Syntaktische-elementenlijst
(2014)–P.C. Paardekooper–A. Met zn's1. Buitenbouw
Al (alle) / allemaal en alles hebben ongeveer dezelfde gramm. waarde:
a. ze kennen allebei een verbinding met behalve2:
b. ze beperken een bijbehorend zn tot meervouden en stof-zn's (= massawoorden):
(mensen). (zijn) .(allemaal) [sterfelijk] c. De laatste twee groepjes voorbeelden laten een bijkomstige eigenschap zien: ze vertonen splitsing, maar met een variant: een ongesplitst al/alle beantwoordt gesplitst aan allemaal.
Alles is nabep. bij dat:
Daarnaast komt het zelfstandig voor, ook als verwijswoord: na de storm was alles vernield 2. Binnenbouw
Hier is een aanvulling tussen al het en alle (= ‘al de’), en tussen taal en tekst:
Bovendien is er een afgesplitste tekstvariant met allemaal:
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
B. Met vn's1. pers. vn's
a. Hier zijn in taal alleen meervoudige afgesplitste varianten met allemaal mogelijk; bijna alleen beklemtoonde:
b. Een uitzondering is het: het is allemaal nu in orde 2. vra. woorden
a. vra. vn's
Bij een vra. vn wie als ond. kan de pv ev of mv zijn: wie heeft er allemaal geld bij zich Bij vra. wat is allemaal eveneens probleemloos: wat is er allemaal zoek geraakt Gesplitste varianten zijn bij enkele vra vn's vrijwel de enigste mogelijkheid:
b. vra. ‘vn's’
Hoe, wanneer en waar sluiten allemaal uit: hoe verloopt je reis allemaal (uitg.) c. vra. vn-bw's
Hier zie ik geen beperkingen: waar heb je allemaal mee gesproken 3. betr. woorden
a. betr. vn's Allemaal is alleen mogelijk bij een meervoudig antecedent of bij een stof-zn: de kinderen die allemaal ziek waren b. betr. ‘vn's’ en betr. vn-bw's
Ik zie geen mogelijkheden.
4. onbep. woorden
Hier zijn evenmin mogelijkheden.
5. zelfst. bez. vn's
Bij de verwijzing is een beperking tot meervouden en stof-zn's: de mijne zijn allemaal terecht (bv. m'n stoelen) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
C. Met hoofdtw'sGroepen als alle drie, alle vijfentwintig kunnen geen ww-pd zijn, maar enkel zn-pd (een soort voorbep.):
Allebei en alle twee (drie enz.) volgen aparte regels:
a. ongesplitst kunnen ze een groep vormen met de + mv zn:
b. afgesplitst kan allebei ook op het ⵠ en in de uitloop staan:
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
D. Met vzaz's1. Zonder z'n enz. de koningin maakte met allemaal een praatje 2. met z'n alle
a. Buitenbouw, syntagmatiek
Met z'n alle kan geen ww-pd zijn, maar enkel zn-pd (nabep.):
b. Splitsing
Splitsing valt deels onder de buiten-, deels onder de binnenbouw. - Er zijn bij alle vijf drie patroonplaatsen mogelijk (ⵠ, middengroep en uitloop), maar alle vijf als uitloop heeft vaak een pauze voor zich, zoals ook andere afgesplitste voorbep. Voor met z'n alle geldt dat in mindere mate.
c. Binnenbouw, paradigmatiek
Alle in alle + hoofdtw is net als met in met z'n alle par.-loos, maar z'n heeft bij sommige ABN-sprekers één vervanger:
De vervanger (hun, ons enz.) is persoonsaanduider van het ond. Het par. alle in alle + hoofdtw bevat alle hoofdtw's behalve een, dat in met z'n alle bevat alle hoofdtw's (in de variant op -en) behalve enen: de vissers zijn met z'n drieënvijftigen veilig {geland} d. De band met de rest van het ond.
Het zn van het ond. moet per se mv zijn in allebei de syntagma's. - Voor mij is een voorbep. bij dat zn onmisbaar:
(Samen met een hoofdtw is alle ook in een aanspreking mogelijk:
Alle heeft hier allemaal als afgesplitste variant: (tien jongens). (hebben) (er) .(allemaal) {gespijbeld}) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
E. AllesAlles eist geen verbindingen, maar meestal wel een vage verwijzing; bij alles als. ond. is de pv altijd ev: alles is verwoest | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
F. BesluitAl (alle)/allemaal zijn niet allebei bv bep., maar ze hebben wel een verwijzing gemeen naar een meervoudig zn of een stof-zn. Bij alles gaat het meestal om een veel vagere verwijzing. |
|