Des wereldts proef-steen ofte de ydelheydt door de waerheyd beschuldight ende overtuyght van valsheydt
(1643)–Anton van Bourgoingne, Petrus Gheschier–
[pagina 269]
| |
Waerheydt.
| |
[pagina 270]
| |
VVaerheydt.
Waerom staen hier soo veel glasen
Die soo aerdigh zijn gheblasen?
VVat magh doch het kraem bedien,
Dat ick hier op tafel sein?
'T Is een Beeldt daer in wy lesen,
Dat het alderschoonste wesen
Kranck en broos is als een glas
Dat oyt op de tafel was.
Onder alle rijcke waeren,
Die door baeren en ghevaeren
Comen van een verre strandt
Door de zee in Nederlandt,
Niet en isser dat ghebreken
Eerder doet in stucken breken,
Als het teere glase-goet
Dat Venegien backen doet.
Laet met hoy de glase-kassen
Dichte sluyten, dichte passen;
Laet pampier, oft vlas, oft werck
Tusschen-scheyden ieder perck:
Laet-se wel ter deghen mijden
Van beneden, van besijden,
Laets' als vry zijn over al,
Teghen stoot, en teghen val:
Selden sult ghy dese dinghen
Ongheschendt te lande bringhen;
| |
[pagina 271]
| |
'T glas om sijnen broosen aert
Breeckt, hoe seer men't oock bewaert.
Soo een dochter schoon van leden,
Van ghesichte fraey besneden,
Is ghelijck een schoon ghelas,
Broos van wesen, nietigh gras.
'T Minste dat haer sal ghenaken,
Dat sal gat oft scheure maken;
Schoonheydt is een broose waer
Vol van cranckheydt en ghevaer.
VVie en sal niet moeten vreesen
Over ionghe schoone weesen,
Daer een leelick aensicht valt
En een spoock met jonghmans malt.
Valt een leelick vuyl ghesichte
Sonder glans, ghelijck een lichte,
VVat sal't van een dochter zijn
Schoon, en soet ghelijck den wijn?
Voor ghewis sy sal oock mallen,
Iae ghelijck een vrou-mensch vallen,
En als schoone zijn ghewondt
Om haer roof-ghelijcke mondt
Haeren naeme laet ons vveten,
Dat-se lichte vvordt door-eten,
Licht bedorven als de locht
Door den alderminsten tocht.
| |
[pagina 272]
| |
Met een woordt, een wenck, een snickjen,
Met een oogh, een voet, een knickjen,
Oock door't roeren van een blat
VVordt dit teere dier ghevat.
D'oude Schrijvers dit verstaende,
Vonden nuttigh dies aengaende,
Dat een schoone jonghe Maeght,
VVaer af dat de wereldt waeght,
Niet en mochte buyten rennen,
En verscheyde straeten kennen,
Maer ghesondert van de mans,
'T huys bewaren als een schans.
Daerom siet-men in de Beelde
Van de moeder van de weelde,
Dat een schilt-pad uyt het wout
Haer ghestaegh gheselschap houdt.
Dit ghedierte traegh van voeten,
Salmen altijdt t'huys ghemoeten;
VVant het draeght ghestaegh het pack
Van sijn wooningh en sijn dack.
Dit is eertijdts soo gheschreven,
Om de Maeght een les te gheven,
Dat een Schildt-pad neffens haer,
Maeckt haer broosheydt openbaer.
Oock aen Pallas wijse voeten
Siet-men eenen Draecke vroeten,
| |
[pagina 273]
| |
Oock aen Pallas wijse voeten
Siet-men eenen Draecke vroeten,
Tot een teecken dat een Maeght,
Hoe wel dat-se wijsheydt draeght,
En daer staet in't stael ghesloten,
Kan oock zijn ter neer gheschoten,
En behoeft een staeghe wacht,
Sonder ruste, dagh en nacht.
Seker dit is wel ghevonden,
En ghebouwt op vaste gronden;
VVant de jonghe jeught is teer,
En de schoonheydt lockt te seer.
Selfs de schoonheydt can verachten
De Soldaten die haer wachten;
VVant om d'onstantvastigheydt
VVordt de dochter haest verleydt.
Alle boecken die wy lesen
Hebben altijdts aenghewesen,
Dat-men schoonheydt van den val
Selden wel bewaren sal.
Oock de dochters hoogh-gheboren,
En in schoonheydt uytvercoren,
Zijn door schoonheydt oock onstelt,
En door schoonheydt neer-ghevelt.
Emma can ghetuyghe wesen,
Om haer schoonheydt seer ghepresen;
| |
[pagina 274]
| |
Sigismunda neffens haer,
Maeckt ons woorden oock al waer,
Maer ick wil mijn reden breken
En voor't lest wat claerder spreken,
Dat een dochter schoon van hayr
Teerder is als glase-waer.
VVant de glasen moeten lijden
Dat-se vallen van besijden,
En't is buyten haere macht
Dat-se niet en zijn ghewacht;
Maer een dochter soeckt te vallen,
En soeckt middel om te mallen;
Iae sy lockt d'onnoossel ieught
Tot oneerbaer lust en vreught.
VVel te recht den magh-men schrijven,
Dat de alderschoonste lijven
Broos als glas zijn, en een goet
Dat om verr' licht vallen moet.
Sluyt de dochter tusschen mueren,
VVacht van achter en van veuren,
Stelt soldaeten aen de deur,
Schoonheydt stelt de wacht te leur.
Schoonheydt salmen noyt bewaeren;
Schoonheydt schuymt ghelijck de baeren:
Hoe dicht datmen schoonheydt sluyt,
Schoonheydt wilter altijdt nyt.
| |
[pagina 275]
| |
Smeecken, vleyen, minne-brieven
Commen binnen als de dieven;
Ghiften, gaven, goedt en ghelt,
VVorden haer licht aenghetelt:
En soo verre dese dinghen
Dese schoonheydt niet en dwinghen,
Men soeckt schoonheydts soete gunst
Door de swarte toover-kunst.
Kan den duyvel hier niet winnen,
Men sal ergher quaet versinnen;
VVant eer't iemant kan verstaen,
VVordt de Maghet kracht ghedaen.
Duysent mogher heden leven
Die met Paris zijn ghedreven
Om een dochter schoon en groen
Door hun lust ghewelt te doen.
En sal jemant dorven drijven,
Dat een dochter maeght sal blijven,
Die bedrogh en quaede lust
Noyt een ure laet gherust?
Sal een Naentjen Reusen vellen?
Sal een vliegh den Leeuw ontstellen?
Neen, de schoonheydt is maer glas
Brooser als oyt eenigh was.
|
|