Biekorf. Jaargang 53
(1952)– [tijdschrift] Biekorf–
[pagina 8]
| |
De Westvlaamse pers in 1848De Vlaamse provinciën kenden in de jaren 1845 en volgende veel werkloosheid en armoede; de oude lijnwaadnijverheid van de Vlaanders kwijnde, onherroepelijk aangetast door het snel opkomend machinisme. Aardappelplaag en mislukte ocgsten hadden een ware hongersnood bij de geringe volksklasse voor gevolg.Ga naar voetnoot(1) De Franse Februari-Revolutie (1848) noopte de Regering een reeks crisismaatregelen te nemen. Het land bleef echter kalm. Alleen het toezicht van de politie werd verscherpt, De Regering wilde ingelicht zijn over de pers. Daarom vroeg Rogier, Minister van Binnenlandse Zaken, op 9 Maart aan de gouverneur van West-Vlaanderen, een confidentieel overzicht van de pers in zijn provincie, alsook inlichtingen over de geest en de invloed van de plaatselijke bladen. Maar Rogier voegde er aan toe: ‘Qu il ne peut entrer dans les intentions du gouvernement d'entraver, en quoi que ce soit, la manifestation libre et régulière des opinions, qui, du reste, se trouve garantie par la Constitution.’ Volgens het verslag van de gouverneur, in dato 25 Maart 1848, verschenen er op dit ogenbik in West-Vlaanderen 21 bladen, waaronder acht franstalige. Te Brugge had men ‘L'Impartial de Bruges’, ‘Le Journal de Bruges’ en ‘Le Nouvelliste’, die ieder zesmaal in de week uitkwamen. Daarnevens nog ‘De Gazette van Brugge’, ‘De Standaert van Vlaenderen’ en ‘De Hoop van Brugge’, die driemaal in de week verschenen, en eindelijk ‘De Nijverheid’, die tweemaal in de week uitkwam. Kortrijk telde vier bladen: ‘L'Echo’ en ‘La Chronique’, die driemaal in de week verschenen, terwijl | |
[pagina 9]
| |
‘Het Dagblad van Kortrijk’ tweemaal, en ‘Het Nieuwsblad’ éénmaal in de week uitkwamen. Ieper bezat enkel twee franstalige weekbladen: ‘Le Progrès’ en ‘Le Propagateur’. Veurne had twee weekbladen: ‘Het Advertentieblad’ en ‘De Veurenaer’. Diksmuide had er ook twee: ‘Het Weekblad’ en ‘Het Boterkuipje’. Te Oostende verscheen alleen ‘La Feuille d'Annonces’ dat driemaal in de week uitkwam. Tielt had één weekblad ‘De Thieltenaer’, Torhout het wekelijkse ‘Thourouts Blad’ en Nieuwpoort het weekblad ‘De Bode’. Over deze bladen vinden wij nadere inlichtingen in de brieven door de burgemeesters aan de gouverneur gestuurd naar aanleiding van dit enkwest. | |
BruggeVolgens de burgemeester van Brugge (18 Maart) waren ‘L'Impartial’ en ‘Le Journal de Bruges’ liberale bladen. Het eerste blad had ‘des opinions plus avancées’ dan het tweede. Alhoewel beide nu en dan ‘un peu hasardés’ waren in het nieuws dat ze gaven, alsook in het voorstaan van bepaalde ‘principes’. De strekking van beide bladen mocht men aanzien als ‘conservateur’. | |
[pagina 10]
| |
aanvallen tegen zekere ambtenaren en tegen de geestelijkheid. Het werd verspreid in de kleine herbergen en vooral gelezen door werklieden. Het zou kunnen veel kwaad berokkenen. | |
Kortrijk.De burgemeester van Kortrijk schreef op 15 Maart dat in zijn stad twee bladen juist opgehouden hadden te verschijnen bij gebrek aan geldmiddelen, namelijk ‘L'Abeille’ en ‘De Hoop van Belgiën’. ‘Tous les deux élaient rédigés dans un style et un esprit de pamphlet’. Er verschenen nog vier bladen te Kortrijk: ‘L'Echo’ écrit dans un style modéré et lu par les gens bienpensants’, en ‘La Chronique’ die onophoudelijk de overheid aanviel en juist daarom gretig gelezen werd. | |
Ieper.De twee bladen die te Ieper verschenen waren nationaalgezind, eerbiedigden de Grondwet, ‘et tendent à encourager le maintien du bon ordre et le respect de la propriété’. Alleen de katholieke ‘Propagateur’ oefende tot voor een tweetal weken een voortdurende kritiek uit op de regering. Sedert de omwenteling te Parijs werd geen kritiek meer uitgeoefend en werd de Minister van Binnenlandse Zaken Rogier, die het hoofd was van de regering, door het blad begroet als de redder van het vaderland. De burgemeester hoopte dat het blad nu de Regering niet meer zou aanvallen (15 Maart). | |
Veurne. Diksmuide. Oostende.Te Veurne verschenen twee weekbladen, waarvan het ene reeds 20 jaar en het andere reeds 15 jaar bestond. Ze hadden zich nooit met politiek ingelaten (14 Maart). | |
[pagina 11]
| |
Om het liberaal blad te bestrijden had de geestelijkheid in 1846 een eigen weekblad ‘Het Boterkuipje’ gesticht, dat gedrukt werd te Brugge, in de drukkerij van ‘De Standaert van Vlaenderen’, en een gedeeltelijke afdruk was van dit blad. Het ‘Boterkuipje’ was vroeger geweldig te keer gegaan tegen het liberaal ministerie, vooral tegen de Minister van Binnenlandse Zaken, die het had aangevallen ‘de la façon la plus déloyale’. Sedert de gebeurtenissen te Parijs bleven de aanvallen achterwege. Het blad werd gedrukt op 250 exemplaren tegen 5 fr. per jaar, maar een groot aantal nummers werd kosteloos uitgedeeld (14 Maart). | |
Tielt.Te Tielt verscheen slechts één enkel weekblad ‘De Thieltenaer’, uitgegeven door Deny, die van Brugge gekomen was. Het blad trad op als verdediger van de oude lijnwaadhuisnijverheid. Het was voorstander van uitvoerrechten op het vlas en van een tolunie met Frankrijk, en was tevens een warme verdediger van onze onafhankelijkheid.A | |
Torhout. Nieuwpoort.Te Torhout werd door Delplace wekelijks ‘Het Thourouts Blad’ uitgegeven. Het had geen politieke kleur (12 Maart). De Regering verloor de pers niet uit het oog, want in een brief van de Minister van Binnenlandse Zaken, in dato 27 Juni 1848, over ‘i'esprit public’ in West- | |
[pagina 12]
| |
Vlaanderen, voegde Minister Rogier eraan toe: ‘L'abolition du droit du timbre doit donner aux écrits périodiques une extension nouvelle. L'esprit qui anime les divers organes de la presse et les principes qui président à leur rédaction doivent être particulièrement signalés. De wet van 25 Mei 1848, die het verplichte zegelrecht afschafte op dagbladen en tijdschriften, verminderde de kostprijs van deze laatste en bracht ze in het bereik van de mindere standen. Op 1 Juli antwoordde de gouverneur op de brief van de Minister. Sedert het verslag van 25 Maart 1848, was de gewezen priester Beeckman uit de redactie van ‘De Hoop van Brugge’ getreden; hij had een nieuw blad gesticht ‘Het Brugsche Vrye’, dat dezelfde gebreken had als vroeger ‘De Hoop van Brugge’. Het blad ‘Le Nouvelliste’ verscheen niet meer en was vervangen door een nieuw katholiek blad ‘La Patrie’, dat zeer gematigd werd opgesteld, ‘ses principes sont monarchiques constitutionnels’.Ga naar voetnoot(1) Jos. De Smet |
|