Het klooster ten Walle en de abdij van den Groenen Briel
(1888)–Anoniem Het klooster ten Walle en de abdij van den Groenen Briel–[1453-1498]141.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 202]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
quelles ont droit de prandre, chacun an, sur notre recepte de Tenremonde, cent livres parisis; sur notre tonlieu de Rupplemonde, autres cent livres parisis, et sur notre tonlieu de Thielt, cincquante livres parisis de rentes, a elles données, assignées et admorties par feu de bonne memoire le conte Loys de Flandres, duc de Brabant, cui Dieu pardointe, et que dicelles sommes elle sont accoustume estre paiees, par chacun an, par notre receveur general de Flandres, jusques a nagaires que notre dit receveur, soubz umbre de certaine defense quel dit lui avoir este faite de par nous, a loccassion de la guerre qui a este derrenierement ou autrement, a refuse paier auxdites religieuses lesdites sommes pour les termes de saint Jehan lan mil quatre eens cincquante deux, et saint Jehan dernierement passe, qui est en leur tres grant dommage, et plus seroit, se sur ce ne leur estoit par nous pourveu, si comme elles dient, en suppliant humblement que considere quelles sont povres religieuses encloses, que lesdites rentes leur ont este baillees en change et recompensacion de notre hostel de le Walle et de ses appartenances comprins dedens les murs, et de la praerie comme elle se comporte jusques à la riviere, qui anciennement leur appartenoient, et les grans pertes quelles ont et soustiennent par ce que leurs maisons de cense avecques autres leurs biens, quelles avoient empris notre ville dAlost et ailleurs ont este arses et pilles, et se sont absentez leurs censiers, tellement quil ne leur est riens demoure et par ce sont en telle et si grand povrete que plus ne pevent; nous les vueillons desdites rentes pour les dits termes escheuz et doresenavant faire paier et contenter, et sur ce leur pourveoir de remede convenable. Pour quoy nous, veue la supplication sur ce desdites religieuses et sur icelle eu ladviz de noz amez et feaulx, les | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 203]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
gens de nos comptes en ceste notre ville de Lille, par lequel nous est apparu les sommes dessudites estre par nous deues pour la cause dessus declairee, vous mandons et commandons et expressement enjoingnons que, par notre dit receveur general de Flandres, vous faites paier aux dites religieuses ou a leur certain mendement lesdites rentes en la maniere accoustumee, tant et si avant que les revenues des lieux ou elles sont assignees le pourront porter, auquel notre receveur de Flandres nous mandons que aussi le face, sans aucun contredit ou difficulte, non obstant la deffense a lui faite de par nous, comme dit est, et quelxconques mandemens ou defenses a ce contraires. Donne en notre dite ville de Lille le IIIIe jour de Septembre, lan de de grace mil quatre eens et cincquante trois. Onder vidimus van schepenen van Gent, 17 September 1453. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
120.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 204]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
hetzelfde zullen herkoopen binnen de zeven eerstvolgende jaren, zoo als de ontvanger Cornelius Block, parochianus sancti Michaelis Gandensis, het plechtig beloofd heeft.
Datum Tornaci sub sigillo etc., anno Domini millesimo quadringentesimo sexagesimo secundo, mensis Maii die decima tertia. Gecoll. afschrift op papier, get. door den secretaris Masureel, 26 April 1640, uit het register van akten der gener. vicarissen van den bisschop Guillermus, fo35. (Archief van het Bisdom.) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
144.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 205]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
145.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
146.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 206]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dendermonde, op zich genomen heeft. De ontvanger wordt veroordeeld de 110 lib. par., verschenen te St-Jansmesse 1476, te betalen, boven de loopende rente.
Ghegheven te Ghend den drie ende twintichsten dach van Hoymaent, int jaer duust vierhondert zevene ende tseventich. Oorspr., no 23, voorzien van een klein overblijfsel van het zegel in rood was, afhangend aan dubbelen staart van perk. Get. op de plooi: Vaernewyc. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
148.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
149.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 207]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
millesimo quadringentesimo octuagesimo primo, mensis Novembris die duo decima. Oorspr., voorzien van groot zegel (gedeeltelijk behouden) in rood was, afhang. aan br. koorden. Get. op de plooi: Magrī Johīs. (Archief van het Bisdom). | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
150.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
151.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 208]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
152.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 209]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
cloester van eeneghen paymente ghebrec van betalinghen hadde, zullen dan tselve ghebrec an den vorseiden conterpant met al diesser up es ende an cleeft, ghelijc hier naer breeder gheseit wert, moghen verhalen ende verreecken bij pandinghen ende eyghendomme naer de wet van der poort. Dies so es besprec ende voorwaerde dat de vornoemde Jan tusschen hier ende sente Jansmesse eerstcommende up den vorseiden conterpant moet maken drayhende een coorne wintmuelne, met haren vullen toebehoorten. Ende zo wanneer dat men van tvorseide cloesters weghe compt om malen, het zij in tide van node af andersins, met hemlieden altijts eerst ghereescip doen voor yement el, te zulken profite als de insetene van der stede doghen. Voort moet de selve Jan tcloester ontheffen ende quiten ieghen Lievin van Heetvelde, angaende den zavel gravene, naer dinhaut der copien, ende intsghelijcx ieghen Lievin Van Waelvelde van den pachte van den vorseiden conterpande, met dies daer an cleeft. Bander side sal de voorseide cloester bliven lantheere van den vorseiden conterpande, omme de erffenesse ende ontervenesse daer of bij hemlieden ghedaen ende ten boucke ghestelt te werdene. Ende in also verre als up de vorseide muelne eeneghe toval quame, tzij van brande of andersins, wert Jan ghehauden datte te beterne ende een andere muelne te makene binnen eenen jare naer dat datte ghebuert mochte zijn. Al dwelke de selve Jan metgaders al tghuent dies vorseit es, belooft, bekent ende versekert up hem ende up al tzine present ende toecommende. Belovende voort in vormen van bet seker, den vorseiden cloester te stellen in handen ende conterpande, erve tot XXIIII sc. gr. tsjaers weert zijnde, boven commer, gheleghen buten Ghendt, ende dat binnen eenen (jare?) naer dat pays ghemaect sal zijn van deser ieghewordegher orloghe. Cart. fo 73. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 210]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
153.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 211]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
70 roeden, ligghende metter oostziden neven tvorseide cloesters meersch, metter westzide neven tvorseide Lievens muelewal, metter zuythende commende an de veste, ende metter noorthende tot an den keer van den waghenweghe, die huytten mersche compt; omme de selven gront te berghenen ende dalenen omme eene coremuelene daer up te stellene, ende zinen ieghen woordeghen muelenberch te vertreckene ende daer up te verlegghene. De rente van 8 sc. gr. van den ouden meulen zal bezet blijven op den nieuwen, en ook op deh aude gheblootte erve. (Voorwaarden als in het vorige stuk).
Dit was ghedaen den XIsten dach van December, anno LXXXVIII, int scependom her Jans van der Kethulle, her Martin Livezone ende hueren ghesellen. Cart. fo 71. - Schepenregister van der Keure, 1488-1489 fo 71 (met de toestemming van: Philippus, abbas sancti Petri juxta Gandavum. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
155.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 212]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
156.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 213]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ende vercontumaciert hebben by daghe ende by daechsrechte, naer dinhaut zijns dachnemens, ende der wetteliker copien van der afwinninghe. Eerst up een maymeersch gheleghen ter cappellen gheheeten den Heinacxmersch. Item up twee dachwanten ende af (sic) lants up de Zwaelwecautere, dat Ghiselbrecht van Zomerghem heeft doen graven ende besayhen. Item up eenen mersch gheleghen biden haute commende van der horien Vekemans, daer de vornoemde Gheert ieghen cochte. Item up 1 dachwant lants up de Galchcautere, metten eenen hende an den eerwech. Item up 1 stic lants vijf dachwanten groot, gheleghen ende gheheeten Up den Bocht, ende up de stede also die ghestaen ende gheleghen es tHeerenbodeghem bider kerken, gheheeten den Vekeman. Op de vornoemde gronde, gheleet zijnde van sticken tsticke, daer vraechde men den vornoemde Pater ofte hy dien gront van der erven, als tot zinen zekere beterden wilde, naer dinhaut zijns dachnemens, zijnder wetteliker obligatien ende zijnder wetteliker purgen ende contumacien. Dandwoorde ghevende, versochte voortganc van wette thebbene up den vornoemde gront van der erven omme alle zijn achterstelle ende alle wettelike coste daer an te vercrighene ende te recouvereren, versocht daer up den resch ghekeert thebbene, achtervolghende der wettelikede der hauder usancien ende costumen der vierscharen van Heerenbodeghem. Naer zijn versouc, ter maninghe van den meyere, scepenen wijsden, dat men alle partien voort heesschen saude, die hem hier an eenichs rechs vermaten ofte nemmermeer vermeten sauden moghen, staende up zinen utersten dach van wette, up zijn eersten voorheesschinghen ende up zijn eerste reskeeringhe, daer naer anderwaerf voortgheheest up de andere voorheesschinghe ende up dandere reskeeringhe. Daer paer waren, | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 214]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
biden heere ende by partien, alle partien ghehouden onverlet, commende in redeliker tijt. Volghende dezen zo waren alle partien voort gheheest derde waerf, dat up de derde voortheesschingen ende up de derde reskeeringhe. Daer naer was den meyer ghewijst te makene gheruym plaetse ofte yement commen ofte gaen mochte die den Pater vorseit ghenouch dade van zinen achterstellinghen ende van den wettelike costen. Die gheruym plaetse ghemaect zijnde, ende niemment commende noch gaende om den vornoemde gront te bescuddene, eeneghe nootsake te betoghene, ofte om den vornoemde Pater of zinen dingheliken voocht hantvervullinghen te doene van zijnde achterstellicheden ende ghedeposeerde scult, naer dinhaut zijnder wetteliker copie van der afwinninghe met al den wettelike costen daer up ghedaen, zo versochten voort recht, naer sijn versouc ter maninghe van der meyere ghedaen. So wijsden tscepenen dat de vornoemde Pater, in den name van den vornoemde cloestere, den selven gront van der erven, also verre als de reskeeringhe ghesciet es, ende zijn wettelike obligacie ende de wettelike purge ende dafwinninghen begrijpt, ter stont sal hebben in handen ende de ghebruycsamicheit daer af noten, ploten, berghen, dalen, vromen, ontvromen ende hauden, ghelijc des vorseits cloesters anderen properen goede, met alsulken commere ende laste asser huutgaet ende sculdich es te gane ende ghegaen heeft totten daghe van heden metten rechte, tot ander tijt dat hy sal vervult ende al betaelt zijn van tvorseide cloesters weghe, van zijnen achterstellen ende allen wettelike costen hier up ghedaen, of tot dat men hem dat nantiere ende overlegghe alsoot behoort, ende daer naer recht. Dit was al wettelik ghedaen evenverre dat staet, ter maninghe van den meyere ende ten wisenen van ons scepenen, | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 215]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
behoudelic tsheeren rechte ende een yeghelicx rechte, negheen point van rechte hier in verswijmt noch achterghelaten datter metten rechte sculdich was toe te ghesciedene, naer recht, wet, zede, costume ende wettelike usayge der vierschare van Heerenbodeghem, ter maninghen van Cornelis van der Helst erfachtich meyere ende wettelike maender in dien tide, ende by wijsdomme van Pieteren Meghanc, Heinric Bule, Pieter van der Helst, Joes Herri, Vrancke van der Storme, Jan van den Steene, ende Jan Ghisels Jans sone, als scepenen, den vijfsten dach van Meye anno veertien hondert een ende neghentich.
Afschrift op papier, uit het schepenregister van Erembodeghem fo 22, get. Ghisels. -Opschrift: Copie huytten principalenGa naar voetnoot(1). | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 216]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
157.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
158.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 217]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
abdesse van den cloestere van den Groenen Briele, voor ons ende ons convent, zegghen ende vertoeghen voor u notaris ende ghetughen, hoe dat zeere curts leden ghegheven es, te wetene, den XIIIten in Oegste, anno XCVIo, eene sentencie ofte appointement, bij scepenen van der Kuere in Ghend, in achterdeele ende prejudicie van ons ende onsen convente, aengaende den azisen deser stede, ende ten prouffijte ende voordeele van der voorseide stede. Beseffen bij dien ons ende ons convent zeere ghequest ende ghegreveert sijnde, appellere daeraf voor u notaris, protesterende ons appeel te verheffene in tijde ende in wijle, daer ende alzoet behooren zal, begheerende dit appeel gheinsinnueert te hebbene scepenen van der Kuere voorseit, ende partien diet ancleeft ofte ancleven mach. ...Acta fuerunt hec Gandavi, in dicto monasterio van den Groenen Briele,...(anno a nativitate eiusdem Domini millesimo quadringentesimo nonagesimo sexto, indictione quartadecima, mensis Augusti die decima nona, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri domini Alexandri, divina providentia pape sexti, anno quinto)..., presentibus ibidem honestis et discretis viris Amando Clais et Jacobo Clais laycis testibus fidedignis ad premissa vocatis specialiter atque rogatis. Oorspr. instrument, met het merk van den notaris Cooman (no 96). Op de keerzijde, leest men het eigenhandig verslag van denzelfden (zie no 160). | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 218]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
presbyter Tornacensis dyocesis, publicus sacra imperiali auctoritate notarius, pro parte reverende domine domine Margarete ser Sanders, abbatisse monasterii de Groenen Briele, et eius conventu instanter requisitus, accessi domum scabinorum van der Kuere et ibidem, scabinis van der Kuere in maiori numero congregatis et pro tribunali sedentibus, retroscriptam appellationem, prout melius valui et potui, intimavi, insinuavi, notificavi et publicavi. Qua insinuatione sic ut premittitur facta, me abire fecerunt dicti scabini in quadam camera, et paulo post pro responso per organum Glaudii Goetghebuer me recedere ad domum fecerunt, et dicti scabini me mandarent quando me habere vellent. Alia vero die, que fuit vicesima prima mensis Augusti eiusdem anni, me transtuli supra altam portam, et ibidem Johannem de Mey per me personaliter apprehensum, eidem retroscriptam appellationem, prout melius valui et potui, intimavi, insinuavi, notificavi et publicavi. Qui pro responso mihi dedit quod appellatio eum non tangebat, sed retroscripta appellatio esset intimanda dictis dominis scabinis van der Kuere et non sibi. Acta fuerunt hec anno, mense et diebus prescriptis, presentibus ibidem honorabilibus viris Johanne van Pottelsberghe, subbaillivo, Johanne uuten Hove et Glaudio Goetghebuer, secretariis dictorum scabinorum van der Kuere opidi Gandensis, testibus fidedignis ad premissa vocatis specialiter atque rogatis. (Get.) Henricus Cooman, not. Op de keerzijde van het vorige stuk. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[pagina 219]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Olsene, van zijnen voorseiden vryen eyghendomme, Jan Allaert, Symoen van Winghene, Zegher Cottin ende Jacoop Neerinck, mannen ende scepenen van den selven eyghendomme, maken kenbaar, dat Jacob Masel, f. Jans en Janne Liebaerts, zijne gezelnede, hebben verkocht aan den heer van Olsene, eene erfelijke sourente van 4 lib. 16 sc. par., bezet op Jacob Neerinck's leen, palende aan het land van wijlen Joos Mesdach en aan de Leye; alsook op eene ‘stede’ gheheeten Doye, palende aan Gillis van der Straten en aan Hanneken van den Heede, en op een ‘buelch’ gelegen bij den ‘buelke Kerstoffels de Grave.’
Dyt was ghedaen ende vuldaen te wette den zesten dach van Julio, int jaer ons Heeren duust vier hondert ende achte ende tneghentich. Oorspr. (no 99). Van de 5 zegels, die afhingen aan dubb. st. van perk., met de namen op de staarten, is slechts overgebleven: een gedeelte van het zegel van Jan van den Heede en dat van Jan Allaert (gebroken). |
|