| |
| |
| |
V. - En nu wordt Kobeke serieuzer
1
EN in dien tijd moet Kobeke nu iederen morgen naar den catechismus voor zijn eerste communie. Nelleke ook. Te acht uur zitten ze op de bankskens voor den outaar van Sint Antonius. Daar zijn er bij die hun boterham nog moeten voort opeten. Dan komt Pastoor Bonnefooie uit de sakristij. Hij wandelt weg en weer rond de bankskens en ondervraagt ze een voor een, en die zijn les niet kent moet op zijn knieën voor Sint Jozef gaan zitten.
Bij meester Caelevoete heeft Kobeke de vragen al geleerd. Maar nu is 't iets anders, nu dient het voor iets, voor de eerste communie. De dingen die in den catechismus staan krijgen nu een anderen klank. Kobeke luistert met veel attentie naar alles wat Pastoor Bonnefooie vertelt, want de catechismus is veel meer de stiel van den Pastoor dan van den meester. 's Avonds zit hij bij 't lampke zijn vragen hardop te leeren, en Bellemoeike en Tekla Penne luisteren gelukkig. Dan leeft Kobeke met zijn geest en zijn ziel bij allemaal heilige dingen, bij de engelen en de heiligen en bij Onzen Lieven Heer. Zoo lang als hij in 't bed wakker ligt peinst hij daaraan, en hij zou ook een engel willen zijn, om te kunnen vliegen. Het is aan zijn gezicht en aan zijn oogen te zien.
Kobeke zit voor de hut op een bankske. 't Is donderdag. Broos is naar het bosch. Bellemoeike en Tekla Penne zijn achter het huis op het veld bezig, en 't is goed weer.
| |
| |
Kobeke droomt. Hij kijkt boven de dennekens zonder daar naar iets te zien, heel wijd tot tegen den muur van de lucht. Zijn zielke zit in zijn open oogen. En ineens ziet hij daar, boven de boomen, twee engelen, echte engelen, zooals hij ze in de Gewijde Geschiedenis weet staan en zooals hij ze in
de kerk kan zien. Hij hangt nu ook in de lucht.... En plots boft hij neer, als uit een boom. Versuft kijkt hij rond. Pardoes komt aan zijn hand likken. En Nelleke gaat door het boschwegelke.
Met geen mensch spreekt Kobeke daarvan.
En daar is iets schoon rustig in zijn hart.
| |
2
En in dien tijd.
't Is op een zaterdag na de school. De jongens van den catechismus en de grooteren die dat al
| |
| |
achter den rug hebben, zijn aan 't spelen langs den hof van Pastoor Bonnefooie. Ze zijn aan 't dam schieten met stukken van dakpannen. Flup van Rozeke Stekebeze gooit ineens zijn steen wijd weg, in 't wilde, en die valt aan den anderen kant van den hofmuur. Daar rinkelt iets kapot, iets lijk glas.... Ze staan stil en bezien mekander met een vraag in hun oogen. Nas van Dore Piluut begint er mee te lachen, en Zanne Laere gooit ook een steen in den hof van Pastoor Bonnefooie. Het klettert weer. Ze smijten nu een voor een met al de steenen die ze daar ieverans kunnen vinden, den eenen keer raak, en dan weer eens niet raak, ze hooren het, maar ze weten niet wat. En ze hebben veel plezier. Flup van Rozeke Stekebeze moet leerke staan en Naske Piluut kijkt over den muur.
‘Gedomme mannen’, roept Naske, ‘het is een glazen bak met allemaal planten in!’
Ze hooren de achterdeur van de pastorij opengaan.
Pastoor Bonnefooie heeft smakelijk gegeten, en een goed glas wijn gedronken, en hij is achter zijn tafel zoetekens in slaap gevallen. Het is toch nog te vroeg om voor de leden van de congregatie gaan biecht te hooren. Het raam van den hof staat open, en de vogelkens zingen zijn oogen toe. Hij hoort het al verder en verder van hem af, precies of er watte in zijn ooren gestopt wordt.
En Pastoor Bonnefooie droomt van den hemel, zooals een goede pastoor doen moet.
Hij zit bij Sint Peter, en Sint Ambrosius, en Sint Augustinus, volgens Pastoor Bonnefooie de drie grootste heiligen uit den hemel en die ook pastoor geweest zijn. En Sint Peter heeft een goeie flesch uit zijn kelder gehaald. En ze lachen dat de hemel
| |
| |
er van davert.... Sint Ambrosius staat recht en stoot een roomer om die over den grond rinkelt.... Sint Peter doet hetzelfde.... Sint Augustinus....
Pastoor Bonnefooie schiet wakker. Hij hoort achter in den hof iets rinkelen....
Als een vlucht musschen stieven de jongens uiteen.
Ge kunt denken, als Pastoor Bonnefooie zijn broeikas daar zoo te stukken vaneen vindt! De scherven en splinters glas liggen tot in het hofpad, en ze blinken in de zon. En ze hebben ook de helft van zijn rooikoolen kapot gesmeten. Hij staat er op te zien als op een verbranden haring. Goed dat hij geen van die stroppen onder zijn handen heeft. De kwezels van de congregatie krijgen dien achternoen penitenties van vijf rozenhoedjes, dat ze der heelemaal tielebuis van zijn.
Pastoor Bonnefooie kan 's avonds niet eten.
| |
3
's Anderdaags vóór de vroegmis zit Pastoor Bonnefooie in zijn biechtstoel. Dan zijn er altijd menschen die te biechten gaan. Kobeke is mogen meekomen met Bellemoeike. Hij ziet Naske van Dore Piluut bijschuiven in de rij voor den biechtstoel. Nas heeft zijn eerste communie verleden jaar gedaan.
't Is tegen halver zeven. Naske kruipt in het hokske, en als het eerst wat stil geweest is hoort Kobeke ineens Pastoor Bonnefooie bekanst hardop vragen:
‘Waart ge der bij of waart ge der niet bij, snotneus?’
Stil!
| |
| |
‘Als ge 't niet rap gaat zeggen....’
Naske moet nu iets gefezeld hebben. En daar klakt het deurke van den biechtstoel open, Pastoor Bonnefooie springt er uit, Naske is even gauw uit het hokske, loopt de kerk door naar de deur, doet een stoel omvallen, buiten, en Pastoor Bonnefooie vliegt hem in zijn wit roket achterna. Ze hooren Naske's voeten door het portaal kletteren, en ze zien Pastoor Bonnefooie zijn toog omhoog houden om harder te kunnen loopen. De kerkdeur slaat met een rammelenden bons toe. Het klept juistekens halver zeven, en de koster begint op het orgel te spelen. De pater die zondags de vroegmis komt doen staat voor den outaar en het belleke van den misdiener rinkelt. De menschen zijn opgeschrokken. Ze weten niet wat er aan de hand is, ze bezien mekander en beginnen te fluisteren.
Buiten het kerkhofmuurke zet Naske beenen zooveel hij geven kan, en Pastoor Bonnefooie achterna. Ze loopen neven het huis van den koster het veldwegelke in, en Pastoor Bonnefooie roept: ‘Gaat ge blijven staan, leelijke bengel!’ Hij houdt nu zijn toog tot boven zijn knieën opgetrokken. Klaar Seeldraaiers ziet dat van uit heuren hof en ze wordt er verlegen van. Ze denkt dat Pastoor Bonnefooie zot geworden is, van daar zoo in zijn wit koorhemd rond te loopen. Ze laat van 't verschieten de twee eieren op den grond vallen die ze juist uit de nesten gehaald heeft.
Naske vliegt door de beeten dat de blaren er afknakken. Hij schreeuwt nu al: ‘Amai-amai-amai!!!’ Pastoor Bonnefooie achter hem, ook door de beeten, en hij heeft hem vast. Naske krijgt een toefeling dat zijn ooren er van fluiten, en Pastoor Bonnefooie zegt bij iedere klets die hij geeft:
| |
| |
‘Arrê!.... Arrê!.... Arrê!.... dat zal u leeren menheer pastoor zijn broeikas kapot smijten!.... Arrê!.... Arrê!.... Dat is er een voor iederen steen, verdommesche lorejas!.... Arrê!......’ Naske schreeuwt van schrik al de namen van de kameraden die er ook bij geweest waren. Pastoor Bonnefooie zijn hand doet er zeer van. Zijn schoenen en de rand van zijn toog zijn doornat van de beetblaren en hangen vol bruin slijk. Als hij zijn furie uitgewerkt heeft laat hij Naske loopen en stapt door de beeten naar de kerk.
Daar zit Kobeke verschrikkelijk met 'n ei. Hij had sebiet geraden wat er van de kwestie was toen hij Pastoor Bonnefooie aan Naske hoorde vragen: ‘Waart ge der ook bij?’ Naske heeft nu misschien alles verraden. Zijn hart jaagt er van en zijn vingers beven. Bellemoeike weet van niks en leest maar voort aan heur paternoster. Als Kobeke de kerkdeur hoort opengaan en Pastoor Bonnefooie ziet binnenkomen nijpt hij zijn billen ineen en hij trekt zijn kop tusschen zijn schouders met het gedacht dat hij zoo seffens langs achter gaat oorvegen krijgen.
De pater aan den outaar heeft juist het evangelie gelezen en Pastoor Bonnefooie trekt recht den preekstoel op. De menschen zien hem hijgen.
‘In den naam des Vaders en des Zoons en des Heiligen Geestes Amen.... Het gaat er tegenwoordig weer in de parochie met die smerige bengels.... Ziet uwen Pastoor hier nu eens staan, heelegansch uit den asem en met zijn zondagschen toog van onder tot boven vol slijk.... Er wordt een gebed gevraagd voor de overledenen van de parochie: Jozefus Van Aertselaer, Cornelia Beugels, Anselma Teskens, Petrus.... Onze Vader die
| |
| |
in den hemele zijt....’ Als hij daarna afgeroepen heeft wie er in den ‘huwelijken staat zal vergaderen’ begint hij aan zijn eigenlijk sermoon, over de plichten van de ouders tegenover hun kinderen. Onze Lieve Heer heeft gezegd, preekt Pastoor Bonnefooie met een rood gezicht, spaart de roede niet, ouders, en gij weet heel goed wat Hij daar wilde mee zeggen: dat de vaders en de moeders er maar ferm moesten opslaan als de bengels ongezeggelijk waren, en ze moesten niet vervaard zijn te hard te slaan, en het is nog het best hun broekske af te streepen en er zoo op te kletsen, dan worden ze 't beter gewaar en dat zal hun deugd doen voor later, zoo staat dat in de heilige boeken.... en ze moeten er vandaag maar mee beginnen, goeie dingen moeten niet uitgesteld worden.... en Onze Lieve Heer heeft dat vooral gezegd voor de snotneuzen die menheer Pastoor zijn broeikas hebben kapot gesmeten, een splinternieuwe kas, al het glas kapot, wel voor honderd frank schaê.... en de jonge radijskens en de salaad allemaal naar de weerlicht.... en daarmee zal het stoelkensgeld voortaan zondags twee centen zijn totdat die broeikas betaald is.... en de vaders moeten wel weten dat ze later verschrikkelijk veel martelarij zullen hebben als ze hun bengels niet bijtijds onder hun broek schoppen, vandaag nog, en als ze niet in de hel willen komen maar wel de eeuwige zaligheid genieten, ‘wat ik u allemaal wensch, beminde parochianen, in den naam des Vaders en des Zoons en des Heiligen Geestes, Amen.’
Pastoor Bonnefooie is geweldig in zijn vuur geraakt, en hij maakt de boeremenschen zoo heet dat ze al seffens zouden willen beginnen. Daar zitten zoo 'n twintig schooljongens in de mis, en die heb- | |
| |
ben met witte snuiten en groote oogen, stijf van schrik, naar Pastoor Bonnefooie zitten staren. Kobeke kijkt eens achterom. Hij ziet op al de gezichten de koleire staan en aan Dore Piluut zijn oogen kan hij raden wat Naske nog te verwachten heeft na de mis. Jan Fermesjuu, de vader van Pol en Lewieke, zit vlak voor hem, en hij nijpt zijn vuisten al ineen van goesting om Pol en Lewieke een pandoering te geven. Dilia Bloem stompt heuren Seppe met den kneukel in de zij dat hij bekanst van zijn stoel tuimelt, omdat Seppe eens omkijkt naar Kobeke wat die er van peinst. De jongens wringen hun achterwerk efkens over den stoel weg en weer.
De mis is nog geen half uur gedaan of al de jongens van de parochie hebben een rammeling gekregen, zelfs ook die niet in de kerk waren en van niks wisten. Als ze op straat komen bezien ze mekander met scheeve, verlegen oogen. Ze zeggen niks, maar ze peinzen er allemaal aan of de anderen ook streep gekregen hebben.
't Is vooral voor die twee centen dat de vaders en de moeders zoo kwaad zijn.
Kobeke krijgt ook zijn paart van Tekla Penne aan wie Bellemoeike het verteld heeft. Broos troost hem: ‘Kobeke m'ne jong, de pastoors, dat is zoo iets lijk heiligdom, als ge daar de pooten aan steekt dan draait het altijd slecht uit. Onthoud dat.’
Kobeke wordt serieuzer.
| |
4
En in dien tijd moet Pastoor Bonnefooie den heiligen Gerardus Majella in de kerk plaatsen. Het
| |
| |
is half tegen den wil van Pastoor Bonnefooie. Hij is van gedacht dat er al genoeg heiligen in de kerk staan en dat ze 't in zijn parochie wel kunnen gedaan krijgen met Sint Peter, met Sint Augustinus en met Sint Ambrosius, die ook pastoor geweest zijn, en waarvan de beewegplaatsen vlak bij liggen. Van den anderen kant is het de Paaschkeers die er mee voor den dag gekomen is in den kerkeraad. Daarvoor is Pastoor Bonnefooie er nog meer tegen. En de Paaschkeers heeft het geld gegeven, te gelijk met Dicta De Gans en Mieke Denne, en nu gaan die drie natuurlijk doen precies of dat het hun heilige is. Die willen heiliger zijn dan menheer Pastoor zelf, en daar is geen een Pastoor die daar tegen kan. Konden ze dat geld niet zóó aan menheer Pastoor zelf geven, voor.... de arme menschen?
Die van de congregatie hebben al een lieke van Gerardus geleerd.
Het beeld is aangekomen op de pastorij, recht van Brussel, en Pastoor Bonnefooie heeft het in de kerk doen zetten achter een pilaar. Hij schrijft aan een redemptorist om zondags den heilige van de Paaschkeers te komen inhuldigen.
Zondags onder de vroegmis zien de parochianen Gerardus Majella daar staan, op een draagberrie van de processie, en ze vinden hem nog al schoon. Pastoor Bonnefooie preekt zelf, zonder een woord er van te zeggen dat die pater in den achternoen het Lof komt doen.
In 't Lof zitten maar zeven of acht menschen. Ook Kobeke en Bellemoeike. Ze staan er fel van te kijken als de pater op den preekstoel klimt en over Gerardus Majella begint te preeken. Pastoor Bonnefooie is niet te zien. Hij heeft laten zeggen
| |
| |
door den koster dat hij pijn in zijn buik heeft. De pater legt hun uit wat voor een specie van heilige Gerardus is en wat voor soort mirakelen hij gewend is te doen. Als het Lof gedaan is haalt de koster uit een van de herbergen rond de kerk - (niet uit zijn eigen herberg vanwege het verteer) - vier mannen. Die zetten hun schouder onder het draagstel en gaan er mee de kerk uit om Gerardus Majella door het dorp te dragen. De pater gaat voorop en zingt met den koster iets in het Latijn. Dan komen de vier mannen met den heilige. Dan komen de Paaschkeers, Fluite Gijsels en Peer Ocherme, die een kerklantareke dragen, en dan volgen Dicta De Gans, Mieke Denne, Kernelie Lammekezoet, Rozeke Stekebeze, Belle Pies, Dimfena Poot, en Bellemoeike met Kobeke.
De menschen zitten voor hun deur in den lommer een pijp te smoren en te klappen. Ze weten niet wat hun overkomt als ze daar zoo in eenen keer dien stoet op straat zien verschijnen. De hond van Dore Piluut is neven den kerkhofmuur aan 't fikfakken met een anderen hond. Ze loeren om, en als ze de Gerardus-processie zien afkomen pakken ze zoo 'n danigen schrik dat ze met hun staart tusschen hun pooten de dorpsstraat afvliegen. Daarmee komt alleman buiten. De stoet trekt voort door het dorp en Kernelie Lammekezoet met Rozeke Stekebeze beginnen te zingen:
Dat heee-e-den liedren vroolijk kliiiii-nken
Vermeee-eldt ons luid Gerardus lo-oof,
O broe-oe-ders ziet hem prachtig bliiii-nken,
In heee-et gelukkig Sionsho-oof
en de anderen, die ook het lieke geleerd hebben
| |
| |
in de congregatie, zingen het refrein mee te gelijk met Peer Ocherme, Fluite Gijsels en de Paaschkeers:
Geraa-ardus ui-ui-uit den hoo-o-oge,
Ziet o-o-op uw dienaars neee-er,
Doo-or onzen noo-o-ood bewoo-o-ge
Geef o-ons de vrij-ij-ijheid weee-er....
De pater ziet er niet kontent uit omdat er zoo weinig volk meegaat. De koster is kwaad omdat hij niet naar het hanengevecht kan gaan zien.
Ze zijn voorbij de pastorij. Dan gaat daar stillekens een venster open. Pastoor Bonnefooie steekt er zijn kop door en blikt de processie achterna, en hij lacht heimelijk. Hij kijkt eens den anderen kant uit en hij ziet Dore Piluut zijn kop door het venster steken bij den koster. Hij doet teeken naar Gerardus die al een endeke verder is en zegt: ‘Dore, ziet ge hem gaan?.... Die zijn haring braait bij ons niet.’
Kobeke en Bellemoeike gaan mee tot ze weerom in de kerk komen. Kobeke heeft wel honderd onze-vaders gelezen. Hij had kompassie met Gerardus Majella.
Kobeke wordt serieuzer.
Dat komt omdat hij ook een heilige wil worden gelijk Gerardus Majella. En dat komt van de dennebosschen, en van de twee engelen, en van zijn eerste communie, en van Bellemoeike.
En 't is om later mirakelen te kunnen doen.
| |
| |
| |
Van de dennebosschen, en van zijn eerste communie, en van.... och Kobeke was een prakkezeerder. Van kinds af aan al. Zat hij daar somtewijlen in zijn stoelke niet te loeren zoo serieus dat Bellemoeike moest zeggen: ‘Ziet hem daar toch es zitten!.... Is het niet precies of hij het allemaal al weet....’ Op de dagen van deugnietenstreken volgen nu de zutemelkgezichten. Het zat er in. Hij zag engelen van tijd tot tijd.
't Is erger geworden met de allerzielensermonen het leste jaar en het brak er door op een avond.
Tekla Penne had gezongen en verteld van Genoveva. Toen zei Bellemoeike:
‘Zoo 'n arm schaap!.... Was ik in heur plek geweest ik zou dien Golo de oogen uit zijn leelijken kop gekrabd hebben.’
Toen moest Kobeke Bellemoeike scherper bezien. En hij zag achter heuren stoel, in den hoek van de kamer, Genoveva staan, efkens maar, met lang haar en een wit kleed....
Kobeke zag ineens dat Bellemoeike grijs haar had, en een mageren dunnen neus. Hij keek lang naar heur handen, heur vingers, heur schouders. En hij was verwonderd. Dan naar Tekla Penne. Hij wist dat hij ze nog nooit bezien had. Het waren opeens voor Kobeke andere menschen. En de kamer zelf, en de tafel, en het lampke.... nog nooit gezien. En hij kon dwars door Bellemoeike en Tekla Penne kijken. Hij zag binnen in hen hoe ze buiten waren.
‘Manneke, waar zit ge toch aan te peinzen?’
Kobeke viel bekanst van zijn stoel van 't danig opschrikken.
Dien avond lag hij lang wakker. Hij kon vliegen
| |
| |
en hij vloog over de bosschen wijd weg, over de heele wereld. Hij kon overal dwars door zien, ook door de menschen. Toen kwamen die twee engelen hem tegen, en die kenden hem nog, en ze namen hem mee naar den hemel, recht omhoog naar
| |
| |
Onzen Lieven Heer, en Pastoor Bonnefooie stond daar, en Genoveva had het gezicht van Nelleke, en hij ziet er overal dwars door.
In de kleine dennekens, met vlak daarneven het groote bosch, zit Kobeke in 't lommer en telt zijn hazelnoten. Hij is moe geloopen. 't Is een heete najaarsdag. De lucht is veel blauwer dan anders, en het is het stilste sezoen van 't jaar. De grond en de boomen krijgen iets eigens. In de dennebosschen is 't precies of de boomen stillekens ondereen aan 't frazelen zijn, op éénen toon.... sssssst..oe..oe..sss..sss..ssst....
Kobeke telt.
En ineens lacht daar iemand.
Kobeke schiet op, loert rond, en ziet niks. Weer lacht het. Nu ziet Kobeke dat het het denneboomke is dat vlak neven hem staat. Hij beziet het heel goed, juist zooals hij dien avond Bellemoeike en Tekla Penne zat te bekijken. En nu ziet hij ook weer dwars door het denneboomke. Het heeft een kop, een mond, een lichaam. Het is iemand die leeft en spreken kan.
‘Ik wist niet dat gij het waart’, zegt Kobeke.
Het denneboomke lacht weer en zegt:
‘Wij leven juist zooals de menschen, wij zijn toch ook door Onzen Lieven Heer geschapen.’
‘Wat doet ge hier altijd op dezelfde plaats, denneboomke?’
‘Juist wat we doen moeten. Wij groeien, wij stijgen recht naar omhoog, dat is onze aangewezen taak, en wij wachten.’
‘Waarop wacht ge, denneboomke?’
‘Wij wachten tot we groot en sterk zijn, en dan worden wij wat we moeten worden, palen, of
| |
| |
planken, of staken. En wat wordt gij later, Kobeke?’
‘Ik?’
‘Ja gij.... We moeten toch allemaal iets worden?’
‘Ik.... ik.... weet het nog niet.’
Nu lachen ineens al de denneboomkens, een gedempt en vroolijk giechelen dat zich voortzet door de twijgen. De groote boomen daarnaast zijn te oud om nog zoo kinderachtig te lachen, maar hun kruinkoppen kijken ironisch glimlachend neer naar Kobeke. Ze hebben ook een gezicht en oogen.
Het denneboomke dat spreken kan zegt:
‘Het is niets, Kobeke, dat ge 't nog niet weet, ge zijt nog klein.... Als ge altijd maar recht naar omhoog groeit, naar God toe.’
Kobeke weet niet wat hij daar moet op antwoorden. Hij kijkt naar de hazelnoten in zijn rechterhand. Hij is zoo warm gelukkig als hij dat nog nooit geweest is, nu hij hoort dat het denneboomke met hem spreken wil.... Als hij nu maar wist wat hij later worden moest.... Recht naar omhoog, naar God.... Hij begrijpt het niet goed, maar weet toch wel wát het is.... En hij kijkt nu naar omhoog, naar de blauwe lucht. Hij ziet recht in den hemel, de engelen en de heiligen die daar rond wandelen. Hij kan hun vleugels zien, en hun lange blauwe gewaden zien wuiven....
Tjak-tjak-tjak-tjak!! Hanneke ekster schiet gekkend uit een boomkruin en doet Kobeke doodelijk schrikken. Weer is het of hij van heel hoog plat op den grond valt, en zich binnen in hem ieverans zeer doet.
In die dagen vraagt hij aan Bellemoeike:
‘Bellemoeike, wat zal ik later worden?’
| |
| |
En Bellemoeike peinst en zegt:
‘Dat weet ik nog niet, manneke, maar als ge altijd een wijze jong blijft en doet wat ge moet doen dan komt ge toch zeker in den hemel.’
Kobeke beziet haar. Bellemoeike doet hem aan het denneboomke denken. Ze hebben allebei iets dat hetzelfde is. Hij gaat nog dikwijls terug naar het boomke, maar het is niet altijd thuis al staat het er wel.
In de kerk kan Kobeke ook in de menschen zien. Dan doen ze allemaal andere dingen dan wat ze van buiten doen. De outaar met menheer Pastoor dat is de hemel. En al de menschen kijken van binnen naar den hemel en willen er naartoe gaan. De eenen komen zonder moeite vooruit. De anderen kunnen maar langzaam voort, een klein endeke, en dan blijven ze staan turen naar waar ze komen wilden. Nog anderen blijven vast op hun stoel zitten en kunnen geen stap verzetten.... Recht naar omhoog, naar God toe.... Kobeke loert omhoog en kijkt vlak in het gezicht van Sint Ambrosius tegen den pilaar.... En Sint Ambrosius knikt vriendelijk en fluistert van boven naar beneen hem toe: recht naar omhoog!
In die dagen vraagt hij aan Bellemoeike:
‘Bellemoeike, wie komt er allemaal in den hemel?’
En Bellemoeike peinst en zegt:
‘Alle goede menschen, manneke, maar op voorhand weten we dat niet.... Alleen de pastoors zijn er danig omtrent zeker van.’
| |
6
En in dien tijd als hij nu bij Nelleke is, doet hij heelegansch anders dan vroeger. Hij spreekt nu
| |
| |
alleen nog van den hemel, van de duvels, van de slechte menschen en van heilig te worden. Als hij alleen is spreekt hij hardop met de engelen. 't Is nu ál van wijze kinderen en van de vertelselkens uit de Gewijde Geschiedenis. Zijn oogen en zijn gezicht zijn veranderd. Hij houdt zijn kop een beetje scheef. Hij fluit niet zoo veel meer. Hij lacht niet zoo veel meer, en ze gaan allang niet meer gelijk zwemmen.
Kobeke is nu al vijftien jaar en Nelleke ook. Ze gaan nog dikwijls gelijk hout of denappels rapen in 't bosch. Dan helpt Kobeke wel om Nelleke heur bussel of heur zak op te heffen, maar 't is raar nog lachen en spelen lijk vroeger. Hij staat daar dikwijls met een verloren gezicht op andere dingen te prakkezeeren dan op Nelleke.
Nelleke zucht er van. Ze gaat elken zondag naar de kerk, en leest 's morgens en 's avonds, ze heeft verleden jaar in de processie nog het karton ‘Koningin der Engelen’ mogen dragen. Nelleke weet niet wat ze nog meer moet doen in kwestie van heiligheid. En ze ziet Kobeke gaarne.
Och Kobeke toch!....
En dat duurt zoo altijd voort.
Bellemoeike en Tekla Penne zijn er blij om. Broos niet. Hij zit er somwijlen over te dubben. Hij weet dat Kobeke iederen dag voor hem paternosters leest dat hij geen leelijke liekens meer zou zingen, en dat maakt Broos krikkel tegen Tekla Penne.
En als dan in 't wintersezoen een pater de missie komt preeken wordt het nog erger. De pater doet de menschen schudden en beven van schrik voor de hel, en het vagevuur zelf is al zoo wreed. Hij doet de meiskens van de congregatie met zoete- | |
| |
gezouten gezichten en hun mond open glimlachen als hij van den hemel preekt. Gaat het over de hel, dan kijken die naar 't mansvolk.
Nu is Kobeke iederen dag aan 't prakkezeeren over wie er naar de hel zal moeten van de parochie. Het dunkt hem dat Broos van Peersus en Kalle Lies daar ook wel zouden kunnen bij zijn. En hij leest al maar door paternosters. Met Bellemoeike kan hij uren lang zitten klappen van den hemel en van de engelen. Als ze met hun twee alleen thuis zijn en voor de hut zitten, dan zingen ze van 't Geestelijk Kaartspel:
Eenen soldaat heel sterk en kloek,
Kwam in de kerk zonder verduiken,
In plaats van eenen kerkeboek
Een heel spel kaarten te gebruiken....
en Bellemoeike zingt tot aan:
Den mensch volwaard, den mensch volwaard,
Met alles wat er is op aard.
Dan neemt Kobeke de kaarten, legt de zevens open en zingt:
Zoo ik de waarheid zeggen mag,
Als ik aanschouw de kaarten zeven,
Denk ik al op den zevensten dag
Den zondag ons door God gegeven
tot op 't ende:
....dat leert ons mediteeren
Bij wijl en tijd, bij wijl en tijd,
Op 't geen ons dient ter zaligheid.
| |
| |
Kobeke zingt met langzame stem, lijk Bellemoeike. Precies zoo iets als 's avonds die harmonika ginder ieverans in het dorp.
En als Nelleke ze hoort zingen, als ze alleen voor de hut van Kalle Lies staat, krijgt ze tranen in heur oogen. Als Pardoes het hoort laat hij zijn ooren hangen.
Of ze lezen in De Liefelijke Paradijsvogel, of van De schoone Mirakelen van den heiligen Antonius, of van De Deugd van alle Staten.
Peer Ocherme komt er somtemets ook bijzitten en luistert.
‘Het is toch een wijs manneke, Bellemoeike’, zegt Peer.
‘Dat is hij zeker, Peer jong’, antwoordt Bellemoeike gelukkig.
Broos peinst dat er bij Kobeke een vijs losgeraakt is. Hij trekt er mee naar Sint Kornelis om hem te doen overlezen. Kobeke laat dat allemaal gerust doen. Als ze terug komen door de bosschen begint Broos te zingen. Maar Kobeke zwijgt en denkt.
‘Vader, hebt gij vroeger nooit pater willen worden?’
Broos blijft er van stilstaan. Het snijdt hem den asem af. Hij beziet Kobeke, en de denneboomen en zijn eigen voeten.
‘Pater, Kobeke!.... Ik pater begot!....’ Broos lacht nu dat de tranen over zijn kaken loopen. ‘Dat moet ge es aan Tekla Penne vragen.’
Hij zegt thuis: ‘Gijle zijt bezig den jong heelegansch zot te maken met die kwezelarij.’
| |
7
En zoo gaan de maanden en de jaren over de
| |
| |
bosschen van de Kempen en over de wereld.
En op een schoonen dag in den vroegen voortijd komt Dorusoome binnen. Die hadden ze in geen jaren meer gezien. Kobeke kende hem bekanst niet. Dorusoome is de broer van Tekla Penne, en hij is Broeder in 't klooster van Zeveslote. Hij was van Vader Abt naar een dorp gemoeten wijd achter de bosschen. Hij komt nu binnen om een beetje te rusten en mee koffie te drinken. Het lag op zijn weg. Dorusoome heeft een grijze pij aan met een koord rond zijn lee. Hij is blootskop, hij is dik en heeft een plezant gezicht. Ze zijn blij hem te zien en Bellemoeike giet iederen keer opnieuw zijn tas vol.
‘Ge hebt gijle daar toch niks te kort, aan uw gezicht te zien, Dorus’, zegt Tekla Penne.
‘Het zou kunnen slechter zijn, Tekla’, lacht Broeder Dorus.
Kobeke kan geen oogen van hem afdoen.
‘Wat een groote jongen’, zegt Dorusoome, ‘zoo eene moest naar ons komen en Broeder worden in 't klooster.’
‘Als ik mag ga 'k vandaag al mee’, zegt Kobeke met een rood gezicht. Hij weet dat ineens.
‘En waarvoor zoudt ge niet mogen?’
Ze beginnen er over te klappen. Het komt wel wat onverwacht, maar Tekla Penne en Bellemoeike zijn er toch niet tegen, omdat Kobeke zoo serieus geworden is. Ze zouden er eigenlijk fier over zijn. Want Broeder dat is zoo halvelings iets als pastoor. En zie maar eens hoe dik dat Dorusoome er van is. Broos zegt er niet veel op. Ze hebben van Kobeke nu zoo 'n stuk zebedeus gemaakt, en ze moeten nu maar weten wat ze der voorts mee doen. En hij gaat achter het huis zitten brommen.
| |
| |
Ze spreken er elken dag over. Kobeke zou het toch zoo gaarne doen. En op een keer zegt Broos:
‘Voor mijn paart mag hij doen wat dat hij wil.... dat is misschien het eenigste middel om hem te genezen.... En weerom komen doet hij toch....’
En de maand daarop zal Kobeke dan maar vertrekken. Hij kan komen als hij wil, heeft Dorusoome gezegd. Tekla Penne en Bellemoeike beginnen zijn kleeren gereed te maken.
Aan den rand van het dennebosch zitten ze, Kobeke en Nelleke.
Ze zien den rooden schijn van het venster in Kalle Lies zijn hut, en 't is een schoone avond. Kobeke is komen goeien dag zeggen, voor goed.
En Nelleke heur hart is zwaar.
‘Is het dan toch vast en zeker, Kobeke?’
‘Ja Nelleke’, zucht Kobeke.
Want Kobeke zijn gemoed is ineens ook vol. Hij had niet gepeinsd dat het zoo erg zou geweest zijn bij Nelleke.
‘Maar Pater wordt ge toch eigenlijk niet, niet waar?’
‘Eigenlijk niet, alleen maar Broeder.’
‘En eigenlijk.... eigenlijk mogen die weerom komen als 't hun daar niet aanstaat, niet waar?’
‘Eigenlijk wel.... ja.... maar ik kom nooit of ze leven niet meer weerom, Nelleke.’
‘Ik geloof het niet.’
‘Waarom niet?’
‘Daarom niet.’
Want daar was iets in dien avond, in de denneboomen, in Nelleke's hart dat zegde: ‘Hij doet het wel, Nelleke.’
| |
| |
‘Ik heb er zoo 'n spijt van, Kobeke.’
Kobeke kijkt weemoedig naar het rood verlichte vensterke in den gevel van Kalle Lies. Daar zit een krop in zijn keel.
‘Want eigenlijk.... eigenlijk.... zie ik u geerne, Kobeke.’
‘Ik weet het wel, Nelleke.’
Ja, nu wist Nelleke dat.
En dien avond laat staat Kobeke voor de hut in den donker. Broos is al slapen. Bellemoeike en Tekla Penne zitten nog te naaien.
Kobeke peinst. Morgen gaat hij naar het klooster.
De lucht is doezig blauw en daar staan niet veel sterren. Van wijd over de bosschen vloeit er een lichte schijn over den hemel, precies of 't van den anderen kant van de wereld komt.
De krekels zingen in de dennekens, en achter het huis, en in de zandbaan. De vlierstruik bloesemt en geurt den heelen avond vol.
Voor de hut van Kalle Lies staat Nelleke. Ze kijkt naar de sterren en ze luistert naar den avond. Dan veegt ze met heur voorschoot over heur oogen.
Kobeke staat alleen voor de hut in den geur van de denneboomen en van den vlierstruik. Hij kijkt naar den hemel. Daarachter zit Onze Lieve Heer, met de engelen en de heiligen. En nu hoort hij van wijd, wijd over de bosschen het avondklokske klinken van het klooster van Zeveslote.... ding-ding-ding-ding-ding-ding-ding....
|
|