummer]
Hij duet die vruchten nu vermeren // suet,
dus segt hem lof, danck ende glorie.
dander
Up dat nering en welvaert prospereren // muet
draecht sijn weldaet gestadich in u memorie.
deen
Hij verleent obedienci en victorie
10[regelnummer]
onsen genadichsten Keijser dörluchtich,
dander
Wiens vianden verdwijnen voir sijn consistorie,
te water, te lant worden sij voirvluchtich.
deen
Tot triümphe van dien sullen wij hier tuchtichGa naar voetnoot13
speelwijs gaen thonen twapen sijnder Excellencie,
15[regelnummer]
met reverencie.
dander
Dwelc Jupiter, Hercules en Jason cluchtichGa naar voetnoot16
eertijts met groter magnificencie
brochten in presencie.
deen
Up dat ghij hier af verstaet die intencie
20[regelnummer]
met consequencie // gueder sequelenGa naar voetnoot20
van dese iuweelen,
dander
so heeft Reijn Genuecht te Dordrecht mits assistencie
van rijpen providencie // duen speelen
dör vruetscaps beveelen
deen
25[regelnummer]
up een vraech wie voirmaels waeren de eelen
| |
[pagina 83]
| |
victorioes ende machtich verheven
boven schreven,
dander
de gewonnen hebben steden en casteelen
welcker wercken noch blijcken int leven
30[regelnummer]
sonder sneven.
deen
Dit sal hier speelwijs worden gedreven
dör Vraech en Antwort, wilt hier up merckenGa naar voetnoot32
als wijse clercken.
dander
Wij bidden, wilt doch audienci gheven
35[regelnummer]
up dat Rhetorica mach haer vlercken
dör ionste verstercken.
deen
Elc stil // der kinderen gegil, // der onvrueden geblaf.Ga naar voetnoot37
Ghij sult te bet // ient en net // tverstant bekinnen.
dander
De hier strang // maecken gedrang // wilt trecken af.Ga naar voetnoot39
40[regelnummer]
Elc stil // der kinderen gegil, // der onvrueden geblaf.
deen
Valt beleeft, // audiencie gheeft, // weest niet straf,
so mach const gruijen, // in lieft bluijen // uijt rechter minnen.
dander
Elc stil // der kinderen gegil, // der onvrueden geblaf.
Ghij sult te bet // jent en net // tverstant bekinnen.
45[regelnummer]
Duet ons begheren // ghij vrome heeren, // wij gaen beghinnen.
Tgeloof muet wercken.
vraghe, een eerlijck vrouwe
Ick heete Vraeghe.
antwoort, een doctoor
Ick heete Antwoorde.
vraege
Ick was eer ghij.
antwoort
En ick ben om dij.
vraege
50[regelnummer]
Ick maeck disputacie.
antwoort
En ic maeck accoorde.
vraege
Ick heete Vraege.
| |
[pagina 84]
| |
antwoort
Ick heet Antwoorde.
vraege
Ic maecke questie.
antwoort
55[regelnummer]
En ic stelle in oorde.
vraege
Ick suecke gecrij.
antwoort
Ick paije fantasij.
vraege
Ick heete Vraege.
antwoort
Ick heete Antwoorde.
vraege
60[regelnummer]
Ick was eer ghij.
antwoort
En ic ben om dij.
vraege
De vraege is vrij.
antwoort
Antwoort dient daer bij.
vraege
U sij glorie // eere en victorie.Ga naar voetnoot64
65[regelnummer]
Onverstant dörknaecht mij en overwaecht.Ga naar voetnoot65
Uijt u wijsheits consistorie // versterct mijn memorie.
antwoort
U sij glorie // eere ende victorie,
bevrijt van dolorie.//Ondect u cyborie,Ga naar voetnoot68
vrij onversaecht // u dubitaci vraecht.Ga naar voetnoot69
vraege
70[regelnummer]
U sij glorie, // eere ende victorie.
Onverstant dörknaecht mij en overwaecht.
Bevruedt mij doch, ic biddet u pleijne.
antwoort
Vraecht mij doch, o eedele fonteijne,
üp dat genuechte reijne // rechte voorde
75[regelnummer]
u mach tüecoemen dör guet antwoorde.
vraege
Mijn sinnen // de rinnen // in discoorde,
geheel verdraijt // en ontpaijt // met tleven müede.
Dör gepeijsen // verseijsen // mijn sinnen tongüede;Ga naar voetnoot78
dus verstandich blüede // laet mij u troost aencleven.
| |
[pagina 85]
| |
antwoort
80[regelnummer]
Wilt mij // bij monde vrij // u questie aengheven,
naect ondect, // geheel perfect, // net in substancie,
üp dat tverstant // plaijsant // in redens bilancie,
die mach // sonder verdrach // fraij overwegen.
vraege
Och mijn gheest heeft seer veel te dregen
85[regelnummer]
en is genegen // pleijn om te weten.
Verchiert mijn redenen, wiltse fraeij uijtmeten
wie voirmaels waeren de victoriöste verhevenGa naar voetnoot87
waer dör de wercken noch blijcken int leven.
Hier üp wilt gheven u solucie verstandich,
90[regelnummer]
blusschende in mij die hitten brandich.
Maect mij afhandich // mijn arguacie,
want waer ic ben tot enniger spacie,
veel murmurracie // lijde ic om dien.
Dus laet mij troost van u wijsheit geschien.
antwoort
95[regelnummer]
Al schijnt de vraege seer slecht en clien,
nochtans ic mien // datse swaer is tonbinden,
maer üp dat u arguacie comme ten inden
so hoopic te vinden // materie ten propooste,
daer dör u van mij sal coemen trooste,
100[regelnummer]
claer als de son int ooste // hem is openbaerende.
Dus sijt u met arguacie niet meer beswaerende,
maer blijft welvaerende // een seker termijne
tot dat ic u antwoorde in corter sijne.Ga naar voetnoot103
vraege
Och laet mij nu smaecken u solverende medicijne,
105[regelnummer]
ontlast mij van pijne // der sinnen strijdinge,
brengt mijnen ooren een suete tijdinge,
so maect ghij afsnijdinge // van mijn dangiere.
antwoort
O schoone vrouwe, edele balsemiere,
fonteijn blijder chiere // vaet mijn bescheijen.
110[regelnummer]
Tes betaemelijck dat ic mij gae vermeijen
onder dAccoleijen // van witten colore
en overleggen en sien mijn verstant yet döre,
mitsgaders scriftöre // tmijnder allegacie,
want om te solveren behoort tijt en spacie.
115[regelnummer]
Dabbreviatie // selden güet avijs // breijt.Ga naar voetnoot115
Haestich antwoorden en is gheen wijsheit.
vraege
Ick bekent, want daer an uwen prijs // leijt
| |
[pagina 86]
| |
om tschuwen de afgrijsheit // van onverstande.
Dus neemt u passage in ennich warande
120[regelnummer]
als mennigerhande // artist ist düende
en naer behoorlijcker tijt sijt u weder spüende
en mij alsdan bevrüende // mijn sempel vraege,
want in güet antwoort heb ic behaege.
antwoort
Nu uwen oorlof alsdan tot desen daege
125[regelnummer]
tot dat ic verder comme bij u in dees pleijne.
pausa
gepeijs, een man in swarten habijte En sal mij hier niemant ontmüeten ic peijse,
of sal ic die eere hier alleene bewaeren?
arguacie, een man in wit of roden habijte
Ter güeder tijt quam ic hier op die reijse.
gepeijs
En sal mij hier niemant ontmüeten ic peijse.
arguacie
130[regelnummer]
Dör arguacie ic mijn sinnen verheijsseGa naar voetnoot130
om elcke redene te weder leggen sonder spaeren.
gepeijs
En sal mij hier niemant ontmüeten ic peijse
off sal ic die eere hier alleene bewaeren?
arguacie
Ontbeijt! van waer coemt ghij hier gevaeren?
135[regelnummer]
Willet mij verclaeren // soe ben ic te vrüedere.
gepeijs
Dat sal ic u seggen, mijn lieve brüedere,
wij die van eene müedere // sijn geboren.
Dies müet ghij mij wederom düen horen,
mijn brüeder vercoren // van u comste die saecke.
arguacie
140[regelnummer]
Dat sal ic düen tot uwen gemaecke,
hüe ic hier geraecke // tot desen tije.
Van waer coemt ghij?
gepeijs
Uijt der theologije,
der clercken studije // inder hoger scholen.
Daer heb ic geweest seer lange verholen,
145[regelnummer]
onder haer gaen dolen // dier sijn dörtogen.Ga naar voetnoot145
arguacie
Maer brüeder dat is een openbaer logen,
die hebt ghij gesogen // uijt uwen duijme,
| |
[pagina 87]
| |
want onder die clercken eest gheen costuijme
int nauwe of ruijme // datter gepeijs regneert.
gepeijs
150[regelnummer]
Ic segge jae, want dör tgepeijs werter geleert
en wel gepractiseert // tot elcx behaegen.
Tgepeijs düetet morch der scriftueren knaegen
en dan den mont gewaegen // met gueden bescheijde.
arguacie
Neen, dör arguacie coemt alle wijshede.
155[regelnummer]
Tzij u lief of leijde//ic ben de maijstre,Ga naar voetnoot155
dus inder theologie was ic noch gistre,
daer gheen sinistre // materie verhaelt // was,
maer ic en sach niet dat daer gepeijs getaelt // was,Ga naar voetnoot158
dus u reden smaelt // ras // tes genüech van dien.
gepeijs
160[regelnummer]
Ja dat geloof ic wel, men mach mij niet sien.
Hij sij groot of clien, // noijt ijemant mij met oghen sach,
maer onsienlijcke düe ic in therte gewach
sonder verdrach // beijde out ende ionge.
arguacie
En ick regiere openbaer smenschen tonge.
165[regelnummer]
Ic ben de oorspronge // van alle disputacie,
want ic heet arguacie //.
gepeijs
In mennich nacie
leg ic fundacie // in meest elcx sinnen
hüe ende in wat manieren datmen sal beghinnen
groot güet te winnen // dör subtijle practijcken.
170[regelnummer]
Toorconde van dien so coem ic strijcken
dör veel landen en rijcken // eer ic hier ben gecomen
als uijt Napels reijsende dör thoff van Romen
tot elcx vromen // te Venegien ende Antwerpen,
dör Vlaenderen // Vranckrijc // tverstant wilt scerpen,
175[regelnummer]
in steden en in derpen // der mercatorien,Ga naar voetnoot175
ooc tot Mechelen en Brussel int hoff met glorien.
Als sanctorien // ben ic daer geacht, gesien, gehoort.Ga naar voetnoot177
Van daer in Hollant ben ic gecoemen voort
met güet accoort // ten hooff inden Haege
180[regelnummer]
ende voort tallen steden van daege te daege.
Hoort wat ic gewaege, // tot veel cantoren en sloten,
tot dat ic al hier in persone bin gevloten.
arguacie
Hebt ghij alle die wegen overgestoten,
| |
[pagina 88]
| |
so sijn u roten // seer met allen vermüijt,Ga naar voetnoot184
185[regelnummer]
maer niettemin ghij sijt daer tüe gerust geschüijt
en daer in gegruijt / fraij als een page.
Maer hoort waer ic neme mijn passage,
dör welcken voijage // ic hier coeme sporen.Ga naar voetnoot188
Ick ben, tes claer, uijt die clergij geboren,
190[regelnummer]
al ben ic niet gescoren, // maect gheen fantasije,
ic ben de fundacie van alle ende elcx partije,
geleert in tvrije // contra sustinerende,
tegen alle eijschen en solucien arguerende,
den mennigen stofferende // metten lavöijteGa naar voetnoot194
195[regelnummer]
en sommigen stellende een grote töijte,Ga naar voetnoot195
dies ic paert en böijte // tprincipael der saecken,Ga naar voetnoot196
in allen hoven ende wetten ic genaecke,Ga naar voetnoot197
tot elcx ongemaecke // dör redens reductie.Ga naar voetnoot198
Te mineren / dilaijeren is mijn instructie,Ga naar voetnoot199
200[regelnummer]
daer om mijn effluctie // heb ic hier ter pleckenGa naar voetnoot200
om targueren / solverende elcx ondeckenGa naar voetnoot201-202
der rhetrosijnen vertrecken // dat hier sal geboren,
anders quaem ic hier niet tdeser oren,
want mijn koren // hebben hier anders gheen effecte.
gepeijs
205[regelnummer]
En ic ben hier gecoemen iuijst so ic mij streckeGa naar voetnoot205
als de oijt ontwecte // dör fantasacie,Ga naar voetnoot206
ennich propoost dienende tdeser spacie
voir een collacie // üp die vraege rhetorijckelijck.Ga naar voetnoot208
Dus mijn const sal ic hier togen blijckelijck,
210[regelnummer]
becleet autentijckelijck // met redenen schoone.
arguacie
Ghij creecht voirwaer alleen die crone
waer ic hier ten thone // niet gecommen,
want ic sal al u proposicien trommen.Ga naar voetnoot213
Hüe ghijt condt sommen // tsij dit of dat,
| |
[pagina 89]
| |
215[regelnummer]
ic weet altijt een nagel, vijnt ghij een gat.
Ic weerlegge tblat // dör mijn arguacien // güet.Ga naar voetnoot216
gepeijs
Neen, tis mij lief dat ghij coemt tdeser spacien // süet
en u collacien // düet // dör argumente,
want dör weder redenen excellente
220[regelnummer]
wertmen pertinente // in wijshede expaert.
Dus ben ic niet voir u vervaert,
maer ghij sijt mij seer waert//als mijn brüeder lieve,
want ghij düet niemant in persone grieve
dör letter noch brieve, // dies ic u croone.
arguacie
225[regelnummer]
Waer om niet / viant der saecke en niet der persone?
Och dat is schone // de sulcx can togen.
gepeijs
Nu dan, laeten wij ons te gader vogenGa naar voetnoot227
so wij best mogen // want wij sijn hier van düene.
Ons officie is hier iuijst int saijsüene,
230[regelnummer]
want antwoort scüene // (vaet mijn verclaeren)
de sal hem in corter tijt openbaeren
wij sijn dienaren // dies wij hem niet beswijcken.
arguacie
En siet hem ghinder coemen strijcken.
Hij laet wel blijcken // dat hij is beswaert.
gepeijs
235[regelnummer]
Jae, de questie is tgheene dat hem daert.
Sin noch wit hij spaert // om die te solveren,
waer inne hij ons niet en mach ontberen.
Antwoort coemt uijt en gaet
ghuns en weder, seggende:
O gepeijs // de mennich reijs // mij hebt besocht
met proposicien // dör beneficien // excellent,
240[regelnummer]
hüe coemet bij, // segget mij, // dat ic u heb verwrocht?Ga naar voetnoot240
O gepeijs // de mennich reijs // mij hebt besocht,
düet mij nu // blijcken // al u // rijcken // wijt ontmocht,Ga naar voetnoot242
gecorrigeert // geconfirmeert // dör argument.
O gepeijs // de mennich reijs // mij hebt besocht
245[regelnummer]
met proposicien // dör beneficien // excellent,
ick bidde u // als nu // coemt mij omtrent,
mijn gheest is beswaert, tsij u bekent,
om te solveren solvent // questiose materie.Ga naar voetnoot248
Dus coemt mij te hulpe, laet mij niet in miserie,
| |
[pagina 90]
| |
250[regelnummer]
want superie // sijt ghij de meeste alleene.Ga naar voetnoot250
O gepeijs, üp u ist dat ick beene.Ga naar voetnoot251
Arguacie ic meene // wilt u ooc spüen,
want sonder gepeijs en arguacie can men niet düen
gepeijs
Wij sijn u verwachtende in dit regiüen
255[regelnummer]
om u te bevrüen // van schoonder voirsettinge,Ga naar voetnoot255
die sal ic u bij brengen sonder belettinge.
arguacie
Vrij van besmettinge // dör mij gepurgeert.
Dus weest gerust, al uwe begheert
wert gesustenteert // dör ons alle bede.
antwoort
260[regelnummer]
Mij is gevraecht inder warachtichede
wie voirmaels waeren de victorioeste verheven,
daer noch blijcken de wercken int leven.
O Gepeijs, wilt mij nu gheven // u avijs excellent
en ghij Arguacie hout u niet absent,
265[regelnummer]
maar thoont u diligent // tselve dör mij te solveren,
speelwijs tot Rhetoricams eeren
sonder faelgeren // tot deser spacie,
verchiert met redene sonder blamacie,
vrij van indignacie // des Keijsers placaeten
270[regelnummer]
laetende in vreen gheestlijc en werlijcke staeten.
Gepeijs, wilt u besaeten // om dit te volcoemen,Ga naar voetnoot271
want wel te bepeijsen is ijgelijcx vromen.
gepeijs
Ic beghin te peijsen.
arguacie
En ic beghin te dromen.
gepeijs
Een schoon stuck uijtgenomen // coemt mij daer te voren.Ga naar voetnoot274
arguacie
275[regelnummer]
Ic denck ooc wat.
gepeijs
Wel, laetet horen.
arguacie
Neen, gaet ghij voren in güeder ordinancie,
dan sal ic u volgen sonder vacancie
en met plaijsancie // sal ict u als dan togen.
gepeijs
Up dese vrage soudemen düen blijcken mogen
280[regelnummer]
opentlijck voir oghen // drie ridderlijcke personen
| |
[pagina 91]
| |
als Jupiter, Hercules en Jason niet om verschonen,
diemen mach thoonen // altijts vroom in strijden
en seer victorioes in haeren tijden
als claerlijck belijden // die historien beschreven,
285[regelnummer]
welcke personen seer waeren verheven
dör thgeen sij bedreven // als ridders valiant
en haer wercken blijcken noch plaijsant
aen elcken cant // hier noch int leven.
arguacie
Ja, Gepeijs, wat möchdij hier aengheven?
290[regelnummer]
Ghij nüemt volck verdreven // van Gods aenschijne,
verwaeten heijdenen, iae de helsche pijne
was haer fijne // hüe ghij die verheft,
Venus subdijten, dit is claer beseft.Ga naar voetnoot293
Niet een mensch dier left // de haer soude prijsen.
295[regelnummer]
Maer die victorioeste wil ic u bewijsen
naer scriftuers ghijsen // verstaet mij wel.Ga naar voetnoot296
Dör leest die passage der kinderen van Israhel,
dier leden gequel // dör die Philistijnen quaet,
daer vint ghij victoriösen vroom van daet,
300[regelnummer]
ooc David fortunaet, // Josue ende Gedeon,
Judas Machabeus ende de stercke Sampson,
also ic bevon // inden bibel gescreven
en men bevinter daer noch veel meer beneven,
wiens wercken hier int leven // elc mach schouwen,
305[regelnummer]
jae men vint daer mee wat gedaen is van vrouwen,
vaet mijn ontfouwen // tot uwen gevüech
als Judith de Holofernem verslüech,
Hester de daer drüech // die loden uijter noot
en Jahel de welcke slüech Sisera ter doot.
310[regelnummer]
Dit vint ghij bloot // bescreven warachtelijck.
gepeijs
Tes waer, dat was dör Gods mogentheit crachtelijc,
want Godt voirdachtelijc // beliefdet also plaijsant,
maer van die personen en heeft niemant verstant,
want sij dör Godts hant // elck hebben gewrocht
315[regelnummer]
dan de die scriftuere hebbe[n] dörsocht,
dus haer tocht // can ijegelijck niet blijcken,
maer men gaet noch huijden ten daghe strijcken
sonder beswijcken // wes Jupiter heeft gevonden
dör sijn victoriöse oorlogen boven conden.
320[regelnummer]
Dat Jason heeft ontbonden // wort ooc gedragen
openbaer voir elc in smenschen behaegen.
Hercules gewagen // is vol iubilacie
en tselve machmen aenscouwen tallen spacieGa naar voetnoot323
| |
[pagina 92]
| |
als u mijn informacie // u breder sal declareren.
arguacie
325[regelnummer]
Jae, ic hoor wel, grote dingen sijn u begheren,
landen en steden te funderen // de thart verfroijen.
Wien mücht ghij bet nemen dan Hector van Troijen,
wiens lof om vermoijen // was hooch vermaert.
Noch hebt ghij Alexander en Julius expaert.Ga naar voetnoot329
330[regelnummer]
Elc is prijsens waert // dör haer victorien.
Voirtijts Artur en Charle vol glorien
ligt in u memorien // Athlas en Godefroot,Ga naar voetnoot332
Theseus, Perseus en Ruelant de groot,
de edele genoot // van die Franse crone.
335[regelnummer]
Dese sijn haer wercken in claer bethone.
gepeijs
Maer niet een persone // die ghij daer nomt
en heeft met al sijn wercken tsaemen gesomt
hüe dattet comt // niet gesticht noch achtergelaten
daer men haer bij gedenct in allen staten
340[regelnummer]
bij die principaten // deden de ic somme,
so dat ic mij haer victoriösheit beromme.
arguacie
Hoort dan, so nomme // ic u een paert dat stijver draeft.
Daer was Arphaxat, koninck van Meden begaeft,
rijckelijc gehaeft // en grotelijck befaemt.Ga naar voetnoot344
345[regelnummer]
Hij fundeerde die stat Egbatenis genaemt,
de stercste ongeblaemt // dier oijt mücht wesen,
want de muren waren hooch geresen
tseventich cubiten gepresen // en dertich breet;Ga naar voetnoot348
ic wed ghij gheen excellenter en weet.
gepeijs
350[regelnummer]
Tis cranck bescheet // Egbathanis is overlang vergaen
en Arphaxats naeme is uijtgedaen,
dus laet hem staen, // blijft bij mijn oude les,
weet ghij anders niet.
arguacie
Jae ick, daer was ooc Cambyses
de in Egypten fres // stichtede die schone statGa naar voetnoot354
355[regelnummer]
genaemt Babilonien; hüe behaecht u dat?
Of üp een ander pat // sal ic u leijden,
daer ic u die victoriosen breder sal verbreijden.Ga naar voetnoot357
Romulus, koninck van Italien lant,
| |
[pagina 93]
| |
was ooc victoriös ende triomphant.
360[regelnummer]
Carcedonis hant // heeft Carthago gesticht.Ga naar voetnoot360
Dit sijn al geweest victoriösen groot van gewicht.
Hier üp neemt gesicht // ghij sullet u beloven.Ga naar voetnoot362
gepeijs
Neen, Jupiter, Hercules, Jason gaen te boven,
daer die sijn verschoven // gepasseert en gewreven uijt,
365[regelnummer]
maer dese drie hoortmen noch haer geluijt.
Hue dat ghijt tuijt // so ghij sult schouwen // ooc.
arguacie
Hoort, daer sijn geweest strijtbaer vrouwen // ooc,
dier hebben behouwen // ooc // victorie int bethonen.
Sij sijn genaemt geweest die Amasonen,
370[regelnummer]
dus müet ic die cronen // voir die victoriöste jent.
gepeijs
Jae, mer alle haer dingen de sijn geschent
en hebben een ent, // dus sijn sij vergheten.
arguacie
Ontbeijt, daer was Phenix in Tyrus en Sydon geseten,Ga naar voetnoot373
een regent geheten // vanden selven regiüene,
375[regelnummer]
aldaer regnerende / maecte hij tsaetsüeneGa naar voetnoot375
van schonen düene // der letteren alle,
der welcken vierentwintich sijn in getalle,
daer al tgescalle // dör wert bedreven.Ga naar voetnoot378
Dit werck blijct en sal altijt blijcken int leven.
380[regelnummer]
Het wort niet verdreven // nu noch nemmermeere,Ga naar voetnoot380
dör welck ghij end ick coemen in ons eere
en mennich rijck heere // is daer dör gemaect,
dus dit en mach van u niet sijn gelaect.
Tis puer en naect, // hier müet ghij bij blijven,
385[regelnummer]
want sonder die letteren en müchtmen niet schrijven
tot onsen verstijven // gesten noch historien
en boven dien twoort Godts vol glorien,
prefacien, allegorien // die wij nu hebben fraeij,
dus slaet vrij üp desen Phenix gaeij
390[regelnummer]
eer tsij te spaeij, // tsal wesen tbeste.
gepeijs
Neen, neen, tis al nihil üp trequeste,
int eerst int leste // blijf ic bij mijn oude sange.
Tot mijn proposicie wil ic eer lange
| |
[pagina 94]
| |
nemen mijn gange // om die te verifieren.
395[regelnummer]
Dus Antwoorde /ghij mücht wel studeren,
vrij sonder cesseren // inder poeten bladen.
Daer sult ghij vinden alle die vrome daden
der victor[i]öser graden // van Jupiter plaijsant,
hüe dat hij wesende inden oorloge triumphant,
400[regelnummer]
verwinnende sijn viant // fraij overtogen,
over hem is eenen arent gevlogen,
tis ongelogen // en heeft hem altijt gevolcht naer,
waer hij reedt, ghinck of stonde claer
int openbaer // bleef de arent hem onvertogen // bij
405[regelnummer]
ja üp Jupiters tent so is gevlogen //hij,
dwelck in elcx ogen // vrij // was vreemt ter selver hueren,
waer om Jupiter eenen arent liet borduerenGa naar voetnoot407
van schoonder colueren // in sijn sijden // laecken
en dede daer af een bannier tot dier tijden // maecken,
410[regelnummer]
daer mede in strijden // blaecken // ghinck hij victoriöselijck.Ga naar voetnoot410
arguacie
Nu gheef ic mij gevangen höselijck,
mijn argument rigoröselijck // laet ic vallen
ende wil prijsen u solacie met allen.
Contra te callen // is mij nu voort verboden,
415[regelnummer]
dus wil ic u materie stercken en die mijne doden.
Tes grotelijc van noden, // vaet mijn bescheijt.
In Jupiters arent is twapen der Keijserlijcker maiesteijt,
wiens mögentheit ons allen defendeert.
Dus, Antwoort, siet dat ghij dit dilateertGa naar voetnoot419Ga naar voetnoot419
420[regelnummer]
ende exponeert // naer eijssche van saecken.
anwoort
Ick verstaet wel en salt ooc eerlijck maecken
sonder laecken, // ic hoop tsal sijn weerdich om prijsen.
Maer aengaende Hercules wilt mij dat bewijsen,
tverstant laet rijsen, // mijn vrienden vercoren.
arguacie
425[regelnummer]
Dat sullen wij u cortelijcken düen horen.
Om vröcht torboren // hoort wel naer desen.
Hercules was de stercste man gepresen,
de oijt mücht wesen, // sijt dies gedachtich,
want hij slüech dör sijn mögentheit crachtich
430[regelnummer]
elf rösen warachtich, // düende die ter eerden vellen.
Hij bedwanck Cerberum, den hont der hellen.
Hij ginck hem ooc stellen // tegen drie leeuwen wreet
dien hij dodede ende haer vellen af sneet.
| |
[pagina 95]
| |
Veel strijden hij street // in sijnen tijden,
435[regelnummer]
altijt triumpherende so de historien belijden.
Sijn sweert om snijden // was altijt bereijt,
bedrijvende ooc mennich victoriös strijt
inder waerheijt tegen monsteren en draecken
en al overslegen om cort te maecken
440[regelnummer]
heeft hij ewige baecken // in die see geplant
als twe steenen calomnen, de vrome gigant
tot Gades geplant // tsijnder ewiger gedachten,Ga naar voetnoot442
tot welcken calomnen Alexander groot van machten
met sijnder crachten//heeft genomen sijn vaert,
445[regelnummer]
maer de vrome Alexander seer expaert
ende hooch vermaert // heeft niet vorder gereijst,
vresende den doot daer elck voir eijst,
so dat hijer üp peijst // dese calomnen twee
sijn de uijterste palen van der see,
450[regelnummer]
want daer houden stee // alle de schepen gereet,
waer dör de selve vaert strictum Sibilien heetGa naar voetnoot451
om datse niet breet, // maer smal is int schijnen,
en om die saecken noemense de Sarasijnen,
verstaet mijn opijnen // die plaets SaphijGa naar voetnoot454
455[regelnummer]
ter oorsaecke / niemant macher coemen voirbij.
anwoort
Al te rechte verstae ic wel dij
iuijst sonder tfij // tes seer güeden raet,
dat sKeijsers calomnen seer delicaet
daer aen gescreven staet // plus oultre triumpherende,
460[regelnummer]
altijt meer voorder trijck vermerende.
Dit is descenderende // als noch int levenGa naar voetnoot461
tot onsen genadigen heere verheven.
Godt wil hem gheven // wijsheit en voirspüede.
gepeijs
Maer ghij sult sijn üp u hüede,
465[regelnummer]
voirdachtich als de vrüede // om breet te vermonden
dese proposicie / en daer bij oorconden
ter selver stonden // declaracie daer tüe dienende,
die hoocheijt vanden Keijser vercombienende.
Dit ben ic mienende, // verstaet den sin.
arguacie
470[regelnummer]
En al valt daer altemet een cleijn logen in,
segget niet te min, // noch wilt u reden niet versmalen.
anwoort
Ick hope mij wel fraij en eerlijc te vertalen.
Maer segt mij nu sonder falen // van dedele Jasone,
| |
[pagina 96]
| |
mij berechtende pertinent, jent en ijdone
475[regelnummer]
wat sijn victoriösheit schone // heeft bedijct,Ga naar voetnoot475
dwelc als noch int tleven blijct.
gepeijs
De materie strijct // bij den gront rechte voorde,Ga naar voetnoot477
want sij berüert die hoghe edele oorde
met eendachtich accoorde // van tgulden vlies,
480[regelnummer]
dwelck Jason heeft gewonnen, // hüe behaecht u dies,
daer dör hem aen wies // grote victorie ende eere,
al wilde dör dien crencken de edele heere
diet hem riede seere // daer om te labören,
meijnende hem so uijt sijn rijcke te schören,
485[regelnummer]
maer ter güeder avontören // gevielt hem te sta
dör den raet ende in gheven van Medea,
so hij daer na // met groter eeren
in wijsheden sijn rijck quam regeren.
Wilt ooc exponeren // fijn na den text.
490[regelnummer]
Dörleest Guidonem, daer vijnt ghijt perfecxtGa naar voetnoot490
die materie annecxt // van beghin ten eijnde tüe
en daer nu düet u solucie met sinnen vrüe.
Ghij weet wel hüe // tselfde best behoort.
Bij verthoninge brengt die personagen voort.
495[regelnummer]
Düet dat, u repoort, // ten selven dage.Ga naar voetnoot495
Ic hoop tsal accorderen üp die vrage
tot elcx behage // diet sullen aenscouwen.
anwoort
O Gepeijs en Arguacie, vrienden vol trouwen,
ic sal mij houwen // an dit propoost sonder fallacie,
500[regelnummer]
verthonende tselfde met interpretacie,
met clare allegacie // na den tecxt der poeten,
u altijt danckende van u bewesen secreten,
die ghij mij düet weten // met reden der waerheijden.
gepeijs
Nu tis over tijt dat wij van u scheijden
505[regelnummer]
sonder verbeijden // om te rusten u sinnen,
want veel gepeijsen tverstant düen dinnen,
de iolijt verwinnen, // brengende drüefheit naer
met veel melancolijen van müeden swaer,
dus laet ic u daer, // tis overtijt gescheen.
arguacie
510[regelnummer]
En te veel arguacien maecken tverstant seer cleen,
de die sinnen gemeen // vermüijen en maecken mat.
| |
[pagina 97]
| |
Daer om sal ic hier niet langer houden stat,
maer ic gae mijn pat, // latende u in vreden,
want veel argumenten verstoren die reden.
gepeijs
515[regelnummer]
Schuwt overvlüedich gepeijs tot allen steden.
arguacie
Verstoot arguacie, // sijt wel gemüet.
gepeijs
Want arguerende gepeijs beswaert die leden.
arguacie
Schuwt overvlüedige arguacie tot allen steden.
gepeijs
Overvlüedich gepeijs düetet thert met druck becleden.Ga naar voetnoot519
arguacie
520[regelnummer]
En veel arguacien maecken die sinnen onsüet.
gepeijs
Schuwt overvlüedich gepeijs tot allen steden.
arguacie
Verstoot arguacie en sijt wel gemüet.
anwoort
Sonder gepeijs te leven is nochtans niet ghüet.
Met behoorlijcke arguacie daer wijsheijt uijtrijst.
525[regelnummer]
Dus seg ic tes ghüet diet bij maeten düet.
Sonder gepeijs te leven en is niet ghüet,
want dör redelijc gepeijs wort de domme vrüet
en hij is geheel sot de arguacie misprijst.Ga naar voetnoot528
Sonder gepeijs te leven is nochtans niet ghüet.
530[regelnummer]
Met behoorlijcke arguacie daer wijsheit uijt rijst,
maer overvlüedich gepeijs tverstant verbijst.
arguacie
Adieu Gepeijs.
gepeijs
Adieu Arguacie
anwoort
Laet mij, Antwoort, blijven bij dit propoost
en maect nu in mij gheen meerder turbacie.
arguacie
535[regelnummer]
Adieu Gepeijs.
gepeijs
Adieu Arguacie.
anwoort
Ic danck u van alle güede consultacie,
so ic om tantwoorden ben getroost.
arguacie
Adieu Gepeijs.
| |
[pagina 98]
| |
gepeijs
Adieu Arguacie.
Tis lang genüech geweest hier te spacie.
Binnen.
pausaGa naar voetnoot+
vrage uijtcomende seijt 540[regelnummer]
O duijster herte, wie sal u verlichten?
O plompe gheest, onwetende verstande,
veel arguacien mij nu bevichten.
O duijster herte, wie sal u verlichten?
Tot ruste en can ic mij niet gestichten
545[regelnummer]
mits die veelheit der gepeijnsen mennigerhande.
O duijster herte, wie sal u verlichten?
O plompe geest, onwetende verstande,
de vrage is vrij in allen lande.
antwoort coemt uijt.
Wie hoor ic hier claegen in desen warande,
550[regelnummer]
de in drüefheits bande//lijt ennich dangier?
O Vraege, edele fonteijne, heb ic u hier?
Reijn genuecht fier // sij met u altijt.
vrage
Lieft, vrede en vröcht sij u sonder respijt.
Brengt mij jolijt // tot desen dage
555[regelnummer]
en wilt solveren als nu mijn vrage.
anwoort
O schoon van behage, // ic sal u nu verclaren
wie voirmaels de victoriöste waren,
daer van noch openbaren // in desen leven de wercken.
vrage
So houde ic u voor een clerck der clercken.
anwoort
560[regelnummer]
Wilt horen, sien en üp mijn reden mercken.
Mijn antwoort wort u nu geopenbaert.
Siet daer staen die victorioeste expaert.
Hier verthoontmen drie personen, Jupiter met
die banniere, Hercules met die colomnen en Jason
met een sweert ende gulden vlies.
Eerst hebt ghij hier Jupiter dedele triumphant,
Saturnus soon met een bannier in die hant
565[regelnummer]
so hij die eerst vant // dör sijn grote victorie,
want hij wesende inden strijt, legt dit ter memorie,
heeft tot sijnder glorie // als elck mucht mercken
over hem eenen arent ontslagen sijn vlercken
| |
[pagina 99]
| |
tot Jupiters verstercken // inden selven strijt
570[regelnummer]
welcke arent bij hem bleef tot alder tijt
waer hij naer of wijt // hem keerde in elck regiüen,Ga naar voetnoot571
daer boven vloech die arent üp sijn pauliüen,Ga naar voetnoot572
blijvende bij den campiüen // sonder van hem te keeren,
waer dör hem tüe quaemen grote eeren
575[regelnummer]
als te triumpheren // over sijn vianden alle,
de welcke hij vernielde bij groten getalle,
brengende haer ter palle // dör des arents bewijsen,Ga naar voetnoot577
waer om Jupiter victoriös om prijsen
tsijnder verjolijsen // so die tecxt vermelt
580[regelnummer]
een stuck sijden laeckens aen een lancie heeft gestelt,Ga naar voetnoot580
u verstant hier tüe velt // daer hij in bordueren // lietGa naar voetnoot581
een schoon arent van statueren // brietGa naar voetnoot582
en heeft tot dier ueren // siet // also gewonnen
die bannier ofte vaenke als nu ontwonnen.Ga naar voetnoot584
585[regelnummer]
Dits als der sonnen // claerheit / somen dagelicx siet
en veel meer victoriöse feyten sijnder geschiet
dör cracht van Jupiter, vaet mijn bescheijt,
alsmen noch siet aen twapen Keyserlijcker maiesteijt.
Voort hebt ghij hier Hercules victoriös gepresen
590[regelnummer]
so wij claerlijc in die poeten lesen.
Elc müst hem vresen // tot alder stont,
want hij bedwanck Cerberum den helschen hont.
Hij heeft ooc dörwont // en doot geslaegen
drie wrede felle leeuwen sonder versaegen,
595[regelnummer]
sijnde vrij van tcnagen // van haeren tanden.
Elf rösen bracht hij ooc in schanden,
die hij met sijn handen // dede den doot smaecken,
en heeft verwonnen monsteren, dieren en draecken.
Wien soude hem laecken, // op dees materie let,
600[regelnummer]
tot Gades in die see heeft hij geset
twee calommen net // van steen gewracht,
de welcke staen tot een ewige gedacht
van sijn grote cracht // de niemant conde smalen,
welcke calomnen sijn de uijterste palen
605[regelnummer]
sonder faelen // der see en der wateren vrij,
want noijt ijemant daer mücht coemen voirbij,
waer omme Saphij die plaetse is geheten.
| |
[pagina 100]
| |
Ja Allexander de Groot, dit müet ghij weten,
de onder hem had gesmeten // die heele werlt wijt
610[regelnummer]
dör sijn cracht / en conde tot gheender tijt
als de tecxt belijt//voir bij de calomnen comen,
waer dör men wel te recht mach seggen als de vromen
heeft de uytgenomen // Hercules verthoont sijn sterckheijt
alsmen noch siet aen twapen der Keijserlijcker maiesteijt.
615[regelnummer]
Noch heb ghij hier Jason boven al victoriös,
vroom overwinlijck en ooc seer amorös,
een justicier hös, // so wij claerlijck lesen.Ga naar voetnoot617
Hij heeft dör sijn victoriösitheit gepresen
onder ander uijtgeresen // victorien expaertGa naar voetnoot619
620[regelnummer]
gewonnen tgulden vlies dör Medea vermaert,
dwelck werde verwaert // in allen quartieren
van eenen fenijnigen draeck van quader mannierenGa naar voetnoot622
en van twee wrede stieren // fenijnich geinficeertGa naar voetnoot623
inden eijlande dat Colchos was genomineert,
625[regelnummer]
als Guido deposeert // in sijn composicie.Ga naar voetnoot625
Jason heeft die twee stieren vol alre malicie
dör cracht van divitie // verwonnen hem subiectGa naar voetnoot627
en heeftse ten arbeijde in die plüech gestrect.
Den draeck infect // heeft hij doot ter eerde geveltGa naar voetnoot629
630[regelnummer]
dör cracht eens smaragdus en met sijn geweltGa naar voetnoot630
dör den raet voort gestelt // van Medea ijdone,Ga naar voetnoot631`
daer mede vercreech tgulde vlies seer schone
als een victoriös lone // dese ridder valiant.
In allen strijden en oorlogen was hij triumphant.
635[regelnummer]
Graciös en playsant // was hij van done,
so datmen wel mach nomen dedel Jasone
gelijck een campione // vroom onverwinlijck,
mits dien sijn feijten elck sijn bekinlijck.
Sijt dit versinlijck // want sij openbaer sijn verbreijt
640[regelnummer]
alsmen noch siet aen twapen Keijserlijcker maiesteijt.
Princhelijck waeren dese de victoriöste verheven
alsmen siet haer wercken blijcken noch int leven.
Victoriös coemt beneven // onse Keyser excellent
| |
[pagina 101]
| |
dör die mögende hant Godts omnipotent,
645[regelnummer]
want hij is geent // als een arent tot alder stont,Ga naar voetnoot645
de welcke int hoochste der lucht siet in die diepste gront.
Sijn getrou verbont // hout hij tallen percken.
Hij ondüet sijn cracht als de arent sijn vlercken.
Met sijn mogende wercken//hij ons alle salveert.
650[regelnummer]
Hij is in Godt als calomnen vast gefundeert,
want hij en wanckeleert // tot gheenen fijne.
Hij is een sachtmüedich rechter ghüet van mijneGa naar voetnoot652
so tblijct int schijne // als een lam, tsij u gewaecht,
daer van hij den vlies tot een teijken draecht,
655[regelnummer]
dwelck Godt behaecht // in drie personen verscheijden,
als den Vader, den Soon, den Gheest in heijlicheijden,
vaet mijn verbreijden // een Godt almachtich,
den Vader als onverganckelijcke c[a]lommen warachtich,
den Soon / nederslachtich // als een lam ootmüet,Ga naar voetnoot659
660[regelnummer]
den Heijligen Gheest / de sijn vlercken als een arent ondüet,
ons allen spijst en vüet // met godtlijcke leringe.
Dit is alleen Carolus ons Keijsers funderinge
en sijn begheringe // is alleen de eere van Godt.
Dus neem ic op die voirnüemde drie mijn slodt,Ga naar voetnoot664
665[regelnummer]
want haer wercken sonder spot // üp huijden noch sijn bereijt
alsmen siet aen twapen der Keijserlijcker maiesteijt.
vraege
Ick bedanck mij uwer antwoorde uijtgeleijt,
dus sij u acte van diligencie tüegewent.
antwoorde
Reijn genuecht sij u allen omtrent
670[regelnummer]
als een lustige fonteijn de overvlüet // is.
vraege
De genuecht ist al / dör lieft ist fundament.
anwoort
Reijn genuecht sij u allen omtrent.
vraege
Elck keere hem tot die fonteijn des levens present,
daer sult ghij sien en smaecken dat Godt die Heer suet // is.
antwoort
675[regelnummer]
Reijn genuecht sij u allen omtrent
als een lustige fonteijn de overvlüet // is.
Werpt tquaet der Accoleijen, behoudende dat güet is.Ga naar voetnoot677
Lanc 633 regelen.
| |
[pagina 102]
| |
Conclusie
deerste
Neemt danckelijc // al valt cranckelijc // onse ionste.
Ionste // wilt dragen dör redelijcke eerbaerheit.
dander
680[regelnummer]
Eerbaerheit // noijt wruechde döchdelijcke conste.Ga naar voetnoot680.
Conste // danckelijc // al valtse cranckelijc // geschiet uijt ionste.
deerste
Ionste // drijft gheen ongunst met voirhooft gefronste.
Gefronste // nijdicheit verwrect calange en swaerheit.Ga naar voetnoot683
dander
Swaerheit // met crackeel comt niet uijt ionste.
685[regelnummer]
Ionste // wilt draegen dör redelijcke eerbaerheit.
deerste
De lieflijcke eenpaerheit //,
dander
schoon als der sonnen claerheit,
deerste
Blijft u allen met ionste bij,
dander
up dat wij blijven in conste // vrij.
deerste
Hier mede adieu, ghij sijt ons ionstich bewijs // wijs.
dander
690[regelnummer]
Accoordige conste als van Godt gebenedijt // dijt.
deerste
Bluijende liefde is voir den besten prijs // prijs.
dander
Hier mede adieu, ghij sijt ons ionstich bewijs // wijs.
deerste
Beleefde eerbaerheit neemt niet van grammercijs // cijs.Ga naar voetnoot693
dander
Daer om maect u dondancbaer acquijt//quijt.Ga naar voetnoot694
deerste
695[regelnummer]
Hier mede adieu, ghij sijt ons ionstich bewijs // wijs.
dander
Accoordige conste als van Godt gebenedijt // dijt.Ga naar voetnoot696
| |
[pagina 103]
| |
deerste
Daer ongonste eenen inwendigen strijt // strijt.
dander
Godts gracie sijt nu alle bevolen.
Draecht ionste // tot conste, // ghij sult niet dolen.
⊊sp
Tgheloef muet wercken.
Tgheloef moet wercken is met andere hand en inkt toegevoegd. | |
[pagina 104]
| |
Refereijn zonder dicht1
Wie can der godtlosen subtijlheijt begrijpen,
vertwijfelt in woorden vol valscher manieren,
gieriger dan wolven, felder dan vogel Grijpen,
schuijlende al onder Cresus bannieren,
5[regelnummer]
eetende der menschen herten en nieren,
opt eijnde nemende geen predestinatie.Ga naar voetnoot6
Peijnst hoe vreselick God noch zal punieren
d'afgoden dienners der Babijloonscher natie.
Oft en vreesdij niet voor Gods comdennatie,
10[regelnummer]
des strengen fellen oordels, o Angieren,
dat ghij zult moeten wijcken van Gods incarnatie
en bijden duijvelen zult moeten logieren
om dat ghij u zoo qualijcken hebt gaen regieren,
want vleijschelick is al u componieren.
15[regelnummer]
Wee u die altijt in Gods woort faelgieren,
hoe zuldij ontvlien Gods uijtterste comdenneren.
2
Schaemdij u niet, ghij Balams gesellen,
volgende u vaders contenantie?
Vreesdij niet dat u de vloeden overlopen sellen
20[regelnummer]
vant Rode meer, om dat ghij weerstaet Gods ordinantie,
volgende Pharoos valsche resonantie?Ga naar voetnoot21
God sacraficeerdij als Arons kinder met vreemde vieren.
U wercken steldij uijt tot finantie.Ga naar voetnoot23
IJpocrijthlicken gaet ghij de dagen vieren,
25[regelnummer]
u huijsen gaedij van binnen met gout parieren,
waer in dat ghij om tgelt toont groote glorieusheijt,
contrarie vogelen, vissen indie revieren.
Deze dancken God van zijn groote precieusheijt,
mer wij menschen, bedwelmt in werelts dangiereusheijt,
30[regelnummer]
ijdel is al onse predesstineeren.Ga naar voetnoot30
Ghij die hier souckt alle wereltsche amoreusheijt,
hoe zuldij ontvlien Gods uijtterste comdenneeren?
3
Vreesdij niet, die daer hoeders zijt vande schaepen,
hoe God u schandelick werck noch sal blameeren?
| |
[pagina 105]
| |
35[regelnummer]
Ghij die daer zijt na Gods beelt geschapen
en noch zijn woorden gaet blasphemeeren,
niet dan ijdelheijt gaedij de menschen informeeren.
Voort gadij zonder enige consideratie
en met logenen u valsheijt conformeeren,
40[regelnummer]
twelck schijnt deuchtlick te maecken u declaratie.
Noch verbiedij hierop te maken geen murmeratie.
Dus bezwaerdij den crancken zijn consientie.
Wel moechdij zijn vander slangen generatie,
want u seeden schrijffdij toe Gods reverentie.
45[regelnummer]
U woort moet boven Gods woort hebben audientie,
want tot grootheijt is al u inclineeren.
Ghij die tvleijsch na volcht met grooter dili[g]entie,
hoe zuldij ontvlien Gods uijtterste comdenneeren?
Prince
Princelijcke trijompheerders met Nabals visage,
50[regelnummer]
clouck fonderende op Caijems appondamenten,Ga naar voetnoot50
deur giericheijt rijdende Balams' passageGa naar voetnoot51
om te volbrengen Bala[m]s mandementen,
dagelicx vergaerdij in Jesabers perlamenten,Ga naar voetnoot53
sluijtende hoe ghij Gods woort zult verdestruweeren.
55[regelnummer]
Helias moet vlien deur u dreijgementen,
want met felheijt zoe gadij u verweeren.
In moordadicheijt zo gadij u beweerenGa naar voetnoot57
als Abimalech zonder enich amoveringe,Ga naar voetnoot58
nemende dat ghij niet weder moecht restitueeren.
60[regelnummer]
Waer meendij te vinden renoveringe?Ga naar voetnoot60
Peijnst, als God ten oordel compt met moveringe,Ga naar voetnoot61
zoe zalhij elck rechtelick examineeren.
Ghij die hier souct wereltsche prefereringe,
hoe zuldij ontvlien Gods uijtterste comdenneeren?
Joris - Const Bemin Ick - Pietersz.
1528
|
|